Bizar plan: in vier maanden wordt elk Fries woord voorgelezen

Het plan is even absurd als fascinerend: in de tuin van de Fryske Akademy wordt vanaf vrijdag het complete Frysk Hânwurdboek voorgelezen.

Het Frysk Hânwurdboek uit 2008 heeft 70.000 trefwoorden. Het allereerste daarvan is niet een echt woord, maar de kleine letter a . Als betekenis geeft het woordenboek: 1. are 2. a lytse terts . Morgenmiddag ergens na drieën wordt dat luidop voorgelezen in de binnentuin van de Fryske Akademy in Leeuwarden.

Laatste trefwoord

Het allerlaatste trefwoord (in het boek volgen dan nog een hoofdstuk met spreekwoorden en een lijst aardrijkskundige namen) is zappe . Dat is het enige woord in het Fries dat met de letter z begint, volgens dit woordenboek althans. Betekenis: mei de ôfstânsbetsjinning (hieltyd) fan televyzjekanaal wikseje (en sa yn in koart skoftsje tiid fan in hiele soard programma’s in pear flitsen sjen) .

Als alles meezit klinkt dat laatste woord ook luidop in diezelfde binnentuin, maar pas op 21 september. In de tussentijd is daar dan het hele woordenboek, twee delen dik, voorgelezen. Dat voorlezen wordt bovendien opgenomen, tenzij inviduele voorlezers daar bezwaar tegen hebben.

Lân fan taal

Het is een bijdrage van de Fryske Akademy aan cultuurjaar 2018, en valt onder de activiteiten van Lân fan taal. Om het mogelijk te maken is er een voorleesversie van het woordenboek gemaakt, met alleen trefwoord, betekenis en voorbeeldzinnen. Dus geen opmerkingen over woordsoort, meervoud en dergelijke. In totaal zijn dat ongeveer 1,3 miljoen woorden, heeft programmeur Wilbert Heeringa uitgerekend.

Dat het tot september duurt is een beetje een slag in de lucht: een bladzij voorlezen, zo is vastgesteld, kost een minuut of zeven. Maar dat hangt natuurlijk van het tempo van de lezer af. Bovendien wordt er niet continu doorgelezen: elke werkdag van tien tot vijf moet er iemand zitten, en zo nu en dan gaat het door op een zaterdag. Zoals komende zaterdag, tijdens het Fries Straatfestival.

Laaggeletterdheid bestrijden

De aftrap geeft Tineke Leijten van de stichting Lezen en Schrijven, die actief de laaggeletterdheid bestrijdt. Het voorlezen moet daar een bijdrage voor opleveren, die gebruikt wordt voor laptops voor taalondersteuning in de provincie. Deelnemers kunnen zich laten sponsoren.

Gehoopt wordt op genoeg voorlezers om iedereen een kwartiertje – dus een bladzij of twee – te laten lezen. Tot nu toe hebben zich twintig voorlezers gemeld, dus er is nog volop ruimte voor liefhebbers. Ze kunnen zich aanmelden op de website van de Fryske Akademy, maar gewoon binnenlopen en aansluiten mag ook.

fryske-akademy.nl/lf2018

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 4,99 per maand. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct