De kaarten worden spoedig geschud

O, o Den Haag. ILLUSTRATIE LC

Een wekelijkse kijk op politiek Den Haag. In deze aflevering: een nieuw parlementair jaar is aangebroken. Met een hoogmis op 17 maart.

Dit zijn de weken waarin de kaarten worden geschud. Gewichtige kandidaatstellingscommissies voeren in het diepste geheim sollicitatiegesprekken voor de verkiezingen van 17 maart. Het is de tijd van soms keiharde afwegingen.

De samenstelling van die kandidatencommissies is van wezenlijk belang. Ook voor de regionale spreiding in de Tweede Kamer, waarin Fryslân nu met twee Kamerleden (Harry van der Molen en Aukje de Vries) is vertegenwoordigd.

Bij de VVD draait Arno Brok, commissaris der Koning, aan de knoppen. Brok heeft zitting in de Permanente Scoutingcommissie en speurde in die hoedanigheid eerder naar talent voor het Europees Parlement. Aukje de Vries, al twee termijnen een solide fractielid in Den Haag, gaat voor een derde termijn. Het streven is twee Friezen in de top. Ivo de Wolff (29) maakt de meeste kans. Roelof Theun Hoen (40), de huidige wethouder van Weststellingwerf, zegt liever nog een termijn te wachten. Harry Bevers wacht al te lang.

Bij de PVV hebben de kapiteins Geert Wilders en Martin Bosma de touwtjes in handen. Oud-senator Max Aardema lijkt nog niet uitgekeken op Den Haag. Dat zullen we op enig moment via Twitter vernemen.

Bij het CDA nam het bestuur een opmerkelijke stap: niet een partijmastodont maar zakenvrouw Heleen Herbert van bouwer Heijmans stelt de kandidatenlijst samen. Herbert pleitte in 2012 voor ‘dappere onbevangen CDA-politici met lef en een eigentijds en onderscheidend geluid’. Gedeputeerde Sander de Rouwe doet aan de selectie mee.

De belangrijkste vraag bij het CDA: wie wordt de Friese nummer twee? Dat Harry van der Molen een hoge plaats krijgt toebedeeld, geldt als een zekerheidje. De commissie-Herbert/De Rouwe voert op 11 en 12 september haar laatste sollicitatiegesprekken. Op 29 oktober krijgen de afdelingen de conceptlijst toegestuurd.

Bij de PvdA vielen tijdens de vorige verkiezingen alle Friezen buitenboord. Bestuur en gewest is er alles aan gelegen om weer spraakmakend Fries bloed in de koplijst te krijgen. De kandidaatstellingscommissie telt dertien leden, Friesland kreeg er als enige twee. Het zijn Lutz Jacobi en Geke Faber, de oud-staatssecretaris uit Zandhuizen. Het gewest dropte vier kandidaten van wie Habtamu de Hoop (22) geldt als het grootste talent. Hij is jong, kent het Catshuis, doet het goed in de media en is divers bovendien.

Bij Forum voor Democratie stelt Thierry Baudet met een paar vertrouwelingen de lijst samen. Eén van hen is Joost Eerdmans, sparring partner van Maarten Goudzwaard, de Friese fractievoorzitter die wel oren heeft naar de Tweede Kamer.

D66 doet het langzaamaan; de kandidatencommissie moet nog worden bekendgemaakt. In Friesland geldt het Els Borst-netwerk als kweekvijver voor talentvolle D66-vrouwen. We treffen er Mirjam Bakker (Sneek), Ojanne de Vries (Heerenveen) en Raquel García Hermida-van der Walle (Gorredijk). Deze Spaanse stond eerder op de lijst voor het Europees Parlement. Ze is inmiddels genaturaliseerd. Niets staat een gang naar het Binnenhof in de weg.

Bij GroenLinks loopt de huidige fractie leeg. De in 2017 met voorkeurstemmen gekozen Isabelle Diks droop halverwege de rit af naar Groningen. Dat mag niet nogmaals gebeuren. In de kandidatencommissie zorgt Nathalie Kramers uit Harich, de oud-korpschef van politie Friesland en tegenwoordig baas van Jeugdbescherming Noord, voor noordelijk gewicht. Op 9 november wordt de advieslijst bekend.

In de categorie kleine fracties zweeft bij de SP Michiel Schrier nog boven de markt. Hij was vier jaar lang gedeputeerde. Bij de ChristenUnie is er met Gerben Huisman, Anja Haga en Carlijn Niesink ruime keus maar wordt het dringen voor een verkiesbare plek. Van de huidige CU-fractie heeft alleen Joël Voordewind gemeld te stoppen.

Half oktober horen we meer. Dan breekt ook de tijd aan dat een groep zittende Tweede Kamerleden zal bekendmaken te stoppen. Wees gewaarschuwd. Al hebben de leden meestal het laatste woord, de goede verstaander weet dan: dit Kamerlid is door de kandidatencommissie afgeserveerd.

saskia.van.westhreenen@lc.nl