Jan Peter Balkenende, hier in april 2002 op verkiezingstoernee in Friesland, in het Fries Paardencentrum in Drachten achter het tweespan van Hennie Koeremans. Balkenende zou vier kabinetten aanvoeren.

Bliksemwissel geeft CDA vleugels: 'Dit koe net moaier'

Jan Peter Balkenende, hier in april 2002 op verkiezingstoernee in Friesland, in het Fries Paardencentrum in Drachten achter het tweespan van Hennie Koeremans. Balkenende zou vier kabinetten aanvoeren. FOTO ARCHIEF LC

De bliksemwissel van de lijsttrekker van het CDA doet terugdenken aan 2001, toen Jan Peter Balkenende kort voor de verkiezingen aantrad als nieuwe partijleider. Het CDA won en hield vier kabinetten stand.

Senator Joop Atsma (64) uit Surhuisterveen was er beide keren bij. ,,Moatst adekwaat hannelje’’, stelt hij. ,,It is it alderbelangrykst dat der drekt regisseare wurdt. De kop der byhâlde en alle haadrolspilers byinoar.’’

Donderdag gaf Hugo de Jonge zijn lijsttrekkerschap op. Vrijdagavond zei Wopke Hoekstra ‘ja’. ,,Mei opstrûpte mouwen’’, zag Atsma tot zijn tevredenheid. ,,Myn kompliminten.’’ Atsma geldt binnen zijn partij als een oude rot. Hij weet hoe de hazen lopen. Donderdag zat hij tot diep in de nacht aan de telefoon voor advies en overleg. ,,It gong sá hurd.’’ Na het opstappen van De Jonge was snelheid van handelen essentieel. Nu nog meer dan in 2001; door de opkomst van de sociale media wordt iedere rimpeling opgepakt en uitvergroot.

Gelukkig zei Wopke Hoekstra ja. ,,Wy ferkearden yn in lúkseposysje. Binnen twa kear 24 oeren wie it klear. Dit koe net moaier.’’

Soortgelijke situatie

Meermaals dacht hij terug aan 2001, toen zijn partij in een soortgelijke situatie belandde. Atsma was Tweede Kamerlid. Fractievoorzitter en partijleider Jaap de Hoop Scheffer gaf er door interne ruzies op vrijdag 28 september de brui aan en op maandag 1 oktober was Jan Peter Balkenende de nieuwe man.

Van dat weekeinde herinnert hij zich nog vrijwel iedere minuut. De startpositie was anders; De Hoop Scheffer kapte er destijds mee vanwege onmin binnen zijn eigen fractie, door hem getypeerd als een slangenkuil.

Op zaterdag voerden de CDA’ers gesprekken op het partijbureau. Op maandagochtend koos de fractie eerst een nieuwe fractievoorzitter. Het werd Jan Peter Balkenende, de toen nog tamelijk onbekende tweede man. Balkenende werd diezelfde avond in Hilversum in Hotel Lapershoek gekroond tot nieuwe lijsttrekker van het CDA. ,,It wit noch presiis hoe’t ik by him weirûn.’’

'Moast gau operearje, dat is de les fan 2001'

Balkenendes lijsttrekkerschap was aanvankelijk geen gelopen race. Ook toenmalig gedeputeerde Pieter van Geel gooide hoge ogen, maar omwille van de tijd hakte het bestuur rap knopen door. ,,Moast gau operearje’’, leerde Atsma. ,,Dat is de les fan 2001. Gelokkich is dat no ek bard.’’

Het CDA stond het najaar van 2001 in de peilingen onder de 20 zetels. De campagne met de nieuwe Balkenende verliep crescendo. Mede door de dood van Pim Fortuyn haalde het CDA tijdens de verkiezingen in mei 2002 43 zetels, een winst van 14. Droog: ,,Dat dit hoecht foar ús elektoraal net negatyf út te pakken’’. Atsma kent Wopke Hoekstra van diens tijd in de Eerste Kamer. Hij vindt hem een droomkandidaat, maar waagt zich niet aan voorspellingen voor de verkiezingen op 17 maart. Van een echte campagne zal door de coronacrisis amper sprake kunnen zijn. En in een maand kan er veel gebeuren. Neem alleen al de flinke verschuivingen door het uiteenvallen van Forum voor Democratie. De Eerste Kamer telt inmiddels vijftien verschillende fracties. ,,Ik bin somtiden de tel gewoan kwyt.’’ Natuurlijk, het CDA hoopt stiekem op een klassieke tweestrijd tussen VVD en CDA. Dat kan de partij vleugels geven. ,,Fan my mei it.’’

Is Wopke Hoekstra premierwaardig?

,,Ik tink it wol. Dêr is gjin diskusje oer. As dy fraach komt, is Wopke der klear foar.’’

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct