FOTO LC/ARODI BUITENWERF

Bouw megawindpark smaakt gedeputeerde naar meer: 'Dit moeten we vaker doen'

FOTO LC/ARODI BUITENWERF

Alles is groot aan Windpark Fryslân in het IJsselmeer. De 89 molens die 180 meter de lucht in steken, de wieken van 65 meter, de bouwkosten á 850 miljoen euro en de energieopbrengst van jaarlijks 1500 Gigawatt. Het project smaakt naar meer, zegt gedeputeerde Sander de Rouwe. ,,Geld is er wel, ik zoek goede plannen.’’

Tien gele koppen pieken boven de waterlijn uit. Het zijn de bovenste meters van de heipalen die sinds 7 september in de bodem van het IJsselmeer zijn gehamerd, één per dag. Nog 79 stuks te gaan. Dag en nacht. Volgend jaar moeten de wieken draaien.

Initiatiefnemers, investeerders en bouwers voeren donderdag met de pers naar wat het grootste windpark op binnenwater ter wereld moet worden, Windpark Fryslân bij Breezanddijk. Het heeft een hoog internationaal gehalte: zo komen de wieken uit Marokko, de platforms uit Polen en de heipalen uit Rostock. Voor de laatste varen permanent drie schepen op en neer naar Noord-Duitsland.

Met het park maakt Friesland op alle fronten een schaalsprong. In de eerste plaats qua opgesteld vermogen. De 89 nieuwe turbines overtreffen met een gezamenlijk vermogen van 383 megawatt ruimschoots de 179 megawatt die de 303 bestaande windmolens in Friesland gezamenlijk inbrengen. (bron: CBS).

In de tweede plaats door aanpalende projecten. Het windpark ontlokte ook forse investeringen in een nieuw transformatorhuis annex bezoekerscentrum op de Afsluitdijk; een werkeiland dat later omgevormd wordt tot natuureiland naast de toekomstige vismigratierivier; en 145 km aan nieuwe stroomkabels die, eenmaal aangetakt op het landelijke elektriciteitsnet, ruimte bieden voor veel meer groene energieproductie.

In de derde plaats was er een schaalsprong in financiering. Bij het vergaren van de benodigde 850 miljoen euro waren zowat alle Nederlandse banken betrokken en ook een drietal Duitse (DZ Bank, Helaba, KfW). Het rijk stut het project royaal met een Sde-subsidie die kan oplopen tot 1,51 miljard euro, afhankelijk van stroomproductie en -prijs. En de provincie Fryslân is met 100 miljoen euro ingestapt, een besluit waarop kritiek kwam omdat het provinciebestuur ook vergunningverlener is, waardoor financiële, politieke en maatschappelijke belangen een troebele mix kunnen opleveren.

loading

Provincie wil vaker investeren

Sander de Rouwe gelooft juist vol in deze benadering. Sterker: hij wil het veel vaker zo gaan doen. Een overheid die vergunningen verleent en participeert kan volgens hem veel meer betekenen voor de samenleving dan een overheid die vergunningen verleent en subsidieert.

,,Participaties brengen revenuen op, subsidies niet. De revenuen kunnen we opnieuw inzetten voor de maatschappij.’’ Dat gebeurt met de IJsselmeer-pegels ook. Op diverse manieren, zoals via een omgevingsfonds, maar ook met obligaties. Volgend jaar wordt duidelijk wie die mag kopen en tegen welke voorwaarden. Het lijkt De Rouwe logisch dat de Makkumers, met vol zicht op het park, voorrang krijgen. Een afnemer voor de energie is trouwens al gevonden: Eneco heeft de hele opbrengt voor de komende vijftien jaar gekocht.

Wat de Rouwe specifiek zoekt? De CDA-gedeputeerde: ,,Ik zoek volwassen plannen met een publiek nut die Friesland vooruit-helpen. Je kunt denken aan duurzame energie, maar ook aan digitale infrastructuur.’’

,,Geld is er zat.’’ De 100 miljoen voor het windpark stonden ook maar doelloos geparkeerd bij financiënminister Wopke Hoekstra, memoreert hij. ,,Plannen moeten er komen. Ik ben op zoek naar nieuwe ‘Lely’s’, mensen die kunnen doorpakken.’’

Ingenieur Cornelis Lely was de drijvende kracht achter de gedeeltelijke inpoldering van de Zuiderzee en de Afsluitdijk. ,,De doelen waren bescherming en verbinding. Ik vind het mooi om te zien dat zijn plan uiteindelijk leidt tot 2000 miljoen euro aan investeringen.’’ Dat is de uitkomst van een som waarin alle vertimmeringen op, aan en nabij ‘La Grande Dame’ zijn meegenomen, inclusief de verbreding van de sluis en de aanleg van de vismigratierivier.

loading

Twee families uit de polder

Als de Lely’s van deze tijd beschouwt hij de families De Groot en Meulendijks, akkerbouwers te Creil, Noordoostpolder. In 1991 besloten de bijna-buren alletwee een windturbine te nemen. Ze trokken samen op, kregen lol in het spel en stichtten na een aanloop van twintig jaar windpark Westermeerwind. In 2005 volgde Windpark Delfzijl, en nu dan Windpark Fryslân. Dat werd een taaie kluif, bevochten tot aan de Raad van State. Beide families participeren via Windpark Fryslân Beheer in het turbinepark. Nazaat Anne de Groot is er projectdirecteur.

In het licht van corona knijpt die tot nu toe zijn handen dicht. Omdat nogal wat onderdelen en teamleden uit het buitenland komen, zit hij niet te wachten op een rood-verklaard Nederland met gesloten grenzen. De eerste lockdown-periode zijn alle problemen gepareerd, maar dat geeft geen garantie voor een volgende.

Hoewel de bouwlieden in een coronabubbel leven (ze slapen op een hotelschip en komen de wal niet op), kan het noodlot toeslaan. Een geconstateerde besmetting op het werk betekent een week stillegging. Voor dit soort tegenslag houdt de provincie Fryslân tijdens de bouwperiode een brokkenpot van 27 miljoen euro paraat.

Wanneer de molens eenmaal draaien, malen de wieken ook bij zeer zware stormen door, zegt De Groot. ,,Vroeger moest je de molen stilzetten, tegenwoordig nemen de wieken zelf een iets andere stand aan, zodat er meer wind langs glijdt.’’ Na 25 jaar moeten de eigenaren het park in principe slopen. ,,Daar is geld voor gereserveerd.’’ Voor doordraaien is opnieuw instemming van de vergunningverlener nodig.

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct