Het recht op vrije meningsuiting hoort ook bij de Friese identiteit. Dat statement was zaterdag voor veel mensen even belangrijk als de kwestie Zwarte Piet.

Ging het bij de nationale sinterklaasintocht in Dokkum twee weken geleden nog simpelweg om de vraag of Zwart Piet wel of niet zwart moet zijn, later kwam er van alles bij. Nadat het Randstedelijke demonstranten onmogelijk was gemaakt om in Dokkum te protesteren, brak er een nationaal debat uit. Friesland was niet alleen strijdtoneel, maar werd door sommigen ook gepresenteerd als ‘deelnemer’ aan de strijd.

Vraagtekens

Op sociale media ging het er ruig aan toe en in landelijke kranten werden vraagtekens geplaatst bij de ‘houding’ van Friesland. Gold het grondwettelijk recht op demonstratie eigenlijk nog wel in het verre noorden? Was de Friese politie racistisch? Was dit nu die zogenaamde ‘iepen Fryske mienskip’?

,,Ik bin ek Frysk, mar it tsjinhâlden fan de demonstranten wie net út myn namme. Dêrom bin ik hjir’’, zegt Aafke Postma uit Buitenpost. Ze is met Ricardo Brouwer uit Kollum naar Dokkum gereden. ,,Het recht op demonstreren is geschaad’’, zegt hij. Het is heel belangrijk dat wij dit recht in Nederland hebben en ook dat het hier uitgeoefend kan worden.’’

Andy Wijsman uit Meppel had er een lange reis per trein en bus voor over om in het ijskoude Dokkum te kunnen demonstreren. ,,Ik vind het een kleine moeite. Van mij mag Zwarte Piet best worden aangepast. Ik vind het een vorm van ‘Black Face’.’’

Dit laatste is een Amerikaanse term voor blanke acteurs die met behulp van verf een personage van Afrikaanse afkomst spelen.

Kloof

Is er een kloof tussen de Randstad en Friesland? Veel demonstranten die om twee uur per bus uit de Randstad aankomen, refereren nadrukkelijk aan zo’n afstand. Actieleider Jeffrey Afriyie draagt een Friese sjaal, maar noemt de bustocht van zaterdag een ,,onzekere reis naar de uithoeken van ons land. Alleen mensen die slapen, geloven nog dat burgemeesters neutraal zijn.’’ Hij spreekt van ,,een racistisch klimaat’’.

De hiermee aangesproken burgemeester Marga Waanders loopt onopvallend over het plein en voert even later een gesprekje met Afriyie. ,,Ik sta voor het recht van vrije meningsuiting’’, zegt ze. Later voegt ze eraan toe : ,,Het zou wel mooi zijn als mensen nog wat beter de verbinding met elkaar vonden.’’

In Dokkum zelf was dat contact moeilijk, want het plein was stevig afgegrendeld door een enorme politiemacht. Sommige Dokkumers keken nieuwsgierig toe, anderen liet hun afkeer blijken. De demonstranten zagen soms middelvingers op zich gericht, zowel tijdens de busreis als bij de wandeling naar het manifestatieterrein. En er waren Pieten.

Spandoek

Een als Zwarte Pieten verkleed gezin uit Bartlehiem stond in de mensenhaag. Een ongeschminkte Piet vroeg mensen op straat als vlogger naar hun mening. En als Zwarte Piet uitgedoste Pegida-aanhangers hadden vooraf pepernoten uitgedeeld.

Een groepje Dokkumer middelbareschooljongens deed op het plein een poging te discussiëren met de demonstranten, een beetje klierig, maar toch ook wel serieus. Het begon vriendelijk, maar al snel raakten de gemoederen verhit, waarna agenten de jongens wegstuurden.

Al voor de demonstratie hing op het terrein een spandoek met de curieuze tekst: ,,Swarte minsken libje en leitsje en wêz tevreden.’’

Was het nu opgehangen door een voor- of tegenstander van de demonstratie? Niemand wist het, maar het mocht blijven hangen.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Friesland
Anti-pietprotest
Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct