Advocaat Van der Goot: grenzen strafrecht in tijden van corona niet altijd duidelijk

Tjalling van der Goot. FOTO ANP/BAS CZERWINSKI

Welk gedrag nu wel of niet strafbaar is in tijden van corona, is niet altijd even duidelijk. Dat stelt advocaat Tjalling van der Goot.

Op de dag dat advocaat Tjalling van der Goot in een opinieartikel in de Leeuwarder Courant stelt dat de rechtsstaat ook nu gewoon overeind blijft, is de eerste ‘corona-veroordeling’ een feit. Een man is vrijdag tot tien weken cel veroordeeld nadat hij twee agenten in het gezicht spuugde en zei dat hij corona had.

,,In het algemeen gesproken is tien weken cel heel fors voor wat een verbale bedreiging met zware mishandeling lijkt te zijn”, reageert Van der Goot.

Door andere bril

,,Ik ken niet de achtergrond, en misschien zijn er meerdere feiten dan alleen de bedreiging met zware mishandeling, maar het lijkt heel fors. Vaak worden vergelijkbare zaken in ‘normale tijden’ afgedaan met een boete of taakstraf. Al snap ik wel dat dit nu door een andere bril wordt bekeken.”

In zijn artikel in de Leeuwarder Courant van vrijdag, gaf Van der Goot een aantal voorbeelden van gedrag dat nu mogelijk strafbaar is. Bijvoorbeeld als een arts geen melding maakt van een infectie met corona. Maar er zijn veel meer voorbeelden te geven.

Lees ook | Aanmerkelijk onvoorzichtig met coronavirus? Dan loop je risico op vervolging voor dood door schuld

,,Ik werd gisteren na plaatsing gebeld door iemand die zich afvroeg of zijn kapper strafbaar was omdat die gewoon doorwerkte”, vertelt Van der Goot. Dat is (nu nog) niet het geval want dat staat niet opgenomen in de geldende noodverordening of andere maatregel die door het kabinet is afgekondigd. Maatregelen zoals die gelden voor bijvoorbeeld de horeca.

Grijs gebied

Maar wat nu als een grote groep jongeren op straat rondhangt zonder de aanbevolen afstand in acht te nemen. En daarop wordt aangesproken door een agent?

,,Dan is dat nog niet strafbaar omdat de afstand tussen mensen niet opgenomen is in de noodverordening die geldt”, legt Van der Goot uit.

Of de medewerker van de Thuiszorg die ondanks een hoestje en snotterige neus toch besluit te gaan werken en op die manier onbewust anderen blootstelt aan een besmetting?

,,Dat is een grijs gebied nu. Als diegene achteraf besmet blijkt te zijn en anderen aansteekt met het virus kan het leiden tot een strafrechtelijke vervolging. In dit geval neemt zo iemand mogelijk welbewust een aanmerkelijk risico. En ik kan me voorstellen dat het Openbaar Ministerie stelt dat er sprake is van schuld omdat er sprake zou zijn van verwijtbare onvoorzichtigheid.”

'Hier zijn geen richtlijnen voor'

Duidelijker is het in een situatie waarbij iemand weet dat hij of zij besmet is met het virus, daarom thuis moet blijven maar toch naar de supermarkt gaat en daar het virus doorgeeft. ,,Dan onttrek je jezelf aan de verplichte quarantaine en neem je een voorzienbaar risico. Dat is de kat op het spek binden.”

Over een mogelijke strafmaat wil Van der Goot zich niet uitlaten. ,,Hier zijn geen richtlijnen voor. Maar een gevangenisstraf is niet uit te sluiten gezien de ernst van de situatie.”

Heeft u zelf vragen over wat wel en niet strafbaar is? Tjalling van der Goot beantwoordt die aanstaande dinsdag via lc.nl. Vragen kunt u sturen naar tips@lc.nl

Lees hieronder de hele ingezonden brief van Van der Goot.

Rechtsstaat blijft gewoon overeind

Ook al is het strafrecht on hold, de wet geeft de overheid diverse mogelijkheden om in de strijd tegen het corona-virus onwillige burgers in het gareel te houden.

Zondag kondigde het kabinet noodmaatregelen af. Scholen, sauna’s, restaurants, coffeeshops werden gesloten. Bovendien is het verboden om deel te nemen aan openbare samenkomsten waar meer dan honderd mensen gelijktijdig aanwezig zijn. Naar aanleiding hiervan zijn door alle veiligheidsregio’s in ons land noodverordeningen vastgesteld. In Fryslân gaat het om Noodverordening Covid-19 veiligheidsregio Fryslân. Daarin is onder meer geregeld dat alle aanwijzingen ter uitvoering van deze verordening van daartoe bevoegde ambtenaren onmiddellijk dienen te worden opgevolgd.

Het gaat dan om aanwijzingen van politieagenten, leden van de Koninklijke Marechaussee en speciaal voor deze coronacrisis alle gemeentelijke toezichthouders en buitengewone opsporingsambtenaren (BOA’s). Als instructies van deze bevoegde ambtenaren in het kader van de noodverordening niet onmiddellijk worden opgevolgd, is sprake van een overtreding (artikel 443 van het wetboek van strafrecht) die wordt bestraft met een hechtenis van ten hoogste drie maanden of geldboete van de tweede categorie (maximaal 4350 euro).

Daarnaast is de Wet Publieke Gezondheidszorg van belang. Op grond hiervan geldt een verplichting voor een arts om bij de GGD melding te maken van een met corona besmette persoon. Daarbij moeten de personalia van en de relevante medische informatie over de geïnfecteerde worden doorgegeven. De GGD geeft deze informatie vervolgens door aan de voorzitter van de Veiligheidsregio en/of de burgemeester, en aan het RIVM.

Normaal gesproken is een arts strafbaar indien hij een beroepsgeheim schendt. Van een dergelijke schending is sprake indien hij vertrouwelijke medische gegevens van een patiënt verspreidt. De meldingsplicht bij een corona-infectie is echter een uitzondering op deze geheimhoudingsverplichting voor artsen. Sterker nog, indien de arts geen melding van een infectie maakt, kan hij worden vervolgd. Overtreding wordt bedreigd met een hechtenis van maximaal twee maanden of een geldboete van maximaal 4350 euro.

Een geïnfecteerde persoon kan als hij daartoe niet vrijwillig bereid is op last van de voorzitter van de Veiligheidsregio onverwijld ter isolatie in een ziekenhuis worden opgenomen. Een met corona geïnfecteerde persoon kan bovendien ook gedwongen in quarantaine worden geplaatst. Indien een geïnfecteerde zich aan de gedwongen isolatie of quarantaine onttrekt, kan hij worden gestraft met een gevangenisstraf van maximaal vier jaren of een geldboete van maximaal 87.000 euro. Een forse strafbedreiging dus waarmee de ernst van het strafbare feit wordt benadrukt.

Indien iemand aanmerkelijk onvoorzichtig of nalatig met zijn infectie omgaat en daardoor een ander besmet, loopt hij of zij het risico te worden vervolgd voor zwaar lichamelijk letsel of – nog erger – dood door schuld. In de rechtspraak kennen we voorbeelden van dergelijke zaken waarbij besmetting plaatsvond met hiv of met de Q-koorts. Dood door schuld kent een maximum gevangenisstraf van twee jaren.

De primaire taak van de overheid nu is om de verspreiding van het virus in te dammen. De wet biedt diverse mogelijkheden om onwillige burgers daarbij in het gareel te houden. Mochten mensen zich zodanig gedragen dat de volksgezondheid wordt geschaad, dan kunnen sancties worden opgelegd. Zodra het weer kan, zal zo’n proces met alle strafprocessuele waarborgen – waaronder het recht op een effectieve verdediging – worden gevoerd. Het strafrecht is weliswaar on hold, maar de rechtsstaat blijft gewoon overeind.

 Tjalling van der Goot is advocaat bij Anker & Anker Strafrechtadvocaten in Leeuwarden.

home
net-binnen
menu