Bereid je maar voor: hittegolf gaat bijna een week duren

Heet zomerweer: Tomas Munster (zwembandjes) en Romke Veenstra nemen een verkoelende duik in het Eeltsjemar bij Rinsumageest. FOTO MARCEL VAN KAMMEN

De hittegolf die ons de komende week te wachten staat, is een bijzonder verschijnsel. Zeker voor augustus.

In een groot deel van Fryslân is de hittegolf (een periode met minstens vijf dagen achtereen 25-plus temperaturen waarvan minstens drie 30-plus) woensdag al begonnen. In Leeuwarden viel het begin op donderdag en de Wadden gingen vrijdag meedoen.

De verwachting is dat deze hittegolf in het oosten van de provincie negen dagen gaat duren, dus tot en met de 13de. Vanaf vrijdag ligt een reeks van zes tropische dagen daar voor de hand. Of Leeuwarden dat haalt is de vraag. Mogelijk wordt het in noordelijke regio’s zondag bij een noordoostenwind tijdelijk iets koeler. Op de Waddeneilanden zouden hooguit twee of drie tropische dagen kunnen worden bereikt en is de hittegolf dus nog onzeker. Maar warm wordt het overal.

Hogedrukgebied boven Baltische staten

Dit weertype wordt veroorzaakt door een (zuid)oostelijke stroming, die in stand wordt gehouden door een hogedrukgebied boven de Baltische staten. Vanaf zondag komt er versterking van een nieuw hogedrukgebied dat van Schotland naar Scandinavië trekt. De hitte wordt versterkt door een erg warme bovenlucht boven West-Europa.

Verkoeling brengende oceaandepressies worden geblokkeerd. Het hoort blijkbaar bij het nieuwe klimaat dat de weg voor die depressies in het winterseizoen open ligt, zodat het bij een westelijke stroming nauwelijks serieus kan vriezen. Tegelijk zien we juist in lente en zomer blokkerende hogedrukgebieden met langdurig droog en veelal warm weer tot gevolg.

Record uit 1975

Voor Leeuwarden is dit de achtste hittegolf sinds 1951. De langste tot nu toe duurde daar dertien dagen (van 3 t/m 15 augustus 1975) en bracht zes tropische dagen, wat nog steeds het record voor augustus is. Na 2018 en 2019 is het voor het eerst dat drie opeenvolgende zomers in Leeuwarden een hittegolf opleveren. Voor het oosten van de provincie wordt dit al de elfde hittegolf van de laatste twintig jaar. In de vorige eeuw lag dat gemiddelde daar op vier à vijf in twintig jaar. In het Waddengebied zijn hittegolven zeldzaam.

Het provinciale temperatuurrecord voor augustus bedraagt 35,4 graden, gemeten te Boijl op 7 augustus 2003. Diezelfde dag noteerde Leeuwarden 33,5 graden. Of die waarden overschreden zullen worden, is onzeker. In het zuidoosten van het land worden maxima tot circa 37 graden verwacht.