Waar en wanneer moet je een mondkapje dragen? Dit moet je weten over de mondkapjesplicht die dinsdag ingaat

Acht op tien jongeren gaan mondkapje dragen ANP

Zo'n beetje als laatste land van Europa geldt ook in Nederland vanaf vandaag een mondkapjesplicht in publieke binnenruimten. Waar moet het wel en waar niet? Wie wel en wie niet? Gaat het boetes regenen? Zes vragen en antwoorden.

Waar moet ik een mondkapje dragen?
In alle publieke binnenruimten, in stationsgebouwen, bij bushaltes en op luchthavens, meldt  de Rijksoverheid . De regel geldt minimaal voor de komende drie maanden. Publieke binnenruimten zijn bijvoorbeeld winkels, musea, benzinestations, cafés en theaters.

Ook in het onderwijs ontkom je er vanaf vandaag niet aan, met uitzondering van de basisschool. Sommige activiteiten, zoals gymnastiek, zang en bepaalde vormen van praktijkonderwijs zijn eveneens uitgezonderd, omdat dat lastig gaat met een mondkapje op.

Bij contactberoepen, zoals de kapper of de rijschoolhouder, is het mondkapje vanaf nu wel verplicht. Dat geldt zowel voor de professional als voor de klant. Zorgverleners zoals de huisarts en fysiotherapeut zijn uitgezonderd van de plicht. Toch zullen zij je wel vaak vragen om een mondkapje te dragen, is de verwachting.

Nog een uitzondering: kerken, moskeeën en andere religieuze gebouwen. Het kabinet ziet dit als besloten ruimten. Dat geldt bijvoorbeeld ook voor een kantoor, fabriek of verenigingsgebouw.

Is er een vuistregel waar ik me aan kan houden?
Over het algemeen: als je loopt, draag je je mondkapje en als je stilzit op een vaste plek, dan mag hij af. Zoals in het restaurant, mochten die weer open gaan. Als je naar je tafeltje loopt, draag je je mondkapje. Ga je zitten, dan mag hij af. Maar ga je naar het toilet, dan moet hij weer op.

Lees ook | Op deze plekken moet je vanaf morgen een mondkapje dragen

Op een middelbare school geldt hetzelfde. Lopen, mondkapje op; zitten, mondkapje af. Een docent hoeft als hij voor de klas staat geen mondkapje te dragen, maar als hij door de rijen loopt, moet het wel.

Aan welke regels moet mijn mondkapje voldoen?
Hij moet mond en neus volledig bedekken en ‘moet ontworpen zijn om de verspreiding van virussen tegen te gaan’, meldt de overheid. Daarbij wordt het advies gegeven om mondkapjes te gebruiken die worden verkocht in de supermarkt of bij de drogist. Medische mondneusmaskers moeten bewaard blijven voor de mensen in de zorg.

Zelf iets maken mag ook, maar dan moet het de boel dus wel goed bedekken. Een sjaal over de neus trekken is niet genoeg. Een spatscherm, wat je tegenwoordig vaak tegenkomt in het straatbeeld, voldoet eveneens niet, ook hier weer met het argument dat het de mond en neus niet bedekt.

Voor wie gelden de regels niet?
Voor kinderen tot en met 12 jaar, om te beginnen. Ook mensen die aan het sporten zijn, die acteren, muziek maken of interviews geven voor radio of televisie, lopen geen risico op een boete.

En dan zijn er nog de mensen die vanwege een beperking of ziekte geen mondkapje kunnen dragen. De vraag is: hoe controleer je dat? In de regels staat nu dat de politie en boa’s deze mensen moeten vragen om aannemelijk te maken dat zij geen mondkapje kunnen dragen. Dat wordt verder niet gespecificeerd. ,,Je zou kunnen denken aan een pas of kaartje van een cliëntenorganisatie, of een pasje van de huisarts”, zegt een woordvoerder van het Nationaal Kernteam Crisiscommunicatie. ,,We gaan er vanuit dat deze mensen en de ordehandhavers daar onderling in alle redelijkheid wel uit zullen komen.”

Lees ook |  Een mondkapjesplicht in een openbaar gebouw? Autobedrijf Postma omzeilt het met een aanplakbiljet

Eerder zette de Rijksoverheid een voorbeelddocument online dat iemand die geen mondkapje kan dragen zou kunnen laten zien. Dat papiertje ging echter gauw weer offline, toen bleek dat het gedeeld werd onder mensen die principieel geen voorstander zijn van mondkapjes.

Zijn winkeliers blij met de mondkapjesplicht?
Ja, zegt Paul te Grotenhuis van brancheorganisatie InRetail. ,,In de meeste winkels dragen heel veel mensen al een mondkapje, nu wordt het verplicht. Dat geeft extra duidelijkheid en dat is alleen maar fijn.”

Elke winkel kan de mondkapjesplicht opnemen in zijn huisreglement. Op basis daarvan kan klanten de toegang worden geweigerd. ,,Maar we verwachten dat het aantal incidenten beperkt blijft”, stelt Te Grotenhuis. ,,Als klant zonder mondkapje zul je je straks echt bekeken voelen, verwacht ik. En mocht iemand voor trammelant zorgen, dan zijn winkelmanagers over het algemeen heel goed getraind om daarmee om te gaan. In het uiterste geval kunnen ze de hulp inroepen van de politie of boa’s.”

Sommige winkels bieden mondkapjes aan bij de ingang. ,,Dat mag natuurlijk, maar ik denk niet dat het straks nog nodig is. Als er een verplichting is, heeft iedereen wel een mondkapje bij zich.”

Kan ik vanaf morgen meteen een boete krijgen als ik de regels negeer?
Ja, dat kan, bevestigt het Nationaal Kernteam Crisiscommunicatie. ,,Maar het is niet de bedoeling dat er in de eerste dagen meteen massaal met de bonnenboekjes gezwaaid wordt.”

Met andere woorden: om mensen een beetje te laten wennen aan de verplichting zullen politieagenten en boa’s beginnen met vermanende gesprekjes en waarschuwingen voor ze overgaan tot het uitdelen van de boete van 95 euro die staat voor het overtreden van de mondkapjesplicht.

Maar die boetes zullen uiteindelijk wel volgen, stelt Gerrit van de Kamp van politievakbond ACP. ,,Op een gegeven moment zal het iedereen toch wel duidelijk zijn dat er een verplichting is, en de dagelijkse coronacijfers geven weinig aanleiding om niet op te treden.” Van de Kamp heeft wel een waarschuwing: ,,Steeds meer mensen zijn alle regels zat, dus het wordt voor handhavers steeds moeilijker om hun werk op een prettige manier te doen. De overheid zal de bevolking ook echt perspectief moeten blijven bieden. Alleen maar restricties, dat werkt niet.”