Dian de Vries en Peter Nikken zijn de auteurs van De Schermwijzer, een praktische gids voor (groot)ouders over schermtijd, social media, gamen en online veiligheid.

Ouders, blijf praten over sociale media

Dian de Vries en Peter Nikken zijn de auteurs van De Schermwijzer, een praktische gids voor (groot)ouders over schermtijd, social media, gamen en online veiligheid. FOTO MARLIES WESSELS

Mediagebruik is na voeding en school hét onderwerp dat bij ouders leeft, dat weten Peter Nikken (60) en Dian de Vries (32) als geen ander.

Nikken is hoogleraar mediaopvoeding aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam en lector Jeugd en Media bij hogeschool Windesheim in Zwolle. De Vries deed onderzoek naar jeugd en media aan de Universiteit Utrecht. In hun boek De schermwijzer behandelen ze de meest voorkomende vragen over social media, schermtijd en online veiligheid.

Wat als ouders zich afvragen: is mijn kind schermverslaafd?

Dian de Vries: ,,In plaats van te kijken naar het aantal minuten of uren dat een kind achter een scherm zit, is het belangrijk de vraag te stellen: komt de schermtijd in plaats van iets anders? Er zijn kinderen die veel met vrienden afspreken, sporten, genoeg tijd aan school besteden en ook nog heel veel gamen. Dan kun je je afvragen of er wel een probleem is.’’

Peter Nikken: ,,Als je de richtlijnen van de Wereldgezondheidsorganisatie of het psychiatrische handboek DSM volgt, dan voldoen sommige jongeren met hun mediagebruik aan enkele voorwaarden van verslaving, maar niet aan alle voorwaarden. Het draait erom of het gedrag problemen veroorzaakt. Wil je spreken van een echte verslaving, dan moet het jaren voortduren. Daarnaast zijn jongeren met sociale problemen of depressie geneigd zich terug te trekken met media. Het zijn dan niet deze media die deze problemen veroorzaken.’’

Toch kunnen ze uren naar die schermpjes staren.

De Vries: ,,Net als jongeren vroeger uren aan de telefoon met vrienden of vriendinnen aan het bellen waren, waarop hun ouders klaagden dat de telefoon steeds bezet was. Ik kom uit de generatie die met elkaar chatte via MSN-messenger. Mensen blijven hetzelfde, ze zullen altijd behoefte hebben aan contact. Nieuwe media vervullen een oude behoefte.’’

En dan verzucht oma dat zij zich als kind uren kon verliezen in een boek.

De Vries: ,,Mijn moeder werd door mijn oma op haar vingers getikt omdat ze zo veel zat te lezen. Nu wordt juist gezegd dat kinderen vaker een boek moeten pakken. Elke keer dat er een nieuw medium kwam, of dat nu radio, televisie of internet was, ontstonden er twee kampen waarbij het ene kamp heel positief was en het andere kamp in paniek raakte. De waarheid ligt meestal in het midden.’’

Waarom zijn familievloggers zo populair bij kleuters?

Nikken: ,,Jonge kinderen kijken graag naar leeftijdsgenootjes. Ze herkennen zichzelf erin en kunnen hun eigen gedrag aan hen spiegelen.’’

Amerikaanse kinderartsen geven criteria voor schermtijden, schrijven jullie.

Nikken: ,,En toch is dat maar een halve oplossing. Je moet weten wat kinderen doen in die schermtijd. Kijken ze naar Het Klokhuis of Peppa Pig ? Hoe ervaren ze dat? Geven ze de voorkeur aan die filmpjes als ze ook buiten kunnen spelen? Algemene richtlijnen klinken goed, maar voor ieder kind en elke situatie geldt iets anders. Wel vergroten lezen en schermkijken de kans op bijziendheid. Het is van belang het advies van oogartsen na te leven: na elke 20 minuten op een scherm 20 seconden in de verte kijken en elke dag 2 uur in de buitenlucht te zijn. Dit noemen we de 20/20/2 regel.’’

Wat als ouders verbieden beu zijn en hun kinderen de vrije hand geven?

Nikken: ,,De handdoek in de ring gooien lijkt me niet verstandig. Je hebt als ouder wel degelijk een rol in het mediagebruik van je kinderen. Afhankelijk van de leeftijd is meekijken, vragen stellen en soms ook je mening geven van belang.’’

De Vries: Zeker ouders van 10- tot 12-jarigen kunnen meekijken. Bij deze leeftijdsgroep is de sociale ontwikkeling nog niet zo ver dat ze altijd goed weten wat kwetsend, vervelend of storend kan zijn. Een 16-jarige wil geen ouder die op WhatsApp meekijkt, maar met een open houding kun je wel een gesprek voeren over wat er online gaande is en wat dit met een puber doet.’’

Heeft dat ook zin bij pubers die alleen kunnen brommen en grommen als je ze iets vraagt?

De Vries: ,,Ja, ook met hen kun je prima in gesprek over dit onderwerp. Misschien geven ze geen antwoord als je ze vraagt hoe het op school was, maar met een open houding en veel oprechte vragen komt er vast wel een antwoord over de appgroepen waarin ze zitten of wat ze online bekijken of posten. Maar zodra je veel regels oplegt of vertelt hoe gevaarlijk iets is, ben je de meeste pubers kwijt.’’

Toch lopen zij wel degelijk gevaar met online pesten en sexting.

De Vries: ,,Daar moet je ook over praten. We zien dat kinderen die offline worden gepest ook vaak online het mikpunt zijn. Het zijn dezelfde fenomenen met dezelfde pesters, gepesten en omstanders die niet ingrijpen. Alleen heb je online geen volwassene die kan ingrijpen. Dat moet je met pubers bespreken, net als de effecten van gemene opmerkingen onder een foto en het heel grijze gebied. Je kunt zo’n gesprek als volwassene beginnen door over je eigen appgroepen te praten en wat je daar wel of niet leuk aan vindt.’’

Ouders moeten ook het goede voorbeeld geven, schrijven jullie.

De Vries: ,,Het mediagebruik van de ouders is de belangrijkste voorspeller van het mediagebruik van de kinderen. Kinderen doen hun ouders na. Je bent niet geloofwaardig als je hen verbiedt hun telefoon mee naar de slaapkamer te nemen en dat zelf wel doet. Kinderen prikken daar genadeloos doorheen.’’

Nikken: ,,Je geeft een dubbele boodschap als je vanachter je telefoon roept dat kinderen moeten buitenspelen. Als je kinderen wilt laten zien dat er meer is dan alleen een scherm, moet je dat op jonge leeftijd al laten zien door met ze naar buiten te gaan, voor te lezen of hobby’s en sport te stimuleren.’’

loading  

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct