In de veenweide staat de afvoer van water voorop. Op droger land groeit meer gras en de boer kan er beter uit de voeten met zwaardere machines.

Adviseurs: stop 'kakofonie' veenweide en kom met een dwingende wet

In de veenweide staat de afvoer van water voorop. Op droger land groeit meer gras en de boer kan er beter uit de voeten met zwaardere machines. Foto: niels de vries

De Raad voor de Leefomgeving (RLI), een belangrijk adviescollege van kabinet en parlement, wil een snel einde aan de ‘kakofonie’ van plannen voor de veenweide. Er is dwingende wetgeving nodig om de gebieden te vernatten.

André van der Zande van de Raad voor de Leefomgeving (RLI) zei het maandag tijdens een technische briefing voor de Tweede Kamer in Den Haag: goedbedoelde plannen buitelen over elkaar heen, maar een helder doel ontbreekt. ,,Er is sprake van een kakofonie van initiatieven die elkaar eerder in de weg zitten dan dat ze elkaar versterken.’’

Het ontbreken van een helder nationaal doel om de bodemdaling af te remmen noemde Van der Zande ,,onbegrijpelijk’’. ,,Er is meer regie en sturing nodig.’’

Nederland is niet het enige land waar de veenweide in rap tempo inklinkt. Dit speelt bijvoorbeeld ook in Indonesië en in de Verenigde Staten, bij de monding van de Mississippi. In deze landen of staten wordt het probleem wel daadkrachtig aangepakt.

Stop bodemdaling in veenweidegebieden

De raad schreef een advies dat begin september uitkwam: Stop Bodemdaling in veenweidegebieden. Het belangrijkste onderdeel is het opnemen van een verplichte, wettelijke basis in de Omgevingswet over het terugdringen van de bodemdaling. In 2030 zou er sprake moeten zijn van een halvering, in 2050 van een reductie van 70 procent.

Er moet een beter meetnet komen, belegd bij een overheidsorgaan, dat de daling over tientallen jaren nauwgezet bijhoudt. En meer precisie in berekening van de kosten en baten is vereist.

Lees ook | Nee, dit is niet in Groningen: Friese huizen scheuren door zakkend grondwaterpeil

Melkveehouders in veenweidegebieden hebben compensatie nodig. Door vernatting van de grond kunnen ze minder eigen voer verbouwen en moeten ze meer aankopen. De RLI ziet wel heil in een CO2-beprijzing en in omschakelpremies voor de boeren. Ingewikkeld hoeft dat allemaal niet te zijn. ,,De hoeveelheid voer die men moet aankopen, is heel simpel te berekenen.’’

Een goede veenweide-aanpak laat zich het beste vergelijken met een landinrichting 2.0; de normen worden landelijk vastgelegd, de provincies en waterschappen regelen de uitvoering. Een wettelijke basis is nodig zodat iedereen weet waar hij aan toe is. ,,We moeten de rechtsstaat recht doen. Als mensen vinden dat de doelen niet worden gehaald, moeten zij naar de rechter kunnen stappen.’’

Voorzitter Jan Jaap de Graeff van de Raad voor de Leefomgeving noemde voortgaan op de bestaande weg van praten ,,onvolhoudbaar’’. ,,Zowel in economisch, ecologisch als maatschappelijk opzicht. En als dat al niet genoeg was, verplicht ook het Klimaatakkoord van Parijs ons de bodemdaling af te remmen.’’

Vraagstuk

De raad dringt bij de Tweede Kamer en het kabinet aan op haast. ,,Bodemdaling is een serieus proces. De versnelling gaat in een angstaanjagend tempo. Er zullen knopen moeten worden doorgehakt.’’

Op verzoek van de Tweede Kamer komt er binnenkort een overzicht beschikbaar van de verwachte waardedaling van veenweidegebieden waar het waterpeil omhoog moet. CDA’er Jaco Geurts wees op de deze maand gepresenteerde Friese veenweidevisie. Daarin circuleren verschillende bedragen, die variëren van 225 miljoen euro tot 0,5 miljard euro.

De provinsje Fryslân houdt de komende maand drie webinars over het vraagstuk. De totaalkosten worden hier geschat op 550 miljoen euro. Tot en met 2023 is 67 miljoen euro beschikbaar.

Lees ook | PvdA-programma: maak van veenweidegebied een nationaal park

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct