Corona in Friesland - 19 maart | Alle verpleeghuizen dicht voor bezoekers, een Fries vandaag positief getest door GGD

Een leeg schoolplein door de sluiting van alle scholen wegens het coronavirus. Zo ook bij IKC Fransiscus in Leeuwarden. FOTO ANTON KAPPERS

Alle verpleeghuizen en kleinschalige woonvormen voor ouderen gaan onmiddellijk op slot voor bezoekers, heeft het kabinet vanmiddag besloten. En GGD Fryslân testte donderdag slechts een persoon positief op het coronavirus, toch is dat geen reden om de maatregelen om het virus in te dammen te versoepelen. In dit artikel een overzicht van de belangrijkste ontwikkelingen van donderdag 19 maart.

Het sluiten van de verpleeguizen voor bezoek is volgens het kabinet is nodig omdat ouders zeer kwetsbaar zijn voor de corona-uitbraak. Het besluit houdt in dat deuren gesloten worden voor iedereen die niet noodzakelijk is voor zorgverlening. Er wordt alleen een uitzondering gemaakt voor ouderen die in de stervensfase zitten. In dat geval blijft er de mogelijkheid om afscheid te kunnen nemen.

Er is donderdag een Fries, een inwoner van Noardeast-Fryslân, positief getest op het coronavirus, dat meldt GGD Fryslân. Het totale aantal door de GGD bevestigde besmettingen in Friesland komt daarmee op 21, één persoon is aan het virus overleden.

,,Als slechts gekeken wordt naar de cijfers dan kunnen mensen het idee krijgen dat het in Fryslân allemaal wel meevalt’’, zegt arts infectieziektebestrijding Everhard Hofstra in een toelichting bij de cijfers. ,,Dat is niet het geval. Wij werken nog steeds elke dag aan het vertragen van het virus en er is geen reden om de landelijke maatregelen in Fryslân lichter op te vatten.’’

Er zijn minder besmettingen in Noord-Nederland dan elders, zie ook verderop in dit bericht, maar de cijfers vertekenen ook met andere dagen omdat minder wordt getest. Hofstra: ,,Omdat wij in Nederland het testbeleid, waar alle GGD’en zich aan houden, af en toe aanpassen. Dit houdt in dat wij gaandeweg minder mensen bemonsteren en minder testmateriaal aandragen bij het testlaboratorium. Met als reden: zuinig omgaan met schaars testmateriaal, zodat ook in de komende tijd er voldoende materiaal beschikbaar blijft voor de kwetsbare groepen.’’

Het coronavirus heeft tot nog toe 76 levens geëist in Nederland. Sinds woensdag zijn 18 mensen overleden aan de ziekte Covid-19, die het virus veroorzaakt, meldt het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) donderdag. Sinds woensdag zijn 409 mensen positief getest op Covid-19. Daarmee komt het totaal positief geteste mensen op 2460

Lees ook | Hoe verspreidt het coronavirus zich in Friesland? Bekijk het in deze infographic

Update ziekenhuizen

In het Antonius Ziekenhuis in Sneek is sinds donderdag één patiënt met het coronavirus opgenomen, tegelijkertijd is een andere patiënt in thuisisolatie geplaatst. Een update vanuit de Friese ziekenhuizen.

De coronapatiënt die in Nij Smellinghe in Drachten lag, is ook naar huis. In totaal liggen er nu nog drie patiënten met het coronavirus in het ziekenhuis. Allemaal in Sneek.

In de andere ziekenhuizen liggen momenteel geen patiënten met het coronavirus, al zijn er wel veel verdenkingen. In het MCL in Leeuwarden staan op dit moment acht tests uit onder patiënten en twee onder medewerkers, in ziekenhuis Tjongerschans in Heerenveen worden zes patiënten getest en een medewerker.

In Heerenveen is de intensive care uitgebreid met acht bedden, in totaal zijn daar nu tien bedden waar ook beademing mogelijk is. Ook hebben ze hier in samenwerking met de Dokterswacht een ‘Corona Triage Unit’ gemaakt. Dit zijn vier aparte kamers waarin bekeken wordt of patiënten (mogelijk) het coronavirus onder de leden hebben. Daarnaast worden patiënten bij de hoofdingang en de Spoedeisende Hulp gescreend. Er zijn witte tenten geplaatst en er staan dranghekken om de mensenstroom te reguleren.

Bij een medewerker van Revalidatie Friesland in Beetsterzwaag is het coronavirus vastgesteld. Deze medewerker zit in thuisisolatie. Een andere medewerker en een patiënt zijn getest. Qua bezoekers voeren ze hier nu hetzelfde beleid als in de ziekenhuizen: een persoon per patiënt per dag.

Revalidatie Friesland heeft door de uitbraak van het virus momenteel een tekort aan spatbrillen, mondkapjes en desinfecterende middelen.

Lees ook | Stand van zaken in Friese ziekenhuizen - 19 maart: één nieuwe patiënt in Sneek, Tjongerschans breidt intensive care uit

Hoeveel mensen worden ziek?

De grote vraag ondertussen: hoeveel mensen worden ernstig ziek of overlijden zelfs door het virus? De uitspraken van premier Rutte over groepsimmuniteit deden veel mensen een rekensom op een bierviltje maken: als 60 procent van de Nederlanders ziek moet worden voor groepsimmuniteit en 2 procent van de zieken aan het virus overlijdt, dan overleven 50.000 mensen de ziekte niet.

Of het echt zo’n vaart gaat lopen? Hans Heesterbeek, hoogleraar theoretische epidemiologie (Universiteit Utrecht): ,,Het zou ook echt veel minder kunnen zijn. Als de sociale maatregelen werken, en daar krijgen we zo eind volgende week zicht op, als de toename afvlakt, als we zwakkeren goed weten te isoleren: dan kan het zomaar lager uitpakken.’’

Lees ook | Duizend of honderdduizend doden door corona? Volgende week weten we meer

En hoe gaat het virus zich ontwikkelen in Friesland? Het lijkt erop dat een grootschalige uitbraak zoals in Brabant hier voorlopig nog niet zal plaatsvinden. De situatie hier is ,,uitzonderlijk’’, meldt Peter van der Voort, hoofd van de intensive care van het UMCG. Medici hebben de verwachte piek inmiddels bijgesteld van eind maart naar begin april.

Het is gissen waarom het Noorden zo achterloopt met het aantal corona-opnames, maar het ic-hoofd heeft wel een idee. Allereerst was de krokusvakantie hier een week eerder. Dat zorgde voor minder import uit Noord-Italië waar de piek toen nog moest komen. Ten tweede waren hier amper carnavalsgasten. Ook dat beperkte de verspreiding.

De meeste corona-gevallen in Noord-Nederland zijn te herleiden naar een wintersportvakantie in Oostenrijk. Zondag werd bekend dat zes werknemers van het UMCG zijn besmet. ,,De meesten via Oostenrijk.’’ Dat beeld heeft ook GGD Fryslân. Van de eerste vijftien gevallen waren de meeste reisgerelateerd. ,,Die kwamen uit Italië en Oostenrijk”, zegt woordvoerder Ingrid Weert. Oostenrijk gold eerst niet als risicogebied, kort daarna wel.

Lees ook | Corona gaat niet aan Noorden voorbij, maar piek komt later

Hoe gaat het onderwijs om met corona?

Rector Sixtus Haverkamp en docent geschiedenis Marije Veentjer vertelden donderdagmiddag op een livestream van de Leeuwarder Courant hoe rsg Magister Alvinus in Sneek te werk gaat tijdens de coronacrisis. Lesgeven doen ze momenteel via Google Meet. ,,Veel docenten zitten ook echt in het klaslokaal als ze les geven, maar veel anderen doen het vanuit huis. De lessen worden volgens het gewone rooster gegeven’‘, vertelde Veentjer.

loading

Het gaat maar ideaal is het niet. Veentjer: ,,Ik mis mijn kinderen enorm. Dat is een nadeel. Het contact gaat nu via typen. Verder is het een nadeel dat je afhankelijk bent van internet. Zo deed de online leeromgeving moeilijk, omdat die overbelast was. En veel leerlingen missen hun sociale contacten.’‘

Of er een lichting scholieren geen eindexamen gaat doen? Haverkamp: ,,Deze situatie biedt wel een kans om te kijken of je leerlingen met een certificaat kunt laten doorstromen. Dan kun je kijken of het dan minder gaat dan wanneer ze wel een eindexamen hebben afgelegd. Door de toetsen hebben we hun niveau al goed in beeld. Maar er is allerlei wet- en regelgeving, dus het zal niet zomaar gebeuren.’‘

Kijk en lees terug | Zouden de eindexamens afgeschaft kunnen worden? En andere vragen over het onderwijs

Ook op scholengemeenschap AMS in Franeker gaat het onderwijs nu digitaal. Een beetje onwennig is het wel. Al heeft het ook voordelen vertelt wiskundedocent Els Hardlooper in onderstaande video. ,,Met een druk op de knop heb je ze allemaal stil.’’

loading

Veel minder afvaarten

Rederij Doeksen brengt vanaf zaterdag haar dienstregeling terug tot een basisdienstregeling van twee retourafvaarten per dag tussen Vlieland en Terschelling. De rederij meldde dat door de coronacrisis het aantal passagiers met zo’n 85 procent is teruggelopen. Het leidt bij Doeksen tot acute liquiditeitsproblemen, hiervoor heeft de rederij een beroep gedaan op steun van de Rijksoverheid.

Op deze manier, met steun, zou Doeksen een sterk afgeslankte dienstregeling is stand moeten kunnen houden. Voor het noodzakelijke personen- en goederenvervoer blijft de verbinding met de Waddeneilanden zo intact.

Lees ook | Doeksen brengt aantal afvaarten drastisch terug: twee retourdiensten per dag

Veteranen niet naar herdenking

De vijf Canadese oorlogsveteranen, die in april 1945 bij de bevrijding van Friesland waren, komen niet naar de herdenkingen op 15 april en 4 en 5 mei.

Dat is donderdagmiddag besloten, in verband met het coronavirus. Een van de veteranen, Don White, had al in april naar Leeuwarden zullen komen, alle vijf kwamen ze - met veertig familieleden - voor de dodenherdenking en bevrijdingsdag.

,,Ik moet er haast van huilen’’, zegt Koos Pot, die hun komst in voorgaande jaren mede organiseerde. ,,Maar we moeten het niet doen.’’ Er wordt wel nagedacht over de mogelijkheid om de veteranen in september alsnog naar Friesland te halen.

Milieustraten

Veel mensen werken in verband met het coronavirus thuis, dan springt die grote stapel hout of die overwoekerde tuin ineens constant in het oog. Dus: naar de milieustraat met dat vuil.

Vooral in Damwâld was het dringen geblazen: al dagen staan er lange files met auto’s voor de milieustraat. Dit komt ook omdat de milieustraat maatregelen heeft genomen voor het coronavirus: er mogen nog maar vijf mensen tegelijk op het ‘bordes’ hun afval dumpen.

„Er kwamen vier keer zo veel klanten als normaal naar Damwâld”, vertelt Omrin-woordvoerder Jelmar Helmhout. „Waren het er normaal honderd: nu staan er zo’n vierhonderd mensen per dag.” Maar ook in de andere negen milieustraten van Omrin wordt er veel meer vuil aangeboden dan normaal.

Om de milieustraten iets meer lucht te geven en onverantwoorde situaties te voorkomen, doet Omrin nu de oproep om „alleen te komen als het echt noodzakelijk is. We vragen mensen met klem om niet voor ieder wissewasje naar de milieustraat te komen”, aldus Helmhout. Momenteel is Omrin bezig om per milieustraat maatregelen te treffen.

Ervaringsverhalen

Er komen steeds meer verhalen los van patiënten die herstellen van het coronavirus. Waar de een milde griepklachten heeft, is een ander heel erg ziek. ,,Dit is écht veel heftiger dan zomaar een griepje’’, zegt Lee Vellis uit Rotterdam. Hij somt op: ,,Enorme hoofdpijn, pijnlijke ogen, koorts, rillingen, overmatig zweten, weinig eetlust en ademhalingsproblemen. Het voelde ‘s nachts soms alsof ik verdronk. Alsof mijn longen vol zaten. Ik kon amper bewegen als ik wakker werd, zelfs op de klok kijken, deed pijn.’’

Lees ook | Elf vrienden ziek na skitrip Ischgl: ‘Dit is echt veel heftiger dan een griepje’ (LC+)