Carel Kraayenhof: 'door de bandoneon ging de wereld voor me open'

Noorhollandsdagblad_Foto Erna Faust, Beemster, Vrij, Carel Kraayenhof, kleine foto

Opeens was hij BN’er. Meer dan een onkostenvergoeding kreeg hij niet voor zijn optreden bij de trouwplechtigheid van (toen nog) prinses Máxima en kroonprins Willem-Alexander. Maar daarna wist iedereen wél wie Carel Kraayenhof was. En ook: dat een muziekinstrument een tranentrekker kon zijn. „Door de bandoneon ging de wereld voor me open.”

Alsof je een beetje in Argentinië bent. Stap binnen bij huize Kraayenhof en je waant je in Zuid-Amerika. Kasten vol tangomuziek. Zijn bandoneon binnen handbereik. En warempel: aan de overkant grazen een paar alpaca’s. Sierlijke woldragers die van de Beemsterpolder een stukje Andes maken. We mogen zitten in de stoel waar Máxima zat, toen ze hier was om haar huwelijk voor te bereiden. Kopje Argentijnse thee? Carel Kraayenhof drinkt het dagelijks. „Ik voel me een beetje een Argentijn”, vertelt hij over de ijkpunten in zijn leven.

1958 Beatles

Geboren en getogen in Aalst, bij Eindhoven. Daar werkt zijn vader bij Philips. „Eigenlijk had hij piloot willen worden. Hij wist dus wat het was om je passie in te ruilen voor zekerheid. Het hoorde bij die generatie, maar het had ook iets tragisch. Want altijd sluimerde het idee dat het geluk ergens anders lag.” Dat wilde zijn zoon anders doen.

Carel heeft een broer die twee jaar ouder is. „Hij was fan van The Beatles en speelde gitaar. Ik kreeg pianoles. Mijn moeder was tot tranen geroerd als we thuis muziek uit de musical ’West Side Story’ draaiden. Ze is nu 88 jaar en woont nog altijd in ons ouderlijk huis. Ze is nu alleen, want mijn vader is in 2006 overleden.”

1970 Plato

Naar het vwo in Eindhoven. Daar speelt hij piano in de schoolband en blijkt hij talent te hebben voor klassieke talen. „De leraar die dat gaf, daagde me uit. Hij was gek op wijsbegeerte en discussieerde graag over Plato en Socrates. Daarmee duwde hij me de filosofische kant op.”

1976 Kraakbeweging

Hij begint aan een studie filosofie in Amsterdam en gaat daar op kamers. „Het was een woelige tijd. Ik zat bij de kraakbeweging en voerde actie tegen kernenergie. Bij een demonstratie tegen de reactor in Almelo ben ik een keer door een politiehond gebeten. En toen we een keer een bezetting hadden met de antimilitaristen van ’maak het leger leger’ heeft de marechaussee me gearresteerd. Toen ik later gescreend werd voor het koninklijk huwelijk, dacht ik nog even: ’zal ik er wel doorheen komen?’ Want ik sta vast ergens in de boeken als linkse activist. Kennelijk was het niet ernstig genoeg, want ze wilden me toch hebben. Of ze konden geen ander vinden.”

1984 Trekharmonica

Na zijn kandidaatsexamen zet hij een punt achter zijn studie. Hij richt zich alleen nog op de muziek. „In die tijd speelde ik op een trekharmonica. Leuk, maar soms miste ik het bereik van de piano.” Als hij een plaat hoort met het geluid van een bandoneon, weet hij dat dat het instrument is dat hij zoekt: „De weemoedige klanken die je tot in je ziel raken, spraken me aan. Maar er was nergens zo’n instrument te koop. Een Argentijn die me toevallig in Amsterdam zag optreden, bood aan om er eentje voor me mee te nemen uit Buenos Aires. Daar heb ik dag en nacht op gespeeld. Hij had ook twintig lp’s met tangomuziek meegenomen. Die heb ik noot voor noot uitgeschreven. De tango weerspiegelt de Argentijnse melancholie, de heimwee naar het moederland. Ze noemen de tango daarom de eerste glimlach nadat je een zee van tranen bent overgestoken.”

1985 Gevlucht

De Argentijnse tangogrootheid Astor Piazzolla is in Nederland voor concerten. „De eerste avond ging ik meteen kijken. Daar zag ik hem worstelen omdat de luchtklep van zijn bandoneon kapot was. Het volgende concert was al uitverkocht. Omdat ik de enige in ons land was met zo’n type bandoneon, vroeg de organisatie of ik direct naar zijn hotel kon komen om mijn instrument aan hem uit te lenen. Daar vroeg hij of ik wat voor hem wilde spelen.” De tangogrootheid is onder de indruk en boekt hem later voor een reeks concerten met zijn composities in New York. Later ontmoeten ze elkaar overal ter wereld en bij het vakantiehuis van ’Mister Tango’. „Hij is mijn tweede vader en grote inspirator geworden.”

Al gauw zit hij in drie tango-orkestjes. „Tangomuziek stond toen volop in de belangstelling. Amsterdam was de veilige haven voor veel Argentijnen die waren gevlucht voor het regime van generaal Videla. Daardoor wist iedereen wat hij als dictator in dat land aanrichtte.”

1991 Verjaardag

Na een relatie van zeven jaar is hij weer vrijgezel. Op zijn verjaardag ontmoet hij in het Vondelpark Thirza. „Ik was daar bij een optreden van een orkestje waarin een Argentijnse vriendin speelde. Na afloop stelde iemand ons aan elkaar voor. Ze is met me mee naar huis gegaan en werd mijn vrouw en mijn manager.”

1998 Tweeling

Met Thirza verhuist hij naar Noordbeemster, waar ze intrekken bij haar ouders. Later dat jaar komt hun tweeling ter wereld. „Bij mijn schoonouders wonen, is heel praktisch. Als Thirza en ik naar het buitenland gingen voor mijn tournees, was er altijd oppas dichtbij.”

2002 Huwelijk (1)

Dirigent Ed Spanjaard is verantwoordelijk voor de muzikale begeleiding van het huwelijk van (dan nog) kroonprins Willem-Alexander en zijn verloofde Máxima Zorreguieta. Hij vraagt Kraayenhof of hij wil spelen bij de plechtigheid op zaterdag 2 februari 2002 in de Nieuwe Kerk in Amsterdam. De bruid wil namelijk graag bandoneonmuziek horen. „Ik was de enige die ze kenden met zo’n instrument.”

Máxima heeft een verzoeknummer: de tango Adiós Nonino (Dag pappie) van Astor Piazzolla. Omdat haar vader vanwege zijn omstreden rol als staatssecretaris in het Videla-regime niet bij de bruiloft mag zijn, heeft dit nummer een bijzondere lading. Kraayenhof beseft hoe lastig het ligt. „Bij de aankondiging van de verloving zei ze al dat ze snapte hoe gevoelig het verleden van haar vader lag. Daarmee had ze me al voor zich gewonnen.”

„Om het huwelijk voor te bereiden, kwam Máxima hier bij ons thuis op bezoek. We hadden al snel een klik. Het viel me op dat ze heel muzikaal was. Ze speelt gitaar en ze zingt prachtig.”

2002 Huwelijk (2)

„Mijn Argentijnse vrienden waren positief over de komst van Máxima. Maar een vriendin had er moeite mee. Het regime had haar vader omgebracht. Daarna was ze gevlucht. Had ze de foute leiders daar de rug toegekeerd, kwam de volgende generatie hier op de troon! Ik snap dat dat pijnlijk is. Maar je kunt een kind toch niet verwijten wat haar vader verkeerd heeft gedaan? Je moet iemand beoordelen op wat hij of zij zelf doet.”

„Ik geloof niet in besmet bloed. En het bijzondere is dat Máxima juist populair is om de eigenschappen die ze van haar vader heeft. Hij was óók een enorme charmeur, met de gave om mensen voor zich te winnen.”

2002 Tranen

Bij zijn optreden in de Nieuwe Kerk plengt Máxima tranen. „Meer dan 55 miljoen kijkers over de hele wereld hebben ze op tv gezien. Vraag me niet hoe ze het meten, maar uit een onderzoek bleek dat 2 miljoen Nederlanders hebben gehuild bij het zien van Máxima’s tranen. Als ik dan bedenk dat ik mijn eigen vader nog nooit heb zien huilen, vind ik het bijzonder dat ik met de bandoneon kennelijk een diepere laag bij het publiek heb aangeboord.”

„Ik was in één keer beroemd. Terwijl de tango daarvoor altijd een subcultuur was, speelde ik kort daarna een paar keer op eigen titel voor een uitverkocht Concertgebouw.”

2003 Bier

Zijn bekendheid zet onwaarschijnlijk veel deuren open. Eerst vraagt André Hazes hem om het nummer Bloed, zweet en tranen met hem op te nemen. „Halverwege stapten zijn schoonouders met twee kratten bier de opnamestudio binnen.” Later werkt hij samen met Herman van Veen, Bløf en Marco Borsato en met het London Symphony Orchestra. En dat is nog maar het begin: Sting vraagt hem voor concerten en hij werkt met meestercomponist Ennio Morricone.

Eerder stimuleerde Piazzolla hem ook om zelf nieuw werk te componeren. „Inmiddels heb ik ruim zestig composities geschreven, variërend van solostukken, duo-, kwartet-, sextet- tot orkestrale stukken. De meeste zijn opgenomen op mijn cd’s.”

2021 Theatertournee

Na optredens in alle hoeken van de wereld speelt hij morgen in het Amsterdamse theater Carré weer voor koningin Máxima. In het najaar volgt de theatertournee Honderd jaar Piazzolla. Met zijn nieuwe kwartet brengt hij een ode aan zijn tango-idool, die dit jaar honderd jaar zou zijn geworden.

2026 Film

Wat zijn je plannen? „Ik ben gevraagd voor een speelfilm over Piazzolla. De opnamen vinden plaats op plekken waar hij heeft geleefd. Er zijn plannen voor opnamen in onder meer Argentinië, Frankrijk, Italië en New York. Ze vroegen me niet alleen om muziek te spelen, maar ook om te acteren. Ongelooflijk, toch? Vaak denk ik dat niet ik de bandoneon heb gekozen, maar dat de bandoneon mij koos om samen de wereld te ontdekken. Want het voelt allemaal als lotsbestemming.”



KADER

Carel Kraayenhof (1958) groeide op in Aalst, bij Eindhoven. Hij studeerde filosofie in Amsterdam, maar rondde die studie niet af omdat hij zich op de muziek stortte. In 1998 trouwde hij waarna hij en zijn vrouw de ouders werden van een tweeling. In hetzelfde jaar verhuisden ze naar Noordbeemster, waar ze een huis delen met zijn schoonouders. Zondag 16 mei treedt hij op bij een muzikaal eerbetoon voor koningin Máxima, die maandag 50 wordt. In dit tv-programma zijn ook Roel van Velzen, Buddy Vedder, Tania Kross, Jeroen van der Boom en Emma Heesters te zien. Het concert wordt uitgezonden vanuit koninklijk theater Carré in Amsterdam (20.25 uur, AvroTros NPO1).

Je kunt deze onderwerpen volgen
Friesland