Nog even en de mensen bij Caparis verwerken niet langer tabak, maar zonnepanelen. Het bedrijf verlegt de koers: net nu de politiek wil dat de sociale werkplaatsen op de schop gaan.

Op de werkkamer van Alex Bonnema staat een glanzende voucher. Caparis krijgt 300.000 euro voor het uitwerken van een eigen idee: de transformatie van oude zonnepanelen naar nieuwe producten. ,,Dit bart nergens oars”, weet de directeur van de sociale werkvoorziening.

De eerste generatie panelen, waarvan de levensduur nu aan het verstrijken is, krijgt hij geleverd door Omrin. Op een nog te ontwikkelen productielijn bij Caparis zullen mensen met een arbeidshandicap de onderdelen demonteren en er vervolgens funderingstegels van maken voor weer nieuwe panelen.

Er is een markt voor, dat heeft Bonnema al uitgezocht. Cedris, de koepel van sociale werkbedrijven, beloonde het idee met startkapitaal. Het levert Caparis in de eerste fase zo’n 25 werkplekken op.

Wy moatte ús minsken sinfol wurk dwaan litte

,,Wy moatte ús minsken sinfol wurk dwaan litte”, zegt Bonnema over het ‘upcyclen’ van zonnepanelen. Hij vindt dat Caparis de mensen in de sociale werkplaats moet betrekken bij hedendaagse ontwikkelingen zoals circulair produceren of duurzaamheid. ,,Foar in soad minsken hjir is dat in ver-van-mijn-bedshow .”

Het betekent ook dat minder ‘betekenisvol’ werk verdwijnt. Al jaren verpakt Caparis-personeel de shag uit de fabriek van Imperial Tobacco in Joure. Daar komt nog voor 2025 een eind aan. ,,Wy kinne it net drûch hâlde dat wy oan in produkt wurkjen bliuwe dat wat docht mei de sûnens fan minsken.”

In de tabaks-tak werken nog 150 mensen, die de komende jaren dus iets anders gaan doen. ,,En dan tink ik ek oan de sinnepanielen.”

Sluiten de veranderingen bij Caparis ook aan bij de laatste wens van de Tweede Kamer? Bij de invoering van de Participatiewet ging de voordeur van de sociale werkplaatsen op slot. Mensen met een geestelijke of lichamelijke beperking moesten van het kabinet, met hulp, aan de slag bij ‘gewone’ bedrijven en instellingen.

Dat mislukte. De kans op werk werd kleiner, gehandicapten kwamen thuis te zitten met een uitkering. Het CDA en de SP pleiten daarom nu voor een landelijk netwerk van ‘sociale ontwikkelingsbedrijven’. Een ruime meerderheid in de Kamer steunt dat idee.

Ook Bonnema juicht het toe, maar terug naar de tijd van vóór de Participatiewet wil hij niet. ,,Dat wie net ideaal foar de minsken, de oandielhâlders en it bedriuw sels.” De activiteiten in de werkplaatsen kregen hier en daar het karakter van ‘mensen bezig houden’, zegt hij. En als er een tekort was, moesten gemeenten als aandeelhouders bijlappen.

Zo kregen de bedrijven het stigma van ‘bodemloze put’. Gemeenteraden merkten hoe moeilijk het was bij te sturen. Bonnema wil niet veel zeggen over de huidige situatie bij de Friese collega Empatec, waar de taakverdeling tussen de gemeenten, hun samenwerkingsverband en het bedrijf zelf op zijn best vaag is. ,,In oantal jier lyn hawwe wy by Caparis yn wêzen itselde meimakke.”

Nu is dat helder, zegt hij. Eigenaren Leeuwarden, Smallingerland, Heerenveen en Opsterland bepalen de regels en hebben een rol als werkgever, het bedrijf Caparis voert alleen uit. Daarbij is het logisch dat je geld verdient in plaats van opmaakt, zegt Bonnema. Dat vindt de Kamer ook, maar de ‘nieuwe’ sociale werkvoorziening moet volgens CDA en SP vooral re-integratiebedrijf zijn.

,,Dat bliuwt ek ús heechste doel”, aldus Bonnema. Innovaties zoals het zonnepanelen-plan mogen mensen niet nodeloos binnen Caparis vasthouden. ,,As we aanst immen op it nivo hawwe dat er krúsjaal is foar ús produksjeline, mar hy kin nei ‘bûten’ en soe dat wolle? Dan litte wy him gean.”

Je kunt deze onderwerpen volgen
Friesland
Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct