De vloot in beeld. FOTO ANP

175 historische zeilschepen dobberden uren voor Pampus: 'Nederland moet trots zijn op dit erfgoed'

De vloot in beeld. FOTO ANP

Zo’n 175 historische zeilschepen dobberden dinsdag urenlang voor Pampus. De vloot dreigt ten onder te gaan in de coronacrisis en doet een beroep op de overheid.

Het is een ongekend beeld. Terwijl de zon voorzichtig door het wolkendek probeert te steken, vormen de tjalken, klippers, skûtsjes, schoeners, barken en brikken een drijvend dorp voor het eilandje Pampus op het IJmeer. Aan boord van de schepen praten schippers, eigenaren en medewerkers van de charterschepen gemoedelijk met elkaar. Soms komt een collega van de wat dieper stekende schepen even buurten vanuit zijn rubberboot. Ons kent ons en het is ook beslist gezellig.

De aanleiding is dat echter niet. De vloot, nationaal varend erfgoed, verkeert in zwaar weer. Door de coronacrisis hebben de schippers nog geen mijl kunnen varen met betalende gasten. Voor de sector beloofde 2020 een goed jaar te worden met een volle evenementenkalender. Nu blijven de schepen aan wal, zijn de reizen voor dit jaar geannuleerd en is onzekerheid troef. Misschien kan er later deze zomer nog wat gevaren worden, maar als aan boord maatregelen moeten worden genomen in het kader van de anderhalvemetermaatschappij, dan wordt het voor veel schepen ook in de toekomst een moeilijk verhaal.

loading  

Met de manifestatie Red de Hollandse Zeilvloot vragen de schippers aandacht voor deze situatie. Als om twee uur de schepen massaal de Nederlandse vlag hijsen en met hun hoorns het SOS-signaal laten horen, is duidelijk dat het ernst is en dat een noodfonds noodzakelijk is. ,,Nederland moet als zeevarende natie trots zijn op deze schepen, dit erfgoed’’, zegt Eelke Dykstra, een van de organisatoren. 

Dat vinden ook zeventien gemeenten rond het IJsselmeer, waaronder Harlingen. In een brandbrief aan het kabinet vragen zij om hulp voor de schippers. De eerder aangekondigde hulpmaatregelen zijn voor de schippers niet toereikend. Honderden banen staan op de tocht, terwijl ook de indirecte werkgelegenheid flink zal worden getroffen, vrezen de gemeenten. ,,De schepen verrijken de aanblik van onze havensteden en leveren een substantiële bijdrage aan de economie. Dat de schepen in hun huidige staat bewaard zijn gebleven, is slechts te danken aan de tomeloze inzet van schippers en eigenaren’’, schrijven ze.

‘Voortbestaan zeilvloot belangrijk’

Dit jaar zou een klapper zijn geworden voor de Tallship Company. De vier schepen Antigua, Artemis, Atlantis en Elizabeth zouden volop varen. Maar het coronavirus verziekt de boel.

‘We willen varen en niet zoals nu overal met de hoed moeten rondgaan’, zegt directeur/eigenaar Jan Bruinsma uit Franeker. Hij tuurt vanaf de Antigua over het vlakke water van het IJmeer. Voor Pampus verzamelde zich gisteren een groot deel van de vaderlandse historische zeilvloot. Bijna tweehonderd tjalken, botters, skûtsjes, brikken en andere zeilschepen lagen bijeen voor het voormalige fort.

Met de manifestatie vragen ze aandacht voor de belabberde situatie waarin de schippers en eigenaren verkeren. De anderhalvemetermaatschappij is op de schepen niet werkbaar. De schippers hebben daarom dit jaar nog geen tocht met gasten kunnen varen, noch op het IJsselmeer, noch op de Wadden, de Middellandse Zee of richting de Baltische staten. Of, zoals de Antigua, naar Spitsbergen.

loading  

,,Daar zouden we nu met de derde groep varen’’, zegt kapitein Mario Czok. Hij mijmert over de tochten naar onbekende plekken rond het gebied van Spitsbergen, waarin het slechts 3,20 meter diepstekende zeilschip andere routes zoekt dan de grotere cruiseschepen. ,,We varen dan met twee zodiacs vooruit om te kijken hoe diep het is. Vorig jaar waren we op een plek waar voor de laatste keer iemand heeft gevaren in 1937. Als je daar eenmaal bent geweest, dan ben je een ander mens. Daar leer je wat nederigheid is.’’ Nu kijkt hij naar de verzamelde vloot die voor Pampus dobbert. ,,Dit is wel heel bijzonder. Dit zie je nooit weer.’’ Bruinsma, gevat: ,,Nee, dat hoop ik ook niet.’’

Hulp is noodzakelijk

Het bedrijf kan de crisis dit jaar wel het hoofd bieden, zegt hij, net als veel collega’s dat ook kunnen, denkt de Franeker. Toch is het goed om nu gezamenlijk op te trekken. Zeker voor de binnenvaart is de actie van belang. Voor tochten op de Wadden en de Nederlandse meren zet de Tallship Company de Elizabeth in. Op dit schip, gebouwd in 1915, is het geen probleem om afstand te houden. De twintig gasten worden ondergebracht in tien luxe hutten, met eigen sanitair. Ze komen vooral voor vaar- en fietsevenementen. Actief zeilen doet deze groep minder. Voor de vele platbodems die de vloot telt, is het veel lastiger om met groepen te zeilen. Hulp vanuit de overheid is dan ook noodzakelijk.

De saamhorigheid die de vloot laat zien, is van groot belang voor de toekomst, zegt Bruinsma. ,,Nederland is het enige land waar commercieel wordt gevaren met dit soort schepen. Bedrijven houden hun eigen broek op. We moeten wel een bepaald volume behouden, anders raken we uit het zicht. Als er schepen uitvallen, zeker de groep zeeschepen is beperkt met zo’n zestig schepen, dan dreigt er naast de schepen veel meer te verdwijnen.’’

Zoals bijvoorbeeld de Enkhuizer Zeevaartschool, die opleidt tot kapitein op zeilschepen, keuringsinstanties, specifiek ambachtswerk. ,,Ben je dit eenmaal kwijt, dan komt het nooit meer terug. Het is van groot belang dat men dat in Nederland nu gaat inzien. Ik heb het gevoel dat lokale overheden onze betekenis langzamerhand gaan inzien.’’

loading  

Je kunt deze onderwerpen volgen
Friesland
Coronavirus
Instagram
Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct