Alle vier Friese ziekenhuizen behouden spoedeisende hulp, acute verloskunde en een intensive care, die 24 uur per dag en 7 dagen per week open zijn.

Dat is het uitgangspunt voor de meerjarencontracten die de ziekenhuizen met zorgverzekeraar De Friesland voor drie tot vijf jaar willen afsluiten. Dat zegt Marcel Kuin, Antonius-directeur en woordvoerder van het Fries Zorglandschap, het verband waarbinnen ziekenhuizen en medisch specialisten verregaand met elkaar samenwerken. 

Steven Hofenk, directeur van De Friesland, beaamt dat de afspraak gemaakt is. In november waarschuwde De Friesland nog dat Tjongerschans (Heerenveen), Antonius (Sneek) en Nij Smellinghe (Drachten) vanwege dreigende personeelstekorten op termijn niet alle drie een spoedeisende hulp overeind kunnen houden. Mogelijk zouden ’s nachts hooguit drie of misschien maar twee spoedeisende hulpposten open kunnen blijven. ,,De ziekenhuizen behouden alle vier de basiszorg, wat neerkomt op 80 tot 85 procent van de totale zorg”, zegt Hofenk. 

Na tien jaar overleg nog wachten op eerste gespecialiseerde centrum

Over de concentratie van gespecialiseerde zorg voeren de ziekenhuizen en de zorgverzekeraar al zeker tien jaar overleg. Dit is nodig om aan de toenemende kwaliteitseisen te kunnen voldoen en de zorg beschikbaar te houden. Zo moeten in Friesland zeker twaalf gespecialiseerde centra komen, zoals een borstkankercentrum, een pijnbehandelcentrum en een oogheelkundig centrum.

De concentratie van specialismen die verdeeld moeten worden over centra in de vier ziekenhuizen verloopt moeizamer dan vooraf was voorzien. Zo houdt de Autoriteit Consument en Markt (ACM) nauwlettend toezicht op concurrentie en mededinging. ,,Hoe borg je als zorgverzekeraar dat je niet de hoofdprijs betaalt als je alle zorg op één plek bundelt, hoe borg je dat je marktconforme prijzen betaalt? Dat moeten wij goed in beeld brengen, en dat kan goed als je bijvoorbeeld vergelijkt met de prijzen in omliggende provincies.” 

'De ACM snapt het dilemma. Die stelt zich niet ijzeren-heinig op'

Voor de patiënt moet er keuzevrijheid zijn en moet zorg bereikbaar zijn. ,,De patiënt kan bij zorgconcentratie gevoelsmatig niet direct stemmen met de voeten, maar de concentratie is toch nodig om aan de strengere kwaliteitseisen te kunnen voldoen”, zegt Kuin. ,,De ACM snapt het dilemma. Die stelt zich niet ijzeren-heinig op.” 

Over de richting van het totaalplan heeft de ACM niet negatief geoordeeld, maar de toezichthouder wil per centrum toetsen of het voldoet aan de eisen tegen monopolievorming. Tot op heden heeft het Fries samenwerkingsverband nog geen plan kunnen voorleggen aan de ACM. Over termijnen laten de hoofdrolspelers zich niet meer uit.

Alle Friese ziekenhuizen gebruiken straks zelfde medisch materiaal

Tussen alle vertragingen door worden de echte problemen wel opgelost, memoreert Kuin. ,,Prostaatingrepen zijn geconcentreerd in Leeuwarden, vaatchirurgie is naar Drachten en Leeuwarden gegaan en voor reumatologie is de capaciteit juist uitgebreid, dat wordt nu ook in de polder aangeboden. Alle volumenormen worden nog gehaald.” 

En er worden meer stappen gezet. Zo levert de pas ingezette gezamenlijke inkoop van eenvoudige medische materialen als handschoenen, pleisters en infusen besparingen op. ,,Dat is niet alleen goedkoper, ook werkzamer. Als alle ziekenhuizen dezelfde infusen hebben, kun je veel makkelijker in een ander ziekenhuis werken.” 

Naast de vier ziekenhuizen wil medisch centrum Sionsberg in Dokkum graag meer bedden voor laagcomplexe spoedzorg . De Friesland zegt hierover nog altijd met de regio Noordoost-Fryslân in gesprek te zijn en wil daar niet meer over kwijt.

Concentratie ziekenhuiszorg complexer dan verwacht

De concentratie van gespecialiseerde ziekenhuiszorg blijkt veel ingewikkelder dan vooraf verwacht. Er is nog geen van de beoogde twaalf specialistische centra van de grond gekomen.

In februari 2018 kondigden de vier Friese ziekenhuizen aan als één organisatie te gaan samenwerken . Als ware het een fusie, zonder dat er sprake van een fusie was. Dat is nodig om toekomstbestendig te worden. Met de medisch specialisten en zorgverzekeraar De Friesland werd afgesproken dat voor het einde van dat jaar al veel gerealiseerd zou moeten zijn. Het borstkankercentrum dat in Leeuwarden moet komen, werd als voorbeeld genoemd.

Bijna anderhalf jaar later zijn er wel stappen gemaakt, maar niet de grote stappen waarop werd gehoopt. Het provinciaal borstkankercentrum zou er uiterlijk deze zomer moeten zijn in Leeuwarden, zo werd twee jaar geleden aangekondigd. Zover is het nog steeds niet. Ook de oprichting van een pijnbehandelcentrum is nog altijd niet afgetimmerd. Uit diverse bronnen is duidelijk dat de samenwerkingspartners hiervoor Heerenveen op het oog hebben, maar zij kunnen zich hier niet over uitspreken.

‘We geven geen tijdpaden meer’

,,Het gaat langzamer dan verwacht”, erkent Kuin namens de ziekenbestuurders van de vier Friese ziekenhuizen. ,,Maar er is geen kink in de kabel, we zitten allemaal op één lijn. We geven alleen geen tijdpaden meer.” Om aan de strengere volumenormen te voldoen (een minimum aantal operaties per chirurg) moet de meer gespecialiseerde zorg geconcentreerd worden. Zonder samenwerking verdwijnt dit zorgaanbod uit de provincie.

'Chirurgen specialiseren zich steeds verder. Er is geen weg terug'

Het opzetten van gezamenlijke gespecialiseerde centra blijkt ook op detailniveau veel complexer dan was voorzien. De ICT-systemen sluiten niet overal op elkaar aan en alles moet gerealiseerd worden zonder dat er geïnvesteerd hoeft te worden in extra nieuwbouw. Er zijn ook nieuwe inzichten. Het wordt niet wenselijk gevonden dat alle patiënten voor alle onderdelen van borstkankerzorg naar Leeuwarden moeten reizen. Screenings en diagnoses zullen derhalve gewoon in de streekziekenhuizen worden gedaan. Alleen de operaties moeten uiteindelijk allemaal in Medisch Centrum Leeuwarden plaatsvinden.

‘Pijnpatiënt vindt half uur verder rijden voor betere zorg geen probleem’

,,Pijnpatiënten vinden het geen enkel probleem om een half uur verder te rijden, mits ze er dan wat meer voor terug krijgen”, vult John Vogelaar namens de medisch specialisten aan. ,,Dat pijncentrum komt er, de voordelen zijn overduidelijk. Je kunt de kwaliteit verhogen en heel specialistische ingrepen doen, zoals het implanteren van een neuromodulator. Zonder centrum raak je die waardevolle technieken kwijt in je provincie”, zegt de anesthesist in het Drachtster ziekenhuis Nij Smellinghe.

Zonder samenwerking zullen de Friese ziekenhuizen onvoldoende gespecialiseerde artsen en chirurgen aan zich kunnen binden. Die beroepsgroep specialiseert zich steeds verder. Er is geen weg terug, want er wordt steeds geavanceerdere apparatuur ingezet bij operaties, zeggen Vogelaar en Kuin. ,,Dat vereist meer technische vaardigheden. De tendens van gespecialiseerde tot zelfs super gespecialiseerde artsen en chirurgen die niet voor andere ingrepen zijn in te zetten, zet zich voort.”

Je kunt deze onderwerpen volgen
Friesland
Medisch / Zorg
Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct