De ervaring van de laatste jaren is dat het veen blijft verbazen en mogelijk nog niet al zijn geheimen heeft prijsgegeven.

De geheimen van het veen

De ervaring van de laatste jaren is dat het veen blijft verbazen en mogelijk nog niet al zijn geheimen heeft prijsgegeven. FOTO MARCEL VAN KAMMEN

Toen provincie en wetterskip Fryslan in 2015 hun visie presenteerden voor het Friese veenweidegebied, wilden ze er één probleem mee oplossen: de bodemdaling in het circa 75.000 hectare grote gebied een halt toe roepen met behoud van een concurrerende landbouw.

Diezelfde landbouw is ook de veroorzaker van de bodemdaling. Diepte-ontwatering was en is het toverwoord voor een productieve veenweide. Grote veenpakketten staan daardoor regelmatig droog en komen in aanraking met zuurstof. Aangezien zuurstof organische stof afbreekt en veen rijk is aan organische stof, is een daling van de bodem een logisch gevolg. Zonder ingrijpen resteert uiteindelijk een laaggelegen, arme zandvlakte met een extreem duur waterbeheer.

De gekozen oplossing leek simpel. De fout uit het verleden herstellen door het waterpeil in de sloten te verhogen. Er werden nieuwe peilen voorgesteld voor het pure veen en voor de klei-op-veengebieden. Het pure veen ligt vooral ten oosten van de lijn Lemmer-Lauwersmeer, het klei-op-veen ligt merendeels ten westen van deze lijn.

Onrust

Door de onrust in het gebied waar bijna duizend agrarische bedrijven actief zijn, besloten provincie en wetterskip ook landbouw, natuur, recreatie en de gemeenten bij de plannenmakerij te betrekken. Achteraf gezien een verstandig besluit.

Ten eerste omdat de problematiek van het veen tegenwoordig breder is dan alleen bodemdaling en duur waterbeheer. Ook klimaat en de zoetwaterschaarste spelen een rol. Bij de afbraak van het veen komt het broeikasgas CO2 vrij en de afvoer van zoet water uit gebied naar de Waddenzee is steeds moeilijker uit te leggen.

Ten tweede omdat de afgelopen jaren nieuwe inzichten zijn ontstaan. Zo blijkt dat de afbraak van het veen niet simpelweg te keren is door een verhoging van de peilen in de sloten. En ook niet door de aanleg van onderwaterdrainage. Tegen de verwachting in blijft de uitstoot van broeikasgassen doorgaan, waarschijnlijk door het zuurstof in het water in de drains.

Forse uitstoot

Naast deze tegenvallers biedt het project klei in veen, vorige week vrijdag gepresenteerd in Delfstrahuizen, nieuwe hoop. Let wel, niet klei op veen maar klei ín veen. Het is de bedoeling dat de verspreide kleideeltjes deels de loze ruimtes in het veen opvullen en zodoende zuurstof deels buiten de deur te houden. Eerste laboratoria-testen laten een forse daling zien van de CO2-uitstoot fors.

Uiteindelijk zullen er toch spijkers met koppen geslagen moeten worden. De bestuurders van provincie, wetterskip en gemeenten hopen eind september of begin oktober een nieuwe visie te presenteren waar dan begin volgend jaar een klap op gegeven moet worden. Het doel is duidelijk. Het veen moet minder dalen, minder broeikasgassen uitstoten en minder zoet water verspillen. Toch is het raadzaam om in beton gegoten voorstellen achterwege te laten. De ervaring van de laatste jaren is dat het veen blijft verbazen en mogelijk nog niet al zijn geheimen heeft prijsgegeven.

Het commentaar is een dagelijkse rubriek waarin de Leeuwarder Courant reageert op actuele ontwikkelingen. Reageren? Gebruik de reactiemogelijkheid onder dit artikel of mail naar  commentaar@lc.nl  .

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct