In totaal 184 mensen aangehouden bij rellen

Vijf vragen over de avondklokrellen: kan de politie het geweld nog aan?

In totaal 184 mensen aangehouden bij rellen ANP

Kan de politie het geweld rond de avondklokrellen nog wel aan? Al drie dagen op rij gaat het, telkens in andere steden, mis met zwaar geweld.

De ME (Mobiele Eenheid) lijkt vooralsnog het wapen om ertegenover te zetten. Maar doen zij wel genoeg, en kunnen ze het nog wel aan? Vijf vragen.

Wat is de ME eigenlijk?

De Mobiele Eenheid is een speciale tak van de politie, belast met het voorkomen en bestrijden van ordeverstoringen. „Ze wachten niet de hele week op Ajax - Feyenoord”, vertelt een woordvoerder van de korpsleiding van de Nationale Politie. ME’er is een ’nevenfunctie’, zoals dat heet. „Het zijn mensen die normaal gesproken uit de operatie komen. Zij krijgen extra training om ook bij de ME te gaan. Denk bijvoorbeeld aan wijkagenten of rechercheurs.” Om lid te worden van de Mobiele Eenheid is er een speciale opleiding van vier weken nodig, bij de Politieacademie. Daarna moeten ME’ers verplicht minimaal veertig uur per jaar oefenen.

Hoe werkt een inzet van de ME?

De politieagenten die samen een groep van de ME vormen, verzamelen op een centrale plaats, een ’opkomstlocatie’ op een ’bureau conflict- en crisisbeheersing’. Dit is een politiebureau met extra ruimte en faciliteiten, vaak met een strategische plek. „Elke eenheid heeft dit. In Den Haag is dit bijvoorbeeld De Iep”, vertelt een woordvoerder van de Nationale Politie. De Iep is een enorm complex, en naast regulier politiebureau ook een politietrainingscentrum, op een steenworp afstand van het Cars Jeans Stadion, waar ADO Den Haag de thuiswedstrijden speelt.

Als de politieleiding, in overleg met de ’driehoek’, besluit tot het inzetten van de Mobiele Eenheid, wordt de grootte van de uitruk bepaald. Eén ’groep’ bestaat uit acht personen, inclusief de commandant en de chauffeur van het ME-voertuig (een gepantserde auto met banden die niet lek kunnen). Een ’sectie’ ME bestaat uit drie groepen en een ’peloton’ dan weer uit twee secties. Van een ’compagnie’ is sprake als minimaal twee pelotons worden ingezet. Tijdens de inzet wordt de groep aangestuurd door een pelotonscommandant. Als het gaat om rellen die regio-overschreidend zijn (zoals nu de avondklokrellen) wordt er een Nationale Staf Grootschalig en Bijzonder Optreden (NSGBO) opgetuigd, die de ME landelijk aan kan sturen.

Heeft de politie nog wel grip op de situatie, en kunnen ze het nog wel aan?

Volgens politiewetenschapper en socioloog Jaap Timmer van de Vrije Universiteit Amsterdam heeft de politie tot nu toe ’de rellen goed aangepakt’. „Deze protesten lijken al snel te zijn gekaapt door hooligans en andere raddraaiers, die vervolgens gingen plunderen”, vertelt Timmer. Ook omdat de rellen op meerdere plekken spontaan lijken te ontstaan en vooraf niet duidelijk is wáár het precies gaat gebeuren.

„Er is in totaal ongeveer 1500 man ME bij de politie”, vertelt hij. Dat zijn zo’n 32 pelotons, met daarnaast nog vierhonderd hondegeleiders en zes waterwerpers. De politie wil dat aantal niet bevestigen omdat het gaat om ’operationele informatie’. Timmer: „Daarnaast zijn er, meen ik, vijf pelotons bij de marechaussee. Het is taak om iedereen paraat te krijgen en voorrang te geven aan de ME-taak.” Bij het verdelen over diensten van twaalf uur gaat het dan dus om de helft van dat aantal, te verdelen over de meerdere plekken.

Volgens Timmer heeft de politie nog mensen achter de hand ten opzichte van deze week, en gebruiken ze nooit meteen de volledige capaciteit. De politie zelf benadrukt ook het ’echt nog wel aan te kunnen’. Volgens Rob Witte, oud-politicoloog die jarenlang alles rondom de politie volgde, kan de ME ’à la minuut worden opgeroepen’. „Dan komt er snel versterking. Dat gebeurde al op de meeste plaatsen, alleen in Urk duurde het lang.” Ook de burgemeester van Den Bosch, Jack Mikkers, stelde vraagtekens bij de uitruk van de ME’ers in zijn stad omdat het ’erg lang duurde’ voor ze beschikbaar waren.

Grijpt de ME wel hard genoeg in, en moet het leger niet worden ingeschakeld?

’Flauwekul’, noemt Jaap Timmer die suggestie. „Daar heeft defensie de middelen helemaal niet voor, en ze is er ook niet voor opgeleid. Het leger komt in actie voor confrontaties met vijanden, waarbij het potentieel dodelijke wapens gebruikt.” Ook de keuze voor de wapens die gebruikt worden tijdens de rellen – stokken, honden, paarden, waterwerpers en traangas – vindt Timmer ’genoeg’. „In Frankrijk worden rubberen kogels gebruikt, maar daar vallen vaak zwaargewonden bij. Ook onschuldige mensen. Er zijn gevallen van personen die een oog verliezen, van kinderen die zijn geraakt.”

Dat er ook bijvoorbeeld geen beanbags of stunbags – een soort munitie voor een vuurwapen die niet in het lichaam binnendringt, maar wel een flinke klap uitdeelt – worden gebruikt vindt hij ook volstrekt logisch. Ook onder burgemeesters klinkt er afkeuring voor de suggestie om het leger in te zetten. „Het lokale gezag kan het aan”, vindt de Amsterdamse burgemeester Halsema bijvoorbeeld.

We horen ook de term ’Romeo’s’, maar wat zijn dat?

Romeo’s zijn leden van de verkenningseenheid die vaak optrekken met de ME. Ze lopen ’in burger’, in groepen, tussen de rellen en het is hun taak zicht te krijgen van wie er een groot risico vormen. Ze zijn de thermometer in de bips van een grote ordeverstoring. Het is voor hen daarom van groot belang om zo lang mogelijk anoniem te kunnen opereren. Steeds vaker verschijnen er beelden van de ’Romeo’s’ op sociale media. Een grote zorg voor de politie, omdat anonimiteit dan niet meer gegarandeerd is en het werk onveiliger wordt.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Extra
Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct