2020 in grafieken: van drukte op de snelweg tot toeristen en huizenprijzen

Drukte op het water dit jaar in Woudsend. FOTO NIELS DE VRIES/BEWERKING LC

2020 was een bijzonder jaar. De coronacrisis had op bijna alles zijn invloed. In dit artikel een paar grafieken die dit jaar in beeld brengen.

Aantal besmettingen per gemeente per dag

Wat in dit overzicht niet kan ontbreken is een grafiek over coronabesmettingen. In het overzichtsartikel dat we sinds het begin van de coronacrisis bijhouden zijn verschillende ontwikkelingen te vinden, zoals het totaalaantal vastgestelde besmettingen voor heel Friesland en een dagelijkse update per gemeente. Wat niet in dat overzicht staat, is een historisch overzicht van het aantal nieuwe vastgestelde besmettingen per dag per gemeente.

Zo’n overzicht geeft een goede terugblik op het jaar. Waar vlamde het virus op? Welke gemeenten bleven lang vrij van het virus? Hebben we het een tijdje onder controle gehad? Te zien is hoe de Waddeneilanden pas na de zomer te kampen hadden met het virus. Maar ook dat het virus in de eerste weken van de crisis vooral in De Fryske Marren werd gevonden. En ook het cluster in Noardeast-Fryslân dat deze zomer het nieuws een tijdje domineerde laat zich zien.

Bij de cijfers moet wel een klein voorbehoud gemaakt worden. Voor de zomer werd nauwelijks op het virus getest. Alleen wie overduidelijk klachten had, kreeg een test en werd daarna opgenomen in de data van GGD en RIVM. Het gaat bovendien om vastgestelde besmettingen. Aangenomen wordt dat het werkelijke aantal hoger ligt omdat een deel van de zieken zo weinig klachten krijgt, dat zij geen aanleiding hebben om zich te laten testen.

Drukte op de A7

Om het virus te bestrijden, kondigde het kabinet dit jaar meerdere keren een lockdown af. De strengste was begin dit jaar. Plotseling lag het openbare leven volledig stil. Wie overdag op de snelweg reed, kon het gevoel hebben dat het kerstochtend was. Alle ruimte om het gaspedaal in te drukken dus. Ware het niet dat de verlaging van de maximumsnelheid van 130 naar 100 kilometer per uur en de eerste lockdown bijna gelijktijdig ingingen.

Om een beeld te schetsen van de veranderende drukte op de snelweg toont onderstaande grafiek de verkeersintensiteit op de A7 richting Heerenveen, ter hoogte van Drachten. Het meetpunt ligt zo ongeveer ter hoogte van waar je vanaf de weg de winkels van de Martin Luther Kingboulevard ziet.

De cijfers per maand zijn het gemiddelde van het aantal voertuigen dat in die maand per werkdag in een uur voorbijkwam. Te zien zijn de gemiddelden tussen 8.00 en 9.00 uur (de ochtendspits), 12.00 en 13.00 uur en 17.00 en 18.00 uur (de avondspits).

Google is watching you

Houden we ons eigenlijk een beetje aan de lockdown-regels? Werken we thuis als dat kan? Gaan we alleen met het openbaar vervoer voor noodzakelijke reizen?

De naleving van de lockdown-regels is best lastig te monitoren. Maar Google komt een heel eind. De Amerikaanse techgigant kan op basis van de locatiegegevens van mensen met een Android-telefoon redelijk goed de drukte inschatten bij restaurants, kantoren en parken. Google gebruikte voor de pandemie de technologie vooral om in zoekresultaten aan te kunnen geven hoe druk het ongeveer op een plek is rond een bepaalde tijd. Handig als je snel iets wilt eten bij die ene pizzeria.

In de COVID-19 Mobility Reports vergelijkt Google elke week het aantal bezoeken aan woningen, parken, kantoren, winkels, stations en horeca met een basislijn van een vijfweeks gemiddelde uit januari. Dat geeft inzicht in de drukte op kantoor en in de winkelstraat. De data in de grafiek loopt tot 29 november. Eventuele effecten van de harde lockdown zijn er dus nog niet in te zien.

Pieken en dalen hoeven overigens niet altijd corona-gerelateerd te zijn. Een grote piek in het bezoek aan parken in juli en augustus heeft er natuurlijk ook mee te maken dat het weer dan een stuk beter is dan in januari. En uiteraard keldert het bezoek aan kantoor in het weekend.

Op vakantie in eigen land

Een enkeling stapte dit jaar toch in de auto naar Frankrijk of Italië. Maar een groter deel van de Nederlanders koos er vanwege corona voor om in eigen land op vakantie te gaan. Dat betekende deze zomer een flinke drukte op de Friese campings en bootjesfiles bij de sluizen.

Eind augustus duidde Jasper Heslinga van Data Fryslân die drukte al voor de LC. Hij zag onder meer dat Friesland populairder was geworden onder inwoners van Zuid-Holland en Utrecht.

Hoe druk het precies was in alle Friese hotels, bungalowparken en b&b’s en op de campings is lastig te achterhalen. Data Fryslân heeft echter wel een redelijk accuraat beeld door van de website van AirBnB de bezettingsgraad van Friese accomodaties op de verhuursite over te nemen. Zij kunnen daardoor ook al vooruit kijken naar de bezetting. Overigens vertekenen deze cijfers wel een beetje doordat niet alle verhuurders continu hun locatie op de site hebben staan.

Oververhitte woningmarkt

De woningmarkt draait al een aantal jaren op volle toeren. Er zijn te weinig huizen in verhouding tot het aantal mensen dat een woning zoekt. En dat drijft de prijs omhoog. Zelfs zo erg dat er in Friesland bijna niks meer te koop is voor 100.000 euro of minder.

De coronacrisis stookte de al oververhitte woningmarkt nog eens extra op. Met al dat thuiswerken, bleek voor veel gezinnen het huis plotseling niet langer knus maar veel te klein. En wat is nog de meerwaarde van de stad als alle voorzieningen zoals bioscopen, restaurants en theaters dicht zijn? Dan is de rust en ruimte van het platteland plots best aantrekkelijk. Makelaars zagen dan ook een flinke toename aan huizenkopers uit de Randstad . En die hebben vaak net wat meer te besteden.

Ook in Friesland stijgen de huizenprijzen daardoor maand op maand. Het CBS houdt die cijfers landelijk wel op maandbasis bij maar per provincie zijn de cijfers er alleen per kwartaal. In de grafiek hieronder is daarom de gemiddelde huizenprijs tot november per maand te zien voor heel Nederland met de Friese kwartaalcijfers als referentie.

Een paar extra Friezen

Dat Friesland meer in trek is bij woningzoekenden uit de rest van het land toonde zich dit jaar ook in de bevolkingscijfers. Van januari tot en met oktober groeide de bevolking met net geen 1000 mensen. Dat kwam niet doordat er veel meer baby’s geboren werden ( al verwachten verloskundigen binnenkort wel een babyboom als gevolg van de eerste lockdown ) maar doordat er net wat meer mensen in de provincie kwamen wonen dan dat er vertrokken. ,,We zijn een aantrekkelijke woongemeente. Dit jaar kregen we er meer inwoners bij’’, zal dan ook wel te horen zijn in veel (digitale) speeches van burgemeesters op de nieuwjaarsborrel.

Heel veel veranderen zullen deze cijfers de komende jaren waarschijnlijk niet, schreven we eerder dit jaar. Het lijkt erop dat 650.000 Friezen wel ongeveer het maximum is.

Onderstaande grafiek toont de bevolkingsgroei van januari tot en met oktober, de meest recente CBS-data voor dit jaar. Het gaat vooralsnog wel om voorlopige cijfers.

De meesten van ons hielden hun baan

Restaurants gingen dicht, campagnes werden geannulleerd en er kwam niemand meer in het theater. De coronacrisis zorgde ervoor dat veel mensen zonder werk thuis kwamen te zitten. Toch betekende dat niet altijd dat ze hun baan verloren. Zo blijkt uit cijfers van het UWV. Het aantal ww-uitkeringen bleef het hele jaar redelijk stabiel.

Of dat ook in het nieuwe jaar zo blijft, is maar de vraag. Veel bedrijven houden nu het hoofd boven water door de steunmaatregelen van de overheid. Wat gaat er gebeuren als die wegvallen? In de eerste ronde keerde de overheid 145 miljoen aan loonsubsidie uit en in de tweede nog eens 80 miljoen.

Bovendien gaan ww-uitkeringen alleen over werknemers in loondienst. Wie zzp’er is komt in de bijstand. En juist onder zelfstandigen lijkt de coronacrisis het hardst te hebben toegeslagen.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Friesland
Infographic