Vriendschappen onderhouden met social distancing vraagt om creativiteit. Een socioloog, een schrijver en een relatietherapeut geven advies hoe we elkaar dit jaar toch vast kunnen houden.

Veertig dagen lang zag Selma Franssen haar vrienden niet. De Nederlandse schrijver van het boek Vriendschap in tijden van eenzaamheid woont in Brussel, waar in maart een strenge lockdown gold. ,,We mochten hier veel minder dan in Nederland. Er hingen drones boven mijn wijk die opriepen om afstand te houden. Je moest een reden hebben om buiten te zijn, bijvoorbeeld om boodschappen te doen. Dat ik mijn vrienden niet zag, hakte erin. Ik voelde me neerslachtig.’’

De crisis maakte haar vorig jaar verschenen boek opnieuw actueel. Daarin schetst Franssen een beeld van vriendschappen in de 21ste eeuw, staat ze stil bij de vele online contacten en schrijft ze over hoe steeds meer mensen hun vrienden beschouwen als familie.

,,Ik vond het heftig dat de maatregelen daar geen rekening mee hielden. Als dertiger met veel vrienden, maar zonder gezin, voelde ik me miskend. Alleenwonenden mochten niemand zien, terwijl gezinnen wel samen waren. Het irriteerde me dat met die volledige groep geen rekening werd gehouden. Gelukkig heeft België daar bij de tweede lockdown vanaf oktober wat aan gedaan en ingesteld dat je als single twee knuffelcontacten mag kiezen. Dat echte contact is zo belangrijk.’’

Lagen

Volgens hoogleraar sociologie Beate Volker van de Universiteit Utrecht mis je lagen in communicatie als je alleen online contact hebt. ,,Via een scherm zie je niet de moeheid in iemands ogen en mis je of iemand afgeleid is. Die hele dimensie gaat verloren. Daardoor kunnen misverstanden ontstaan. Een grapje kan overkomen als een harde aanval en het is soms lastig te bepalen wat iemand bedoelt.’’

Selma Franssen is in haar boek ook niet zo enthousiast over sociale media. ,,Vooral omdat we via die apps zorgvuldig kunnen neerzetten hoe we zelf willen overkomen. Online kunnen we controleren hoe we onszelf prijsgeven, terwijl dat off-line veel lastiger is. De echtheid verdwijnt.’’

Hoewel ze nog steeds gelooft in die gedachte is ze de waarde van de vele online tools meer gaan inzien. Franssen: ,,Whatsapp en Zoom waren echt mijn lifeline tijdens die eerste lockdown. Het is niet hetzelfde als mensen zien, maar het was superbelangrijk dat ik op deze manier toch contact kon houden met mijn vrienden.’’

We kunnen best wel even zonder ontmoetingen, zegt relatietherapeut Kim Kromwijk-Lub. ,,Ik heb een goede vriendin in Spanje, die ik prima een half jaar niet kan zien. Maar via WhatsApp en Skype hebben we toch contact. Onze vriendschap is heel close, ook al is er fysiek een afstand. Volgens mij gaat het erom dat je met elkaar blijft praten over wat echt belangrijk is en wat je verlangt van de vriendschap. Zo merk ik om me heen dat veel mensen het helemaal niet erg vinden om bijvoorbeeld kinderverjaardagen te missen. Deze tijd van afstand is het uitgelezen moment om dat eens te bespreken met een vriend of vriendin.’’

Eenzaamheid

Beate Volker doet onderzoek naar sociale netwerken en vriendschappen in coronatijd. ,,Daarvoor ondervragen we 1500 jongeren en ouderen. We hebben nog geen definitieve conclusies, maar zien wel dat beide groepen veel last hebben gehad van die eerste lockdown. Ze misten de contacten die ze anders op feesten, verjaardagen en bijvoorbeeld in cafés hadden. Vooral bij mensen die alleen woonden, zorgde dat voor verhoogde eenzaamheid. We zagen verder dat mensen zich terugtrokken in een kleine bubbel, vooral in huis waren en enkel hechte vrienden zagen.’’

Hoewel ze als onderzoeker had verwacht dat buren intensiever contact zouden hebben, heeft ze dat tot nu toe niet in de cijfers teruggezien. ,,Sterker nog: in mei dit jaar zijn veel meer meldingen over burenoverlast bij de politie binnengekomen dan normaal gesproken in die periode. Als je allemaal thuiszit, hoor je opeens ook alles van elkaar. Dat is niet altijd positief.’’

Zorgelijk vindt Volker het ook dat in deze tijd ons contact met kennissen verzwakt. ,,Dan denk ik aan de mensen met wie we een praatje maken bij de sportschool of op kantoor. Die niet direct hetzelfde denken als wij.’’

Die contacten zijn volgens haar cruciaal om goed samen te leven. ,,Als je alleen maar mensen uit je eigen bubbel ziet, word je blind voor wat andere kringen geloven en meemaken. We zien nu dat er veel polarisering is in ons land. Dat zou best eens het gevolg kunnen zijn van ons verlies van zwakke verbindingen. Een goede vriendschap is prettig voor onszelf, maar die lossere contacten zijn noodzakelijk om als maatschappij fijn samen te leven.’’

Je kunt deze onderwerpen volgen
Extra
Psyche
Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct