Riekus van Veen.

Afgelast of niet: honderden fietsers stappen toch op de pedalen voor officieuze Elfstedentocht, met Het Beest voorop

Riekus van Veen. FOTO NIELS DE VRIES

Hij mag dan officieel zijn afgelast, honderden fietsers stappen Pinkstermaandag toch op de pedalen voor een officieuze Elfstedentocht. Ondertussen trappen ze hem in Dubai, Mali, Spanje en Amerika in huiskamers, tuinen en garages virtueel mee op een hometrainer. Met Het Beest voorop.

Ze zijn niet tegen te houden, het fietsbloed stroomt waar het niet gaan kan. De organisatie van de Fietselfstedentocht kan dan wel een streep hebben gezet door de officiële tocht, het weerhoudt honderden fietsers er niet van om pinkermaandag toch langs de Friese elf steden te trappen. ,,Der binne skattingen fan 500 fytsers dy’t de tocht dochs dogge”, zegt Stephan Rekker, voorzitter van het stichtingsbestuur van de Friese Elfsteden Rijwieltocht.

Het is traditie. Al dik honderd jaar – de eerste tocht werd verreden in 1912 – stappen duizenden deelnemers in Bolsward in het pinkersterweekend op het zadel voor de route van 235 kilometer. Maar het rondwarende coronavirus maakt de 86ste editie onmogelijk. De organisatie besliste in april al dat het evenement dit jaar wordt gecanceld. Na de Tweede Wereldoorlog is het de tweede keer dat de tocht niet doorgaat. In 2001 gooide de uitbraak van mond- en klauwzeer roet in het eten. De tocht liep dicht langs de tongblaarhaarden Ee en Anjum en werd afgeblazen.

Spontane tocht is niet te keren

Een spontane fietselfstedentocht is niet te keren, maar de organisatie van de officiële bemoeit zich er in elk geval niet mee, zegt Rekker. ,,Wy meie niks organisearje dat taskôgers lûkt. Wy dogge ek gjin tellings, dan roppe wy minsken dochs op.”

Voor officieuze deelnemers dus geen oversteekhulp onderweg, geen EHBO of proviandposten. Ook worden er geen alternatieve medailles uitgedeeld. ,,Minsken ha ús al belle oft se, as se se op alle plakken in foto meitsje, dochs in oantinken krije kinne.”

Voor de tientallen vrijwilligers die het fleurige fietsfeest elk jaar mogelijk maken, wordt het een rare dag. ,,It wurdt saai”, zegt Rekker. ,,Guon wiene oars it hiele wykein yn it spier.”

Virtuele Fietselfstedentocht

Om niet helemaal stil te zitten, heeft de organisatie een virtuele Fietselfstedentocht op poten gezet. Deelnemers kunnen thuis in de tuin, woonkamer of garage op de hometrainer een denkbeeldig rondje langs de Friese steden trappen. In een peloton van ongeveer 50 rijders trekken ze van stad naar stad met om de 17 kilometer stempelposten, rusthaltes en plaspauzes. Tijdens het fietsen kunnen ze virtueel met elkaar communiceren. ,,Sa ha je net it idee dat je hielendal allinne fytse yn de garaazje”, zegt Rekker. Als kopmannen in de simulatietocht zijn (oud-)profrenners gevraagd zoals Lieuwe Westra en Pieter Weening.

Er hebben zich al 160 deelnemers gemeld voor de virtuele tocht. Van over de hele wereld. In New York stappen mensen op, in Mali, Brazilië en Dubai. ,,Oan de nammen te sjen binne it Friezen om utens, mar soks is dochs geweldig”, zegt Rekker. Honderd doen de hele tocht van 235 kilometer, zij stappen om 5 uur ’s ochtends op het zadel. Zestig doen alleen de zuidelijke lus, zo’n 96 kilometer en zes steden. Zij starten om half elf. Rekker doet zelf ook mee. ,,235 kilometer op in hometrainer yn de garaazje. Dan moat je al in bytsje stapelgek wêze.’’

Voor Bert wordt de mooiste dag de saaiste

loading

Al 38 jaar springt Bert Altenburg op pinkstermaandag om 1 uur ’s nachts uit zijn bed om zo’n 25 uren later doodmoe maar voldaan weer onder de lakens te schuiven. Het is de drukste, langste en een van de mooiste dagen van het jaar voor de 63-jarige Bolswarder.

Was hij anders met 1500 dranghekken in de weer en druk om 4500 automobilisten een parkeerplek te bieden, dit jaar draait hij zich nog rustig een paar keer om. ,,Het wordt een hele saaie pinkster.”

Altenburg zit sinds 1981 in het bestuur en is een van de 850 vrijwilligers die elk jaar zorgen dat de Fryske Klassieker in goede banen wordt geleid. Hij is op de dag dat 15.000 deelnemers opstappen belast met een hele heisa aan logistieke zaken. Altenburg zorgt voor de contacten met de politie, de gemeente en Arriva, hij gaat over de afzettingen en bebording en het soepel laten verlopen van de start, de tussencontrole en de finish in Bolsward.

De Bolswarder herinnert zich de andere afgelaste editie nog wel, in 2001 toen de mkz spelbreker was. ,,Poeh, dat was saai.” De hele dag liep hij met de ziel onder de arm. ,,’s Morgens keken we met andere bestuursleden bij de start. Normaal zwart van de mensen, nu niks.” Vervolgens gingen ze als een soort zelfkastijding naar de sportvelden. De plek waar anders 400 campinggasten overnachten, was raar leeg. Om half tien streken ze maar neer bij hotel De Wijnberg voor een kop sterke koffie.

Nu zal dat scenario zich vast herhalen, schat Altenburg in. ,,We gaan met collega bestuursleden toch even kijken wat er loos is in de stad. Wat er leeft. Nou, waarschijnlijk niks. Dan pakken we maar een biertje.” Wat hij het meeste gaat missen? ,,Het gevoel dat om kwart over acht alles weg is. En als alles veilig thuis is, ook die allerlaatste fietsers.” Dat was altijd rond middernacht. Grote kans dat Altenburg dit jaar dan al lang en breed op een oor ligt.

Het Beest trapt 11steden op Spaans balkon

loading

Hij kan weer ouderwets stoempen. Blik op oneindig en lekker rammen. Beulen tot het zweet van zijn lijf gutst. Doen waaraan Het Beest zijn bijnaam te danken heeft. ,,Ik ha der echt nocht oan”, zegt Lieuwe Westra door de telefoon. Op pinkstermaandag fietst de oud-profrenner de Fietselfstedentocht. Niet in zijn heitelân, maar virtueel, op zijn hometrainer onder de Spaanse zon op het balkon van zijn huis bij Benidorm.

Westra begon daar in januari met zijn vrouw Ingrid een B&B voor wielrenners en fietstoeristen. ,,Wy wiene in moanne iepen. It gie sa goed as wat.” Tot corona. Sindsdien is de accommodatie met vijf kamers dicht en zit Het Beest opgesloten. Spanje ging in lockdown en Lieuwe kon geen kant op. ,,Wy mochten net fan it hiem ôf.” Om toch maar wat in beweging te blijven, ging de oud-profrenner hardlopen. ,,Wat rûntsjes om ’e doar hjirre. Sa ha ik 60 kilometer hurdrûn.”

Toen de maatregelen met nog eens een maand werden verlengd, schafte Westra een interactieve hometrainer aan. Zo heeft hij inmiddels 55 uren getraind. Nu de coronaregels ietsje zijn versoepeld, mogen Spanjaarden van 6 tot 10 uur ’s ochtends beperkt de straat op. Westra kan weer wat buiten fietsen, maar het is verre van ideaal. ,,De dyk hjir wat op en del, want wy meie de gemeente net út.”

Door de lockdown heeft hij de hometrainer opnieuw leren waarderen. Die oude rechttoe rechtaan dingen, daaraan heeft hij een ,,bloedhekel”. ,,Fytsers wolle nei bûten en net op ien plak wat traapje.” Maar de moderne digitale apparaten zijn helemaal zo gek nog niet, moet Westra toegeven. ,,Ik ha lêsten de 16 Dorpentocht dien. 70 kilometer, 2 oeren en 20 minuten. Dat fielt echt. Asto by ien yn it tsjil sitst, dan wurdst meilutsen.”

En dan nu dus de Fietselfstedentocht in virtuele vorm. Westra vindt het een geweldig idee van de organisatie. ,,In goeie set. Moai betocht.” Het hele fietsjaar is ,,yn’e hobbel”, zegt hij. ,,Dan moatte wy der wat fan meitsje mei ús allen.”

Eén keer fietste Westra de echte Elfstedentocht. In de tijd dat hij nog prof was, ,,37 gemiddeld” op de teller. Met twee vingers in de neus kun je gerust stellen. Maar 235 kilometer op een hometrainer op een warm balkon aan de Costa Blanca is geen sinecure, zegt Westra eerlijk. ,,Der giet wol in pear oeren mei hinne.” En vooruit kom je niet. ,,Sitst oeren achter elkoar yn it hok of yn de tún. Dat is wol oars.” Maar verder blijft hij Het Beest van weleer: ,,It getal bliuwt itselde. Goed drinke en ite en foar de rest: gewoan traapje. Mear is it net.”

Riekus weer in de wacht voor mijlpaal

loading

„I t sit net mei”, verzucht Riekus van Veen door de telefoon. Vorig jaar zou het een glorieuze editie worden voor de Sneker, hij zou de Fietselfsteden voor de vijftigste keer rijden. Een speciale trofee en ereteken lonkten. ,,Der binne mar in goeie fyftich dy’t dat presteard ha. Riekus van Veen heart ek yn dat rychje te stean”, concludeert hij zelf.

Maar vlak voor Pinksteren bleek de vrijgezelle zeventiger het serieus aan zijn rikketik te hebben. Kort daarna volgde een hartoperatie met vier omleidingen. Het duurde maar even of Van Veen sprong alweer op de fiets en trainde zich suf om dit voorjaar de mijlpaal alsnog binnen te rijden. ,,Krekt alles wer klear en no ha wy it firus”, zegt hij teleurgesteld.

Van Veen is een amateurfietser van de extreem fanatieke soort. Toen hij nog machinebankwerker was bij Landustrie reed hij ’s avonds na het werk zo nog even 120 kilometer. ,,In middei frij, dan die ik 200 kilometer.” Nu hij met pensioen is, zit hij zo’n beetje elke dag op de fiets. ,,As it waar it talit, bin ik fuort.” Rondjes van 70, 50 of 35 kilometer vanaf zijn huis in Sperkhem.

Elk tochtje verzamelt hij stempels bij benzinestations en café-restaurants onderweg. Als bewijs. ,,In kompjûter kin kapot, in stimpel liicht noait.” Het stempelboek is zijn persoonlijke kilometerteller. Riekus heeft inmiddels meer dan een miljoen kilometers getrapt. Een prestatie die slechts drie andere Nederlanders hebben geleverd. Ook die mijlpaal bereikte hij met horten en stoten. Vlak voordat hij de miljoen zou aantikken ,,krige ik in ûngelok mei in oerstekkende hûn’’.

Maar ook dat kwam goed en inmiddels peddelt het lid van fietstoerclub Rally weer vrolijk door. Dat kan gelukkig wel ondanks corona. ,,Mar der is neat oan, alle grutte tochten lizze der út en ûnderweis even oanstekke foar in appelpuntsje kin ek net.”

Op pinkstermaandag gaat hij zeker het zadel op. Geen clandestiene elfsteden, maar een mooi ritje rond Sneek. Ook geen virtuele tocht op een hometrainer. ,,Soks is in wassen noas”, schampert Van Veen. ,,As je net bûtendoar binne, dan stelt it neat foar.”

Als kilometervreter heeft Van Veen een imposante prijzenkast vol medailles en bekers. Maar zijn fietsenhok is misschien nog wel indrukwekkender. Maar liefst 36 racefietsen heeft de miljoenentrapper staan. ,,Der stiet altyd wol ien dy’t lekker fytst”, zegt hij droogjes.

Regent het dan pakt hij eentje met spatborden. Staat er een beste bries wordt het een ‘harde windfiets’. En een keer in het jaar pompt hij de bandjes hard van de Brussels blauwe Gazelle. ,,Myn alvestêdefyts.” Drie bladen voor, zes achter: achttien versnellingen. 35 jaar geleden gekocht bij ’t Rennershuis. ,,Moai skjin, eaget moai en fytst lekker.”

Maar voorlopig blijft de Gazelle in het hok. Volgend jaar poetst Riekus het blauwe frame extra om glimmend van trots alsnog de vijftigste binnen te trappen. Want: ,,’Hoop verloren, al verloren’. Takom jier. We ferblikke net.”

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 4,99 per maand. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct