Van verpleeguniformen tot couveuses die werken op hete stenen en van glazen tepelhoedjes tot een luierdroger. Verscholen tussen autobedrijven en visverwerkers op een Urker industrieterrein zit sinds een paar jaar een museum vol verpleegkundig erfgoed verstopt.

Hoewel bezoekers er de deur niet platlopen – in 2019 kwamen er zo’n driehonderd – zijn de voorwerpen van het museum van Stichting Historisch Verpleegkundig Bezit op Urk veel bekeken. Films als Karakter (1997), Oorlogswinter (2008), Sonny Boy (2011), de Storm (2009), de Elfstedentochtfilm De hel van ’63 (2009) en Nynke (2001) over schrijfster Nynke van Hichtum; allemaal gebruikten ze voorwerpen van het museum.

Meestal zullen die specifieke scènes voor de betreffende personen niet al te plezierig zijn geweest. Want alles in de collectie heeft te maken met, jawel, verpleging. Een deel van een EHBO-post in De hel van ’63 is bijvoorbeeld ingericht met attributen van het museum. Voor de schaatsers die massaal gewond raakten. In Nynke is het een psychiatrische kliniek waarin de vrouw terechtkomt die is ingericht met spullen uit de collectie.

Achtduizend objecten

Uitgestald en opgestapeld in grote metalen en houten archiefkasten zijn er in het museum in totaal ruim achtduizend objecten verzameld: kleding van verpleegsters van door de jaren heen, couveuses die werken op hete stenen of kruiken, glazen tepelhoedjes, een luierdroger. Bij sommige tangetjes en spuitjes moet je je niet al te veel willen inbeelden.

Afgelopen jaar was het zoals voor zoveel musea door de coronamaatregelen ook in de Urker loodsen een moeilijk jaar. Het weggemoffelde karretje vol met nog niet beoordeelde spullen is daarvan het bewijs. ,,Dat moet je niet op de foto zetten hoor’’, lacht medewerker en oud-verpleegster Christel Laval (67). ,,Wij denken altijd: dit is onze puinhoop. Daarom zetten we dat scherm ervoor. Maar door corona krijg je dus zo’n achterstand.’’

Selectie is strenger

De selectie van de spullen is tegenwoordig strenger dan in de begindagen van het museum in de jaren tachtig. ,,Je wordt soms een beetje als het grofvuil gebruikt, maar dat moet je vooral in het begin op de koop toenemen’’, zegt Ida van Deth-Ruys (77), collectiebeheerder en eveneens voormalig verpleegster. ,,Anders krijg je niets. Later kun je aan mensen laten zien, juist omdat we het keurig in kaart hebben gebracht, dat je het heel aardig vindt, maar dat je al voorzien bent van die dingen’’, drukt ze zich beleefd en vriendelijk uit.

Sterilisatietrommel

Een van de bijzonderste stukken van het museum is een sterilisatietrommel die werd gebruikt bij de geboorte van de latere koningin Juliana in 1909. Erin werden instrumenten, zoals een navelstrengschaar, schoongekookt, vertelt Van Deth-Ruys ,,Nu komen die instrumenten allemaal van de fabriek en in papieren zakkies, maar dat hadden we toen niet’’, zegt Laval. ,,Maar mijn tandarts heeft nu nog zoiets.’’

Juliana’s geboorte, waarbij verloskundige Benjamin Kouwer aanwezig was, ging volgens Van Deth-Ruys erg langzaam. Daardoor werden de mensen die buiten bij Paleis Noordeinde stonden ongeduldig. ,,Mensen buiten riepen: Kouwer, Kouwer, kan dat niet wat gauwer.’‘

Voorlopig dicht

De collectie van de in 1986 opgerichte stichting was voorheen ondergebracht in Leiden en later in Amersfoort. In 2016 verhuisden de spullen naar het Trefpunt Medische Geschiedenis Nederland op het Urker industrieterrein. In een aantal grote loodsen staan behalve de verpleegkundige collectie ook historische collecties van onder meer Nederlandse vroedvrouwen, fysiotherapeuten en apothekers. In de loods van de stichting kwam een verdieping. ,,Het was hier heel hoog omdat er visnetten werden gemaakt’’, zegt Laval.

Het museum is normaal gesproken twee keer per maand of in groepsverband op afspraak te bezoeken. Vanwege corona is het voorlopig dicht. Wie toch iets van de collectie wil zien, kan op de website van de stichting kijken. Of natuurlijk naar de vele films waarin de voorwerpen acteren. Dit jaar komt bij de al gemaakte filmreeks ook nog de biografische serie De Stamhouder over Alexander Münninghoff. Daarin heeft een van de couveuses een plek gekregen.

loading

loading

loading

loading

loading

loading

loading

loading

loading

loading

loading

loading

Je kunt deze onderwerpen volgen
Extra
Musea
Fotoserie
Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct