Boeren moeten straks iedere keer dat ze maaien, bemesten of beweiden hun land vooraf laten controleren op vogelnesten. Met een nieuwe plicht grijpt de provincie hard in op het boerenland.

Het is al jaren een probleem. Boeren zijn wettelijk verplicht om weidevogels te beschermen, maar deze zogeheten zorgplicht is moeilijk te handhaven. De paar controleurs die er zijn moeten het maar net zien als een boer tijdens het maaien een nest vernielt. Achteraf is het vaak niet aan te tonen, en dan kan de boer ook nog zeggen dat hij het nest niet had gezien.

De provincie gooit het nu over een andere boeg. Iedere keer dat een boer uit weide- of akkervogelgebied op zijn land bezig wil, moet hij eerst een nazorger of andere vogeldeskundige het land laten onderzoeken op nesten en kuikens. Of het nu gaat om maaien, bemesten, weidegang of iets anders: steeds weer moet het land vooraf worden gecontroleerd. De maatregel geldt voor boeren in ruwweg een derde van de provincie (zie kaart).

De onderzoeksplicht geldt in ruwweg een derde van de provincie (zie kaart). De provincie noemt deze als een van de maatregelen die nodig zijn om de al jaren dalende trend van kieviten, grutto’s en andere weidevogels te keren. De boer mag pas het land op als maatregelen zijn genomen om de nesten en kuikens te beschermen. Ook die worden expliciet voorgeschreven. Zo mag alleen worden gemaaid als een oppervlakte van vijftig vierkante meter rond ieder nest wordt gespaard en moet bij weidegang een nestbeschermer zijn geplaatst.

Gedeputeerde Douwe Hoogland kijkt voor de controles naar vrijwilligers van de Bond Friese Vogelwachten, al mogen ook andere deskundigen worden ingezet. Boeren die worden gecontroleerd en geen ondertekende rapportage op zak hebben, kunnen volgens de provincie strafrechtelijk worden vervolgd.

‘Fierstente fier’

Volgens Jan Teade Kooistra van boerenorganisatie LTO Noord gaat het voorstel ,,fierstente fier”. Hij zegt dat het in veel gevallen praktisch onmogelijk is om hieraan te voldoen. Als een boer bijvoorbeeld vrijdagochtend na het zien van de weervoorspelling diezelfde dag wil beginnen met maaien, moet de vogelwachter maar net kunnen. ,,At dy seit dat er pas moandeis komme kin om’t er earst nei oare boeren moat, dan sitte je al.” De kans is groot dat het leidt tot wrevel tussen boer en vogelwachter, zegt hij, terwijl het juist belangrijk is dat die relatie goed blijft.

Kooistra zegt dat ,,95 persint” van de boeren nu al goed samenwerkt met vogelwachters, weet waar nesten liggen en die bij het werk ook probeert te ontzien. Hij vreest dat door de maatregelen het draagvlak om weidevogels te beschermen juist afneemt. ,,Strafst de boer dy’t der altyd foar soarge hat dat der fûgels binne. Is dát dan wat jo wolle?” Volgens hem kan de provincie zich beter specifiek richten op de boeren die zich niets aantrekken van weidevogels. ,,Dat is mar sá’n lyts groepke. Hoe dat dan moat? Dêr soene jo oer neitinke moatte, mar safier is it noait kaam.”

Weinig enthousiasme

Ook bij de BFVW, die met z’n 3500 nazorgers de meeste controleurs zou moeten leveren, is weinig enthousiasme. ,,It is moai dat de provinsje soarch hat foar de greidfûgels, mar dit is wat te strak”, zegt voorzitter Frans Kloosterman. ,,Dit wolle we net en kinne we ek net. Wy wolle net plysjemannen yn it fjild wurde.”

KKloosterman zegt meer te zien in het maken van onderlinge afspraken en nieuwe technologie als drones en gps-systemen voor het opsporen en ontzien van nesten. ,,Wy binne op de boer syn lân en kinne ek net sûnder de boer. In goede relaasje, betrouwen yn elkoar, dat is foar ús wichtich.”De provincie kan bovendien beter zorgen dat er meer handhavers zijn, zegt hij, dan de ,,twa of trije” die er nu zijn bij milieudienst Fumo.

‘Vrij uniek voorstel’

Wel positief is de Vogelbescherming. Woordvoerder Marc Scheurkogel spreekt van een voor Nederland ,,vrij uniek” voorstel. Hij verwacht dat hiermee uiteindelijk meer nesten behouden zullen blijven. Over de bezwaren: ,,Ik snap het sentiment, maar als je weidevogels verstoort ben je gewoon strafbaar. Dan is dit voor iedereen beter.”

LTO’er Kooistra ziet dat niet zo. Hij zegt dat het plan, als dat wordt doorgezet, zal leiden tot ,,in opstân yn alle geledingen”. Gedeputeerde Douwe Hoogland heeft het bij hem verbruid. ,,Hoogland hat gewoan in hekel oan boeren. Ek al is der sels boer west.”

De maatregel moet jaarlijks gelden van 11 februari tot en met 31 juli en staat in de nieuwe Omgevingsverordening. Die ligt nu ter inzage en moet nog door Provinciale Staten.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Friesland
Weidevogels
Agrarisch / Landbouw
Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct