Amper toezicht in natuurgebieden, onvoldoende budget voor boa's

FOTO ANP

Het toezicht in de natuurgebieden in Friesland is niet bij te benen. Het ontbreekt natuurorganisaties aan budget om genoeg boa’s op pad te sturen. De provincie houdt de hand op de knip.

De krapte wreekt zich nu toezichthouders vanwege de coronacrisis extra taken op hun bordje hebben gekregen. Ze moeten erop toezien dat mensen afstand bewaren en niet in groepen samenklitten.

Deze taken op het vlak van de openbare orde komen naast het reguliere toezicht in kwetsbare gebieden, waar het toch al extra druk is. De terreinbeheerders hebben de handen vol aan groepen hangjongeren, baasjes van loslopende honden, opdringerige vogelfotografen en motorcrossers.

Voor het aanspreken en beboeten van overtreders op bijna 65.000 hectare aan natuurterreinen is 15,5 fte aan boa-capaciteit voorhanden. Daarmee moet de hele week, dag en nacht de wacht worden gehouden. Staatsbosbeheer heeft als organisatie met de meeste hectares voor het hele Friese vasteland slechts twee man beschikbaar. ,,Dat soenen der minstens seis wêze moatte, om yn trije distrikten yn elts gefal in dûbele besetting te hawwen’’, zegt coördinator Gjerryt Hoekstra.

De terreinbeheerders betalen de toezichthouders uit eigen zak. Ze maken al jaren tevergeefs aanspraak op een bijdrage van de provincie. Volgens landelijke normen zou die hen 17,39 euro per hectare moeten toekennen. Gedeputeerde Staten weigeren dat. In Groningen, Drenthe, Limburg en Overijssel gebeurt hetzelfde. De zeven andere provincies keren wel geld uit.

Complex financieringsstelsel

Deze toezichtsbijdrage is onderdeel van het complexe financieringsstelsel voor het natuurbeheer in Nederland. Terreinbeheerders krijgen een vergoeding volgens de Subsidieregeling Natuur- en Landschapsbeheer (SNL). De hoofdmoot is een bijdrage voor het beheer en onderhoud van natuur- en landschapstypes volgens een strenge tabel. Daaraan gekoppeld zijn normbedragen voor monitoring, publieksvoorzieningen én het toezicht.

In een schriftelijke verklaring erkent de provincie dat de toezichtsbijdrage niet wordt betaald. Ze beroept zich op geldgebrek en wijst naar Den Haag. ,,Het rijk heeft bij de overgang van het natuurbeheer naar de provincies (vanaf 2017, red.) structureel minder middelen beschikbaar gesteld voor het beheer, inclusief het toezicht, van het natuurnetwerk. Op dit moment is er onvoldoende financiële ruimte om naast de kosten van het beheer ook het toezicht zelf te bekostigen.’’ Aan deze koers willen GS vasthouden, ondanks de klachten van de terreinbeheerders.

Afsluiten

De consequentie van een gebrek aan geld en mankracht kan zijn dat natuurbeheerders zich gedwongen zien voorzieningen of delen van gebieden af te sluiten. Staatsbosbeheer denkt daar serieus over na, zegt Hoekstra. ,,As der te min jild is om foarsjennings en it tafersjoch op peil te hâlden, dan begjint soks te wringen.’’ In het gebied De Rottige Meente is onlangs een fietspad afgesloten voor fietsverkeer.

De provincie legt zich niet neer bij een eventuele eenzijdige afsluiting van gebieden. Terreinbeheerders kunnen daarmee het recht verspelen op onderdelen van de subsidiëring, meldt zij. ,,Indien de situatie zo nijpend wordt dan kan er in overleg voor gekozen worden om gebieden tijdelijk af te sluiten.’’ De openstelling voor publiek is een verplichting binnen het subsidiestelsel, stelt de provincie. Zij voert momenteel een onderzoek uit naar de eigen toezichtcapaciteit.

Lees [PREMIUM] De kans is bijzonder klein dat je in de Friese natuur een boa tegen het lijf loopt: ‘Der wurdt oan alle kanten oan ús lutsen’