Veenvernatting in de Lytse Deelen, waar boer Sjoerd Miedema in juni het waterpeil maximaal optrok voor de verkoop van CO2-certificaten.

Beheer veennatuur is ‘enorm frustrerend’

Veenvernatting in de Lytse Deelen, waar boer Sjoerd Miedema in juni het waterpeil maximaal optrok voor de verkoop van CO2-certificaten. FOTO MARCEL VAN KAMMEN

Redden wat er te redden valt, dat is het credo van natuurbeheerders in de veenweidegebieden.

Het watersysteem in het gebied is de afgelopen decennia zo veranderd, dat de natuur in het Lege Midden ernstig is verarmd. ,,Wy moatte it natuerbehear útfiere, mar ast it ûnder dyn hannen fuortglippen sjochst, dan frustrearret dat enorm’’, zei directeur Henk de Vries van It Fryske Gea gisteravond in het laatste van een serie Veenweidevisie-webinars, ditmaal gewijd aan natuur en milieu.

In het 87.000 hectare grote veenweidegebied liggen 8 van de 14 Friese Natura2000-gebieden. Die bestrijken 29.000 hectare, waarvan 15.000 land. Grootste probleem in deze moerasgebieden is verdroging, illustreerde De Vries met een lesje hydrologie.

Biodiversiteitsverlies

In de oude situatie werd de laaggelegen moerasnatuur gevoed door opwellend schoon grondwater, wat zorgde voor een grote soortenrijkdom. Sinds het omliggende boerenland drastisch daalde als gevolg van diepontwatering, kwamen de natuurgebieden echter hoger te liggen, waardoor deze langzaam leegliepen. Het kostbare grondwater werd afgevoerd via poldersloten. Om de boel toch nog nat te houden moet er boezemwater worden ingelaten. De Vries: ,,Dat is ek wiet, mar is ek fan in hiel oare kwaliteit.’’

Dat uit zich in een dramatisch biodiversiteitsverlies, legde ecoloog Eddy Wymenga uit. Van 100.000 hectare blauwgraslanden resteren er nog 80.

'Yn feite ha we op guon plakken no in leech hûs, sûnder ynwenners'

Dat grutto en veldleeuwerik bijna zijn verdwenen, zien velen, maar dat de insectenstand ook is gedecimeerd, in aantallen en soorten, merkt niet iedereen. Wymenga: ,,Yn feite ha we op guon plakken no in leech hûs, sûnder ynwenners.’’

Het kostbare water van de laatste pareltjes is alleen binnenboord te houden als tussen natuur en landbouwgebieden bufferzones worden gemaakt met hoog water, betoogden De Vries en Vera Geelen van Staatsbosbeheer.

Dit gaat ten koste van boerenland, want in zulke gebieden is meer nodig dan de nu voorgestelde grondwaterpeilverhoging tot 40 centimeter onder het maaiveld.

Fermere eisen stellen

De Vries noemde de zone tussen Oudega en De Alde Feanen als voorbeeld van een plek waar met een effectieve inrichting de situatie nog kan worden omgekeerd. ,,Dan kinne we miskien sels wer wat fean opbouwe en ek in protte CO2 fêsthâlde.’’

De natuurorganisaties vrezen dat zulke maatregelen met het nieuwe Veenweideprogramma slecht van de grond komen. Ze vinden dat de overheid fermere eisen moet stellen en niet alleen moet leunen op gebiedsprocessen.

In praatsessies met grondeigenaren delft de natuur vaak het onderspit, schetste Hans van der Werf van de Friese Milieufederatie. ,,Yn it fjild is it in ’Spel zonder grenzen’ as lokale natuer- en miljeugroepen mei eigners om tafel sitte dy’t it probleem negearje en neat feroarje wolle. Dan moat der in oerheid wêze dy’t seit: dit is de doelstelling!’’

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct