FOTO

Dalende prijs oudpapier breekt veel clubs in Friesland op

FOTO NIELS DE VRIES

Voor meer dan driehonderd Friese organisaties dreigt een einde aan inkomsten van oudpapier. De waarde ervan is dusdanig laag dat het niet meer uit kan.

Eerder deze week kondigde de gemeente Súdwest-Fryslân aan dat ongeveer vijftig verenigingen en andere instellingen voor volgend jaar op zoek moeten naar een andere inkomstenbron. Het is de eerste gemeente na De Fryske Marren, die eerder deze maand al aankondigde dat inzamelen van oudpapier voor partijen niet meer loont.

De Fryske Marren denkt het zelf efficiënter te kunnen. Wie wil, mag doorgaan met inzamelen, maar op basis van de huidige prijzen zou dat betekenen dat een vereniging tot zes cent per kilo moet bijbetalen. Alle organisaties in De Fryske Marren stoppen daarom.

Prijs zakt verder

Eind vorige eeuw was de waarde van een ton papier nog wel eens rond de 150 euro, maar dat is al een poosje niet meer het geval. De afgelopen jaren kregen gemeenten een garantieprijs van 108 euro per ton via afvalverwerker Omrin, die het papier niet zelf verwerkt, maar de verwerking aanbesteedt. Na een nieuwe aanbesteding voor de komende vijf jaar zakt de garantie naar 31 euro per ton.

Omrin-directeur John Vernooij zei eerder dat de waardedaling wordt veroorzaakt door de weggevallen vraag vanuit Azië en Amerika. Papier dat voorheen in die regio’s terecht kon, wordt nu aangeboden bij de Nederlandse papierverwerkers, die dus worden overspoeld met papier.

De garantieprijs is een ondergrens; stijgt de waarde van papier, dan stijgt ook de opbrengst. Maar het gat van 77 euro is niet snel gedicht.

Bovendien vraagt Omrin volgens Súdwest meer geld voor het gebruik van containers en papierwagens.

Uit een rondgang langs alle achttien Friese gemeenten blijken er nu in totaal iets meer dan driehonderd scholen, muziekverenigingen, en andere stichtingen of verenigingen in twaalf gemeenten oudpapier op te halen langs de deuren of via vaste containers. Een groot deel beraadt zich op de toekomst.

Gemeenten moeten bijleggen

Zo zeggen bijvoorbeeld Dantumadiel en Noardeast-Fryslân op korte termijn in gesprek te gaan met hun respectievelijk 18 en 45 organisaties. Noardeast moest de afgelopen jaren al ongeveer 18.000 euro bijdragen aan de inzameling van oudpapier, zegt een woordvoerder. ,,Naar schatting moet de gemeente straks 275.000 euro bijdragen om de inzameling op de huidige wijze te continueren.’’

Sommige gemeenten werken met een minimumprijs. Is de marktprijs minus de kosten voor verenigingen daar lager, wordt het verschil bijgelegd. In die gemeenten lopen de afspraken vaak nog tot en met volgend jaar. Pas daarna is er een keus om te stoppen aan de orde: ,,Beide opties zijn mogelijk’’, zegt een woordvoerder van Tytsjerksteradiel.

Een verrassing is de lagere papierprijs niet. Elders in het land zijn vergelijkbare scenario’s de revue al gepaseerd. In Friesland stopten zes gemeenten (soms al jaren) eerder met inzamelen via organisaties. Heerenveen besloot begin dit jaar te stoppen en kwam met een nieuw plan, vertelt wethouder Jaap van Veen (VVD).

De wethouder zag de papierprijsdaling naar eigen zeggen al zeker een jaar aankomen. Bovendien vond hij de inzamelingsregeling door organisaties ,,een oneerlijke regeling’’. ,,Een aantal scholen en verenigingen maakte er gebruik van, maar voor nieuwe was geen ruimte meer.’’ In september kon iedereen zich inschrijven voor een nieuw project: het inzamelen van zwerfafval. ,,Het was leuk om te zien dat er nieuwe verenigingen inschreven die eerder geen oudpapier inzamelden.’’

Zwerfafval

De organisaties kunnen in een of meer gebieden zwerfafval rapen. ,,Een keer per maand moet de club er even op uit. Het is zaak dat ze daar ook ruchtbaarheid aan geven. Het gaat om een inspanning en om zichtbaar te zijn. We gaan niet controleren als een politieagent of het wel schoon genoeg is.’’

Voorheen ging vanuit Heerenveen in totaal zo’n 100.000 euro naar de instellingen. Eenzelfde bedrag wordt nu voor het nieuwe project gebruikt. Per gebied krijgt een deelnemer 750 euro. ,,Ik sprak een vereniging die had met oudpapier 3000 euro. Dan moet je nu dus vier gebieden gaan schoonhouden.’’

Op Vlieland en in Sneek stapten organisaties eerder over op een ander systeem. Op het eiland kwam er een paar jaar geleden een einde aan de jaarlijkse papieropbrengsten van grofweg 16.000 tot 18.000 euro, toen het plots geld kostte om de overtocht naar het vasteland te maken, zegt penningmeester Hennie Koster van Stichting Ophaaldienst Vlieland. De stichting, waar muziekorganisaties onder vallen, is de enige op het eiland. Nu krijgen de verzamelaars 6000 euro per jaar van de gemeente. ,,Eigenlijk een soort loon, ja.’’

In Sneek biedt stichting Oud Papier Aktie Sneek (O.P.A.) sinds kort aan bedrijven aan papier op te halen tegen betaling. Alleen dan levert het nog geld op, dat naar goede doelen gaat. ,,Vooral in het centrum zijn er winkels die dat willen. Die moeten anders een dure bus huren’’, zegt Peter Lichthart van de stichting.

Aflopend percentage

Wie in Súdwest en De Fryske Marren stopt kan gebruikmaken van een afbouwregeling. De komende jaren krijg je dan nog een steeds kleiner percentage van de eerdere jaaropbrengsten. Over andere oplossingen, zoals in bijvoorbeeld Heerenveen wordt in De Fryske Marren nog nagedacht. Súdwest is dat niet van plan.

Toch verwacht Súdwest, waar organisaties tot december kunnen kiezen om door te gaan of te stoppen, op het eerste gezicht niet ineens allerlei extra subsidieaanvragen. ,,Dat moeten we afwachten. Daarbij gaan we ervan uit dat als een vereniging op dit moment recht heeft op een bepaalde subsidie dit al is aangevraagd.’‘

Los van de gevolgen voor organisaties zullen gemeenten zelf ook last hebben van de papierprijsdaling. Súdwest – vorig jaar goed voor zo’n 5000 ton papier – verwacht een jaarlijks nadeel van 100.000 euro. Andere gemeenten zeggen nog geen concrete inschatting te hebben gemaakt.

Ook op een andere manier worden inkomsten uit papier minder, zegt Opsterland. De hoeveelheid papier die de gemeente in totaal inzamelt daalde van 1945 ton in 2017 naar 1837 in 2019. Verklaring: ,,Digitalisering neemt toe en er zijn ook steeds meer adressen met een nee-nee-sticker’’, zegt een woordvoerder.

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct