FOTO

Twitterfilosoof Sanne ten Wolde: zoeken in plaats van zijn

FOTO REYER BOXEM

Zo bijzonder vindt ze zichzelf niet, maar filosoof Sanne ten Wolde (30) uit Groningen heeft bijna 16.000 volgers op Twitter. Die volgers zien de docent van twee middelbare scholen in Leeuwarden als baken van licht in de grauwe wereld van sociale media.

D e ene keer tweet ze over haar inmiddels wijlen huisegel Poetin die op de spatiebalk van haar toetsenbord in slaap is gevallen, de andere keer over de diepe vragen des levens. De dood en zo. Het is precies hoe ze spreekt. De onderwerpen wisselen snel en er lijkt nauwelijks een bruggetje te maken tussen wat ze aanboort. Wel hebben ze allemaal één ding gemeen: er is over nagedacht. Er zit een theorie achter, die ze heel goed kan uitleggen. Mits je haar even kunt laten stilstaan.

,,Ik ben een beetje ADD - ADHD maar dan zonder de hyperactiviteit -, ben ik achter gekomen’’, zegt ze met een hese stem, wandelend in het Stadspark in Groningen. ,,Dat label vond ik eerst helemaal niet belangrijk omdat ik toch wel in het systeem paste. Tot ik met mijn scriptie in de problemen raakte. Ik kwam erachter dat ik mezelf helemaal niet kan aansporen. Het opstarten is het grootste probleem. Het is een geschenk van God als ik een soort hyperfocus krijg.’’

Het is de reden dat ze absoluut geen zittend interview wil. Lopend kan ze beter denken. Net als autorijdend met een muziekje op. ,,Dan heb je 33 procent aandacht nodig om op de weg te letten, 33 procent om mee te zingen en dan heb je nog 33 procent over om te denken. Precies genoeg. Want te veel ruimte is ook niet fijn. Als je rechtstreeks naar een ster kijkt zie je hem ook niet meer, je moet er soms vanuit je ooghoek naar kijken.’’

Hoe word je filosoof?

,,Ik ben altijd al een peinzend kind geweest. Zie je dit?’’, zegt ze wijzend naar haar voorhoofd. ,,Die fronsrimpel heb ik al sinds mijn 4de. Ik denk dat alle kinderen peinzen. Jonge mensen verbazen zich over van alles en nog wat, en als je ouder wordt stopt dat. Eerst is alles een mysterie maar op een moment vragen we alleen maar: wat is het goede antwoord? Dan komt het niet eens meer in ons op te vragen wat het kader eigenlijk is.’’

loading

Écht alleen

He t is een bijzondere tijd in haar leven. Na een periode van vormende relaties en een tijd samenwonen is ze voor het eerst écht alleen. Dat confronteert. ,,Ik merk nu hoeveel moeite normale dingen me kosten. Hoe maken mensen afspraken met zichzelf als je niemand hebt om mee te delen wat je gaat doen die dag? Ik vind het lastig om in het construct te leven.’’

Met het construct bedoelt ze dat hoe mensen samenleven in feite kunstmatig is, het tegenoverstelde van de natuur. De regels die we maken over wat ‘we behoren te doen’ kunnen in ons voordeel werken, maar kunnen ons ook in de weg gaan zitten.

De coronatijd, niet het virus maar de lockdown, kwam voor haar als een opluchting. ,,Eindelijk wist een keer niemand meer wat-ie moest doen. Dat vind ik een heerlijke toestand. Het is de status waarin ik het liefst verkeer. We zijn zo gewend aan het construct dat we niet eens beseffen dat het ook anders kan zijn.’’

Hoe heerlijk ze het vindt om niet te weten wat er gaat gebeuren, illustreert ze met een voorbeeld over een vakantie naar Georgië. ,,De reis was helemaal gepland met allemaal vluchten en ik dacht telkens: alles staat al vast, ik vind dat helemaal niet fijn.’’

De oplossing moest praktisch zijn, ze wilde juist uit haar hoofd komen, niet er verder in. Met haar toenmalige vriend kocht ze een motor met zijspan uit 1963 en daarmee reden terug naar huis, over de Kaukasus en door Rusland.

,,Onderweg ging alles eraan kapot. Stonden we weer in een dorp om de remmen te laten maken. Ik werd zo gelukkig van dat ik niet wist wat er ging gebeuren. Dat vind ik een lekkere toestand. In het begin van corona had ik dat ook. Dat je elkaar kunt aankijken en denkt: we weten het allemaal niet. We zijn allemaal gelijk daarin.’’

Tegelijkertijd ziet ze dat mensen die juist lekker passen in het construct en de verwachtingen van de maatschappij, nu soms meer moeite hebben met de coronatijd.

,,Ik snap dat. Veel collega’s hebben dat ook als er veranderingen worden voorgesteld in het onderwijs. Logisch: als je heel veel jaren hebt lesgegeven en je hebt je bekwaamd, dan is het schrikken als het ineens anders moet. Maar voor mij voelt het alsof het niet meer echt leven is als je alles al weet. Voor mij is leven het gevoel dat het een soort verrassing is. Dat je weer even als een kind naar de wereld kijkt. Corona bracht dat gevoel even terug.”

Ze slaat linksaf op een Y-splitsing midden in het park, waar 95 procent van de mensen rechtsaf zou gaan omdat je er immers toch al loopt. Bij elk kruispunt daarna lijkt ze net een andere kant te kiezen dan de gevoelsmatig ‘juiste’. Heuveltje op. ,,Hier even kijken.’’ Een paadje in waar wat houthakkers zitten. ,,Die mensen zijn vast heel gelukkig.’’ Er rent een eekhoorn voor haar langs. ,,Hoe lief kun je zijn, hè?’’

Levensvragen

Na haar peinzende jeugd ging ze filosofie in Groningen studeren. Al snel besloot ze midden in haar studie op reis te gaan met een vriendje. Het werd niet zo mooi als ze had gedacht, iets dat ze nu relativeert. ,,Schopenhauer zegt dat onder de mens een doelloze oerwil broeit, die in ons allemaal tot uitdrukking komt. We willen iets, maar als die wil wordt bevredigd willen we weer wat anders.’’

,,Ik dacht van tevoren: als ik op reis ga, wauw, dan ben ik gelukkig. Toen ging ik dat doen en dacht ik: ja shit, eigenlijk ben ik niet gelukkig. Ik was veel te veel bezig met de relatie, of die goed genoeg was. Dat het mislukt zou zijn als ik het uitmaakte. Levensvragen op je 19de. Uiteindelijk heb ik het twee weken na die lange reis uitgemaakt.’’

Ze leerde iets wat moeilijk te behappen is: liefde is geen dichotomie. ,,Elke keer als ik in een relatie zat dacht ik: zo moet het zijn. En als het het dan niet is: shit, dan is het vast niet goed. Terwijl ik nu denk op basis van ervaringen, dat het ook zo kan zijn dat dingen naast elkaar bestaan. Dat je wel en niet van iemand kunt houden. Dat liefde iets gradueels is.’’

Het maakt kwetsbaar om zo open te staan, zeker voor iemand als Sanne die naar eigen zeggen een opperhuid mist. Het intrigeert haar, ze schreef een scriptie over de nood van kwetsbaarheid om liefde te kunnen ervaren. ,,Het enige waar ik nu bang voor ben in de liefde is geslotenheid, een knip om de communicatie. Openheid is noodzakelijk voor veiligheid in een relatie, dat je mag meekijken in iemands gedachtenproces. Een wederzijds geloof in elkaars goede wil is noodzakelijk. Je moet er wel op kunnen vertrouwen dat iemand je diepste gevoelens niet wil gebruiken om je te vernielen, maar dat je samen tot helderheid kunt komen. Dat is eigenlijk ook wat filosofie doet, een open onderzoek, tot helderheid komen.’’

Dat samen doen, samen bespreken, een open geest houden voor de ander is hoe zij op de twee middelbare scholen in Leeuwarden waar ze als docent werkt de leerlingen kennis laat maken met filosofie. De opdrachten die ze laat doen, zet ze af en toe op Twitter. Zo liet ze de leerlingen levensvragen stellen.

,,Hoe heeft mijn huisdier mij genoemd?’’

,,Bestaat er muziek die iedereen leuk vindt?’’

,,Als je zeep op de grond laat vallen wordt de grond dan schoon of de zeep vies?’’

loading

Wat hebben we eigenlijk aan filosofie?

,,Ik hoop jongeren een vragende houding bij te brengen. Een soort mildheid naar jezelf en anderen. Probeer maar eens iets open te bevragen in deze maatschappij. Als ik vraag: ‘Doen we dit eigenlijk wel goed zo?’, kunnen mensen helemaal driftig worden. Ik snap het wel, het is niet leuk als iemand aan je zekere wereld gaat lopen tornen, maar dat is wel een probleem.’’

Beter dan overtuigd zijn van het eigen gelijk en de standaardpraktijk is een vragende houding, vindt ze. Een vragende houding die door filosofie zo wordt aangemoedigd. ,,Ik zou het mooi vinden als we comfortabel worden in het zoeken. Zoeken waarin je het beste gedijt. Je hoeft niet het een of het ander te zijn. Het lijkt me de enige manier om een fijn leven te leiden. Vroeger moesten we bang zijn dat een tijger ons niet opvrat, de tijger van deze tijd zijn we zelf en onze worsteling met onze identiteit.’’

Weer zo’n kruispunt. Ene kant een vijver, de andere kant een bossage langs een donker pad. Ze twijfelt. Ziet mijn aarzeling. ,,Jij vindt splitsingen eng, hè? Ik vind keuzes ook maar kut, hoor.’’ Ze neemt het donkere pad.

Bestaan er slechte keuzes ?

Ze lacht. ,,Ah, ethiek. Ik lees de laatste tijd veel van de Deense filosoof Kierkegaard, een existentialist. Hij vindt dat alles wat je doet doordrenkt zou moeten zijn van denken. Ik d enk dat ik ook zo kijk naar wat een goede keuze is. Dat je tijdens de keus met je hele zijn denkt: dit wil ik doen. Dat je het later aan jezelf kunt uitleggen, dat je het deed omdat het goed voelde.’’

Ze moet naar het station, in Borger wacht de oefentherapeut op haar. Ze heeft sinds het maken van haar scriptie last van RSI. Ook moet ze langs haar ADD-coach om te leren haar leven wat meer te structureren. ,,Ik ren nu soms weg voor leerlingen omdat ik hun proefwerk nog niet heb nagekeken. Daar moet ik wat mee. Maar maak alsjeblieft geen stuk over dat ik de hele tijd zeik, hè. Bedankt.’’

Daarom hier een paar le uke tweets van Sanne.


Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct