Onder leiding van Wietske Lycklama à Nijeholt (roze vest) en Monique Jansma wordt nog driftig gewerkt aan het kunstproject in Langezwaag.  FOTO RENS HOOYENGA

Allemanskam basis voor replica kerk

Onder leiding van Wietske Lycklama à Nijeholt (roze vest) en Monique Jansma wordt nog driftig gewerkt aan het kunstproject in Langezwaag. FOTO RENS HOOYENGA

Beeldende kunst die kerkgangers en het godshuis spiegelt. Met Haren in de Wind opent Langezwaag vrijdag in het kader van Under de Toer (LF 2018) een onorthodoxe belevingsinstallatie op het kerkhof.

De fietsende Hylke spreekt kunstenares Wietske Lycklama à Nijeholt aan als zij het kerkhofhek opent. Hij maakt thuis ook een goudkleurig paardje voor Haren in de Wind, de Under de Toer-productie van Langezwaag bij de Mattheuskerk.

Op die kerk staat in plaats van een haan een gouden paard, omdat Langezwaag een historie met paardenhandel heeft. ,,Wy ha de skoallebern frege foar ús projekt in hynderke op in stôk te meitsjen. It moast wol fan materiaal wêze dat in heal jier stean kin. Se moasten it thús meitsje. Dêrmei belutsen wy de âlders ek en groeide it draachflak.’’

Paarden als wegwijzers

Een van die ouders is Monique Jansma (32), de projectcoördinator van het project. ,,Ik ha krekt twa hynderkes goud spuite’’, vertelt ze. De twee verwachten tussen vijftig en zestig exemplaren. In een halfrond perk tussen twee zerkenvakken dienen die als wegwijzers naar de grote installatie. De paardjes zijn gemaakt van metaal of hout, maar ook van onder meer strandvondsten en met een strijkbout opgestreken kralen.

Lycklama à Nijeholt is bedenker en artistiek leider van Haren in de Wind, opgehangen aan een jeugdherinnering van de 55-jarige Langezwaagse. Met zondagse kleren aan en netjes gekamd haar gingen ze ter kerke. Dat kwam bij haar boven toen ze van een dorpeling de anekdote hoorde over de kam in de kerk van Langezwaag. Daar werd door velen het in de wind verwaaide kapsel mee gefatsoeneerd. De in de kam achtergebleven haren verwaaiden op het kerkhof.

Op een met hagen omzoomd uitbreidingsgrasveld van de dodenakker bedacht Lycklama à Nijeholt een houten skeletkopie van de kerk, gebouwd onder leiding van Jouke Brouwer. Schaal 1 op 3, met een 12 meter hoge toren en houtsnippers op de vloer.

De spiegelkerk kreeg ‘muren’ van doek met op de buitenkant rondom zestien foto’s van dorpsbewoners die zich met dezelfde kam spiegelden aan dorpsfotograaf Viona Wilstra. ,,Sy litte sjen wat der allegear yn tsjerke bart: trouwe, rouwe, bliid-skip, fertriet. Eltse foto fertelt in ferhaal.’’

Een moeder en een dochter zijn geportretteerd, bij wie te zien is dat de ouder moeite heeft met loslaten. Aan één foto komt geen kam te pas: op de koude noordkant zijn drie dragers afgebeeld met de zwarte hoed in de hand.

Relatie met de kerk

In het naar de hemel open blijvende staketsel staan vijf met paardenhaar gemaakte objecten, die een relatie hebben met de echte kerk. Een paard verwijst naar het orgel. ,,In krachtich bist, it oargel is in ynstrumint mei krêft en in machtich lûd.’’

Een kunstzinnige toga heeft te maken met de in een kerkmuur verwerkte zerk van een predikant. Een pruik verbeeldt het harenritueel. In de toren zit een bewegende constructie. De avondmaalstafel heeft een equivalent. Een Mariabeeld, gemaakt van ijzer uit een oude ligboxstal, staat op de plaats van de preekstoel.

,,Minsken kinne yn dat byld klimme en moatte bûge om dêr yn te kommen, nederich wurde. Maria krijt in mantel troch winsken dy’t minsken om har hinne ophingje kinne.’’ Bij de geplaatste beeldende kunst komen verklarende teksten en ook een QR-code om via de smartphone muziek te beluisteren.

Meer mogelijkheden

Vanaf de opening (vrijdag) tot en met 21 oktober is tussen zonsopgang en zonsondergang iedereen welkom. Gratis, al is er wel een offerblok voor wie toch wat wil bijdragen. Het kerkbestuur verleende alle medewerking, maar uiteraard is er geen toegang als er een begrafenis is.

,,In doarpsbewenner organisearret yn gearwurking mei it doarpshûs in konsert yn of by de ynstallaasje’’, vertelt Monique Jansma. ,,Rûnliedings binne op ôfspraak ek mooglik en arranzjeminten mei it doarpshûs. Dizze simmer sil der ek in fytstocht delkomme yn it kader fan Tsjerkepaad.’’ De kunstenares zou een trouwerij in de replica wel mooi vinden.

Lykclama à Nijeholt: ,,Fan stikjes hout dy’t oer wiene, ha wy krukjes timmere. Ik sjoch de minsken hjir fan’t simmer al sitten as alle beammen en hagen grien binne. It is no fan eltsenien, doch der wat mei.’’

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 4,99 per maand. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct