Grafiek met het aantal besmettingen in internationaal verband. Volledige versie staat verderop in dit artikel

Wat we uit de coronacijfers kunnen leren (en vooral ook: wat niet)

Grafiek met het aantal besmettingen in internationaal verband. Volledige versie staat verderop in dit artikel Illustratie: ADR

Gaan we Italië achterna? Het is een veelgestelde vraag, maar hij is steeds moeilijker te beantwoorden, in elk geval aan de hand van cijfers. Grafieken over het aantal vastgestelde besmettingen laten best het een en ander zien, maar al lang niet meer het hele verhaal. Alle landen testen namelijk anders.

Ze hadden het uitgerekend, aan de Technische Universiteit van Eindhoven. Gistermiddag, toen het RIVM om 14.00 uur de nieuwe coronacijfers bekend maakte, zouden er in Nederland 1379 gevallen van Covid-19 zijn. De voorspelling is gebaseerd op een uitgebreid model, legt professor statistiek Erwin van den Heuvel uit.

Dat model is gebaseerd op oude statistische inzichten, rond 1845 geformuleerd door de Vlaamse mathematicus Pierre Francois Verhulst. Het is daarna getest op de feitelijke ontwikkeling van het nieuwe coronavirus in provincies in China, in de afgelopen maanden. Sinds vorige week wordt het model door de Eindhovense datawetenschappers al gebruikt om ontwikkelingen in landen als Italië, Frankrijk en Iran te voorspellen. Nu was voor het eerst de beurt aan Nederland.

Testbeleid

Uiteindelijk viel het aantal vastgestelde besmettingen van het RIVM wat hoger uit, Nederland telde gisteren 1413 gevallen. Van den Heuvel en co hadden in het begeleid schrijven bij hun voorspelling al aangegeven dat het nog erg lastig was om een goede inschatting te maken, door ‘het ontbreken van voldoende data en een recente verandering in het testbeleid van de Nederlandse autoriteiten’.

De komende dagen hopen de onderzoekers het voorspellend vermogen van hun model te kunnen verbeteren. Bij andere landen (Italië bijvoorbeeld) zijn ze inmiddels zover dat ze langer vooruit durven te voorspellen en zelfs een indicatie proberen te geven van het uiteindelijke maximumaantal besmettingen. Toch blijft dat tricky; de voorspelling voor het maximum ging de laatste dagen telkens weer omhoog, omdat de Italiaanse realiteit zich helaas niet aan de wiskundige wetten houdt.

loading

Lees ook | Waar in Friesland zijn besmettingen met COVID-19 (het coronavirus)? Bekijk het op deze kaart

Hoop en angst

Het is verleidelijk om hoop te putten uit lijntjes van grafieken en tegelijk is het risico juist dat je je er heel bang door laat maken. Dat weet Jos van de Sande, oud-directeur van de GGD in Noord-Brabant, als geen ander. Hij houdt in een excel-sheet de besmettingen in Nederland nauwkeurig bij en maakt ook analyses per provincie. Daarin ziet hij bijvoorbeeld dat de groei van het Brabantse aantal besmettingen de laatste twee dagen iets lijkt af te vlakken. ,,Stiekem hoop je dan toch dat dat iets zegt en dat het doorzet.”

Het eerlijke verhaal is dat naarmate de coronacrisis zich ontwikkelt, de lijntjes steeds minder houvast bieden. Een voorbeeld: in Duitsland waren volgens het laatste overzicht van de John Hopkins University, die wereldwijd gegevens over het virus verzamelt, 5795 besmettingen geteld. Dat zijn er niet eens zo veel minder dan in Spanje, waar op hetzelfde moment 7798 gevallen waren geteld. De groei van het aantal besmettingen volgt in beide landen bovendien een vergelijkbaar verloop (zie graphic) .

Is de coronacrisis in Duitsland daarmee net zo groot als in Spanje? Absoluut niet. Nog niet in elk geval. Want kijken we naar het aantal doden, dan is dat in Spanje met 292 alarmerend hoog, en in Duitsland met 14 relatief beperkt. Hetzelfde geldt voor Nederland en Noorwegen. Qua aantal vastgestelde besmettingsgevallen zitten beide landen dicht bij elkaar in de buurt, Noorwegen heeft er tegen de 1300. Wat betreft dodelijke slachtoffers loopt Nederland echter sterk voor: 24 ten opzichte van 3.

Lees ook | Hoe werkt groepsimmuniteit? En hoe helpt het ons in de strijd tegen het coronavirus?

Vertekend beeld

Het aantal vastgestelde besmettingen kan dus een vertekend beeld geven van de ontwikkeling van een virus in een specifiek land. Van Nederland is bekend dat niet iedereen met een verdenking nog getest wordt. Dus wat het aantal van 1416 bevestigde gevallen precies betekent, is al lang niet meer duidelijk. Op basis van het verloop van de lijn kunnen we dus ook niet meer bepalen of we ‘Italië achterna gaan’, zoals het schrikbeeld luidt.

De lijnen vertellen van alles, maar wat ze in elk geval niet vertellen: het hele verhaal. Experts zeggen daarom dat er uiteindelijk maar één manier is om de mate te meten waarin het virus een land of regio treft: het aantal dodelijke slachtoffers. Het is de keiharde waarheid van een virus dat zijn ware aard uiteindelijk niet in grafiekjes, maar in mortuaria toont.

home
net-binnen
menu