Medewerker Jetze Wijnja toont in passantenhaven Heegerwâl in Heeg een in de steiger ingebouwd afvoersysteem voor toiletwater. De zes weggewerkte slangen zijn verbonden met een verzamelstation (foto onder). De installatie van 50.000 euro heeft in vijf jaar tijd 15 uren gedraaid.

Aanpak poeplozingen wacht op nieuwe wet: 'It giet lang net hurd genôch'

Medewerker Jetze Wijnja toont in passantenhaven Heegerwâl in Heeg een in de steiger ingebouwd afvoersysteem voor toiletwater. De zes weggewerkte slangen zijn verbonden met een verzamelstation (foto onder). De installatie van 50.000 euro heeft in vijf jaar tijd 15 uren gedraaid. FOTO SIMON BLEEKER

Het duurt nog zeker twee jaar voordat het Wetterskip Fryslân kan afdwingen dat watersporters hun toiletinhoud niet langer onbekommerd lozen in het oppervlaktewater.

Hoeveel poepbacteriën kan zwemwater verdragen? Volgens Europese normen ligt de bovengrens van wat acceptabel is bij 1800 ‘kiemvormende eenheden’ per 100 milliliter. Daarboven is zwemmen een risico voor de gezondheid.

Op drukke watersportplekken, zoals het Starteiland in de Snitser Mar en de Prinsentuin in Leeuwarden, meet het Wetterskip bij steekproeven regelmatig een veelvoud van deze limietwaarde. Het afgelegen boteneilandje Aegerhoek in de Wide Ie bij Grou reikte in 2018 al eens tot een uitschieter van 28.000 bacteriën per 100 milliliter.

Weerbarstig probleem

Dagelijks bestuurslid Otto van der Galiën van het Wetterskip noemt de poeplozingen een weerbarstig probleem. ,,Wy steane foar skjin en sûn wetter. Dêr is dit in wichtich elemint yn. Fan minsken dy’t in protte op it wetter binne, soest ferwachtsje dat se dêr ek each foar hawwe.’’

Het thema komt voortdurend ter tafel in de overleggen met overheden en binnen de landelijke netwerkorganisatie Waterrecreatie Nederland, waarvan Van der Galiën bestuurslid is. ,,Dit moat lanlik regele wurde, mar dat giet ús lang net hurd genôch. Elts wachtet oant immen de earste stap set.’’

Lees ook PREMIUM | Nieuw inzamelnet moet lozingen van poep en plas door pleziervaarders tegengaan

Een simpel verbod op het lozen van toiletwater in vaarwater volstaat niet. Dat bestaat al sinds 2009, maar is weinig meer dan een papieren tijger. Het bezit van een boordtoilet met een onderwateruitgang is namelijk niet verboden. Omdat opsporingsbeambten niet aan boord mogen komen om te controleren hoe zo’n installatie wordt gebruikt, wordt er nooit iemand bekeurd.

De bewustwordingscampagnes en maatregelen die sinds 2009 zijn bedacht, hebben nog niet tot een gedragsverandering geleid. De 105 inzamelingspunten in Friese jachthavens – iedere haven met meer dan 50 ligplaatsen voor kajuitschepen hoort er eentje te hebben – worden sporadisch benut, gemiddeld 3,5 keer per week.

Ommekeer

Van der Galiën: ,,Formeel sjoen is it allegear regele, mar yn de praktyk sjochst dat der allegear belemmerings binne wêrtroch minsken dochs loaze yn it opperflaktewetter. Iepeningstiden binne net dúdlik en by de ien moatst oant wol 15 euro betelje om in tank te leegjen, wylst it by de oar fergees is. We moatte sjen dat we tot in unifoarme regeling komme.’’

Sinds vorig jaar is het wettelijk toegestaan om toiletwater aan boord met een handzame zuiveringsinstallatie te ontdoen van schadelijke bacteriën en daarna van boord te pompen. Deze maatregel heeft nog tot niets geleid. De installaties van pakweg 2000 euro moeten gecertificeerd zijn, maar er is nog geen ondernemer die zo’n certificaat heeft aangevraagd. Zolang vrij lozen niet wordt bestraft, is er domweg geen markt voor boordzuivering.

loading

De ommekeer moet volgens Van der Galiën komen van de nieuwe Omgevingswet en het daaraan gelinkte ‘Besluit aciviteiten leefomgeving’. Juist de inwerkingtreding van deze wet, waarin alle regels voor de leefomgeving worden gebundeld, is dit voorjaar vanwege de coronacrisis verdaagd naar 2022. Van der Galiën: ,,Dat betsjut feitlik dat wy de kommende twa simmers noch neat dwaan kinne.’’

Controle aan boord

Beleidsmedewerker Anton Pothaar van het Wetterskip maakt deel uit van een ambtelijke werkgroep die nieuwe, handhaafbare lozingswetgeving voorbereidt. De eerste verandering is dat opsporingsbeambten straks aan boord moeten kunnen controleren. Pothaar: ,,Alleen al van het feit dat er daadwerkelijk kan worden gehandhaafd, zal al een preventieve werking uitgaan.’’

De tweede vernieuwing is dat er een systeem in de maak is voor de verzegeling van lozingskleppen. Pothaar: ,,Er wordt nu gedacht aan het verstrekken van een soort tiewraps, met een nummercodering, die mensen zelf kunnen aanbrengen.’’

Het idee is dat pleziervaarders de labels per vijf kunnen aanschaffen. Wie met zijn boot de volle zee opzoekt, waar lozen wel mag, kan terug in het binnenwater zijn klep opnieuw verzegelen met een volgende tie-wrap. Pothaar benadrukt dat dit voorstel nu in voorbereiding is. De Tweede Kamer heeft het laatste woord.

loading

Vorige maand ontvouwde het Friese recreatieschap De Marrekrite, waarin gemeenten samenwerken aan voorzieningen voor waterrecreatie, het plan om een nieuwe netwerk te openen van inzamelingspunten. Die moeten niet verstopt zijn in havens, maar juist op drukke punten liggen, met een rechtstreekse aansluiting op de riolering. ,,Alle bytsjes helpe’’, zegt Van der Galiën, maar hij benadrukt dat een inzamelnet alleen werkt als de wetgeving op orde is.

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct