In de verpleeghuizen is het momenteel stil (foto ter illustratie). FOTO ANP

Noodkreet zorg: 'Nederlanders, kom ons alsjeblieft weer helpen!'

In de verpleeghuizen is het momenteel stil (foto ter illustratie). FOTO ANP

Zorgorganisaties smeken om steun uit de samenleving. Iedereen die komende weken zijn handen vrij heeft - zorgachtergrond of niet - wordt opgeroepen zich te melden bij Extra handen voor de zorg. ,,De situatie is niet veel langer houdbaar”, stelt ouderenzorgorganisatie ActiZ.

In de ouderenzorg zijn de personeelstekorten op dit moment zo nijpend, dat zorgorganisaties alle extra handen nodig hebben die ze kunnen krijgen. Niet alleen gepensioneerde zorgmedewerkers, ook mensen die om andere redenen het vak verlaten hebben en verpleegkundestudenten worden opgeroepen zich (weer) te melden.

De oproep geldt ook voor burgers zonder zorgachtergrond. ,,In een spoedcursus van een week, de Nationale Zorgklas, kunnen we mensen snel klaarstomen om te helpen bij de verzorging’’, zegt woordvoerder Eric Bosman van ActiZ. ,,Daarnaast roepen we iedereen op om te kijken of je iets voor kwetsbare ouderen of chronisch zieken in je eigen omgeving kunt doen.’’

Minder animo

Afgelopen voorjaar waren oud-zorgmedewerkers, studenten en vrijwilligers massaal bereid om bij te springen. Bijna 20.000 Nederlanders meldden zich via Extrahandenvoordezorg.nl, een website die in allerijl in het leven werd geroepen. Nu is er veel minder animo. ,,Op dit moment zijn wij druk bezig om iedereen weer te benaderen met de vraag of zij beschikbaar zijn’’, zegt woordvoerder Arjan Huijsmans van Extra handen voor de zorg, een samenwerkingsverband van werkgeversorganisaties, diverse branche- en beroepsverenigingen en het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Ook in het voorjaar bleek in de praktijk lang niet iedereen inzetbaar. ,,Tussen maart en juni hebben we een kleine 8000 mensen voorgesteld aan een zorgorganisatie. Dit najaar hebben pas rond de 2500 mensen aangegeven dat ze beschikbaar zijn.’’

Zorgorganisaties hebben hun hoop onder meer gevestigd op personeel uit andere sectoren die nu min of meer platliggen, zoals de horeca, catering en reiswereld.

Taarten en optredens

Behalve genoeg handen, missen zorginstellingen ook morele steun uit de samenleving. ,,Het collectieve gevoel van saamhorigheid heeft plaatsgemaakt voor discussie en polarisatie’’, zegt bestuursvoorzitter Hans Huizer van de Rotterdamse ouderenzorgorganisatie Laurens. ,,Tijdens de eerste golf waren de vazen niet aan te slepen. Onze verpleeghuizen werden overladen met fruitmanden, taarten en optredens. Nu is het stil. Terwijl onze medewerkers alle steun nodig hebben. Moegestreden staan zij elke dag weer aan het front om deze crisis voor ons allemaal te bestrijden. Juist nu is alle steun welkom.’’

Lees hieronder het hele interview met Hans Huizer. Tijdens de eerste coronagolf kampte hij met een tekort aan mondkapjes, nu met een gebrek aan personeel. De directeur van ouderenzorgorganisatie Laurens roept bedrijven, farmaceuten en zorgverzekeraars op om hun medewerkers met een zorgdiploma tijdelijk uit te lenen. ‘Zij moeten nu worden ingezet op de plekken waar ze het hardste nodig zijn.’

Hans Huizer kan er met zijn hoofd niet bij. ,,Ik heb er veel over nagedacht, maar ik kan niet verklaren waarom de stemming in het land zó is omgeslagen. Waar is het applaus, de waardering, gebleven? Dit voorjaar waren de zorgmedewerkers helden. Elke avond zagen we de Frontberichten op tv. Vol adrenaline gingen we met z’n allen de coronacrisis te lijf. De vazen waren niet aan te slepen; onze verpleeghuizen werden overladen met fruitmanden, taarten en optredens. Nu is het stil.

Op een enkele locatie moeten we zelfs beveiligers voor de deur zetten om ons personeel te beschermen. Bezoekers die weigeren een mondkapje op te doen, vinden ze maar onzin. Familieleden gaan met onze medewerkers in discussie over bezoekbeperkingen. Ook in de politiek zie je die polarisatie. Dit voorjaar stonden links en rechts nog schouder aan schouder om samen de crisis te lijf te gaan. Nu vechten ze elkaar de Kamer uit, in aanloop naar de verkiezingen. Het collectieve gevoel van saamhorigheid is totaal weggevallen. Ik vind dat heel bijzonder en heel naar.’’

De zorgen van de hoogste baas van de Rotterdamse verpleeghuizen- en thuiszorgorganisatie Laurens zijn zo groot dat hij graag een oproep wil doen in de krant. ,,Mensen, heb weer oog voor de zorg! De zorgmedewerkers hebben alle steun uit de samenleving juist nu keihard nodig. Ze waren nog niet eens hersteld van de eerste golf toen ze na de zomer de tweede alweer in rolden. Moegestreden staan zij elke dag weer aan het front om deze crisis voor ons allemaal te bestrijden. Ik gun ze zo de waardering die ze verdienen.’’

Kantoorpersoneel en familie

De druk op het zorgpersoneel is momenteel torenhoog. Niet alleen in de ziekenhuizen die voller raken met Covidpatiënten. Door corona kampen zorgorganisaties met veel zieken en medewerkers die in quarantaine zitten. Bij Laurens ligt het verzuim boven de 10 procent. ,,Van onze 6000 medewerkers moeten we er nu elke dag meer dan 650 missen. Zie dan de roosters maar eens rond te krijgen. Steeds weer moeten we gezonde medewerkers vragen of ze diensten van collega’s kunnen overnemen. We vragen vrijwilligers, familieleden van bewoners en andere mantelzorgers om bij te springen. Net als al ons kantoorpersoneel dat een zorgachtergrond heeft. Gediplomeerde verpleegkundigen verlenen nu alleen de hoogst noodzakelijke zorg, zoals het verstrekken van medicatie en het verzorgen van wonden. Al het andere - het rondbrengen van maaltijden, een praatje maken, hulp bij beeldbellen - proberen we door anderen te laten doen.’’

Maar ook daarmee redt Laurens het niet. ,,Ziekenhuizen kunnen hun planbare operaties nog afbellen. Wij kunnen niet afschalen. Mensen wonen in onze verpleeghuizen, 24 uur per dag, 7 dagen per week. Wij kunnen niet zeggen: we gooien deze afdeling een dagje dicht.’’

Horecapersoneel en stewardessen

Omdat de personeelstekorten ook bij andere zorgorganisaties in de Randstad zo nijpend zijn, plaatst de Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond morgen zelfs advertenties in de krant om extra handen voor de zorg te werven. Tijdens de eerste golf meldden zich in de regio ongeveer duizend mensen aan via Handen voor de zorg, van wie de helft aan de slag ging bij een zorginstelling. Zij zijn allemaal nagebeld, maar slechts 80 mensen bleken weer beschikbaar.

Huizer hoopt vooral dat bedrijven en organisaties die medewerkers met een zorgachtergrond in dienst hebben ‘hun maatschappelijke verantwoordelijkheid nemen’. ,,In verpleeghuizen wonen tegenwoordig alleen nog mensen in hun laatste levensfase die zware zorg nodig hebben, zoals mensen met dementie. Er wordt nu veel gekeken naar horecapersoneel en stewardessen, maar alleen aan hen kun je de verzorging van deze mensen niet overlaten. Bij bijvoorbeeld farmaceuten, zorgverzekeraars en gemeenten werken echter veel mensen die ooit in de zorg hebben gewerkt. We hopen dat zij hen tijdelijk bij ons willen detacheren. Alle mensen met een zorgdiploma moeten nu worden ingezet op de plekken waar ze het hardste nodig zijn.’’

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct