Als het om luxe-horloges gaat, ontwikkelt Nederland zich onverwacht tot het Zwitserland van de Lage Landen. Van Made in Joure tot Dutch Made ..

,,T oen we in 2008 ons eerste horloge uitbrachten, durfden we Made in Holland er niet echt op te zetten”, bekent meester-horlogemaker Tim Grönefeld uit Oldenzaal. Samen met zijn broer Bart begon hij zijn loopbaan in de juwelierszaak die hun opa in 1912 opzette.

Tegenwoordig is Grönefeld vaandeldrager van de Nederlandse horlogerie. Vooral nadat ze tijdens de Grand Prix d’Horlogerie de Genève (’de Oscars van de horlogerie’) in 2014 een prestigieuze prijs wonnen, worden de broers tot de wereldtop gerekend. Al berusten ze niet in die wetenschap: „We leggen onszelf een enorme druk op. We moeten bijzondere dingen blijven maken.”

Behalve Grönefeld kent Nederland tientallen makers van luxe horloges. Sommigen op het niveau van de geobsedeerde hobbyist, anderen met een professioneel atelier, maar ieder met een eigen identiteit.

Willie Wortel


Een typische Nederlandse pionier is Hubert Pellikaan. Een soort Utrechtse Willie Wortel , zoals op zijn website staat beschreven. Van origine is hij farmaceut, maar in 2008 maakte Pellikaan uit liefhebberij zijn eerste horloge, de Flying Dutchman II. Inmiddels heeft hij een serieuze, eigenzinnige collectie inclusief een eigen patent. „Ik wilde een horloge maken dat ik zelf wilde hebben”, vertelt hij. „Anderen raakten daarin geïnteresseerd en zo ben ik er meer gaan maken.”

loading

Volgens Pellikaan waren zijn horloges aanvankelijk moeilijk aan de man te brengen. „Als Nederlander moest je je bewijzen. Iedereen vertrouwt Swiss made , maar Made in Holland minder. Je moest aantonen dat het serieus is wat je maakt.”

Roel van den Haak deelt die ervaring. Met zijn winkel Amsterdam Watch Company speelde hij decennialang een sleutelrol in de opkomst van Nederlandse horloges. Bijna elk merk heeft hij wel in zijn zaak gehad. „Slechts een handjevol mensen geloofde erin. In het begin moest je veel uitleggen voordat iemand een Nederlands horloge durfde te kopen.”

Joure

Christiaan van der Klaauw in Joure was eveneens een pionier. Als klokkenmaker zag hij in de jaren 90 meer toekomst in horloges. Holke Dijkman, geboren in Oldeholtwolde maar thans horlogemaker te Lelystad, werkte ruim 10 jaar bij de Jouster onderneming. Hij maakte de begintijd mee. „Zo’n twintig jaar geleden was Nederland wakker aan het worden. Wij zuinige Hollanders moesten de knop omzetten. Geen goedkoop, simpel horloge, maar iets mechanisch, iets met een ziel.”

Dijkman werkte ook nog enkele jaren bij Van der Gang in Dokkum, maar staat sinds kort (weer) op eigen benen met zijn bedrijf Dijkman Watches. Zijn verhaal is typisch voor de Nederlandse horlogewereld: „Ik kon mijn creatieve ei niet meer kwijt. Ik dacht: ik ga iets geks maken. Iets dat opvalt.”

„We maken niet alleen goede schepen en televisies, maar ook prima horloges. Veel mensen komen daar nu op af. Ook verzamelaars”, aldus Dijkman. Van den Haak: „Zoiets als Made in Joure op de wijzerplaat zetten, een Nederlandse touch, dat zie je steeds vaker.”

Vaak te bescheiden


Die Nederlandse trots leeft onder de horlogemakers. „We doen vaak iets te bescheiden. We zijn geen keutellandje dat maar half meetelt. Nederland had en heeft wetenschappelijke voorlopers”, stelt Hubert Pellikaan. Hij noemde een van zijn horloges naar natuurkundige en Nobelprijswinnaar Hendrik Lorentz.

Al die horlogemakers hebben enige overeenkomsten. Pellikaan: „Altijd vrij praktisch. Goed afleesbaar, niet te veel diamanten, gewoon degelijke horloges.” De nuchtere Dijkman vult aan: „Wat je gelukkig niet ziet zijn gekke molentjes erop. Blijkbaar zijn we verstandig genoeg om dat niet te doen.”

loading

Ook bij Grönefeld komt de Nederlandse afkomst terug in het ontwerp. „Ons tweede horloge, de One Hertz, is onze eigen creatie. We wilden het een eigen, Nederlandse uitstraling meegeven zonder dat het kitsch werd. Als je goed kijkt, zie je dat het uurwerk onderdelen heeft die op klokgevels zijn geïnspireerd. Dat horloge werd onze internationale doorbraak.”

Samenwerken is de sleutel


Een duidelijke reden waarom er plotseling zoveel Nederlandse horlogemakers actief zijn, is er niet. Wel roemen alle experts de samenwerking. Een belangrijke schakel daarin is restaurateur en docent uurwerktechniek Kalle Slaap uit Spanbroek. Met zijn bedrijf Chronoglide maakt hij een uniek horloge, bedoeld als showcase om het hele spectrum van horlogetechniek te laten zien.

Slaap: „Kennisdeling is het toverwoord waardoor de ontwikkeling van de Nederlandse horlogerie in een stroomversnelling kwam. Veel horlogemakers hebben onderling contact waardoor ze meer hun best doen en van elkaar leren.” Holke Dijkman beaamt dat. „Elk merk heeft zijn eigen identiteit, we moeten niet bang zijn dat we elkaar namaken. Als iemand vraagt: waar koop je dit of hoe doe je dit, dan deel ik dat graag. We steken geregeld de koppen bij elkaar. Met ons groepje nemen we wel eens deel aan een horloge- of juwelenbeurs. Zo worden we alweer drie jaar graag gezien in Polen, waar we geregeld met onze horloges in de prijzen vallen.” De geboren Stellingwerver zegt nog niet honderd procent van zijn horlogewerk te kunnen leven, maar juist met plezier enkele dagen buiten de deur te werken om zich de overige tijd op het ontwerpen te storten. „Ik ben alweer bezig met het ontwikkelen van nieuwe modellen. Het is een prachtig vak.”

loading

Dat de Nederlandse horloges veel meer zijn dan een hype merkt ook Kalle Slaap. „Er gebeurt echt iets. Ik merk ook dat meer studenten het vak willen leren, zelfs buitenlandse.” Van den Haak: „Dit kan zeker standhouden. De groep liefhebbers groeit, evenals het aantal nieuwe makers dat met iets speciaals bezig is. De nieuwe generatie komt eraan.”

Inmiddels durft Grönefeld het aan om de afkomst van zijn creaties op de wijzerplaat te zetten. „Vanaf het vierde model, de 1941 Principa Automatic, staat het erop: The Netherlands . We gingen het pas doen toen iemand ernaar vroeg. Da’s toch eigenlijk stom?”

Je kunt deze onderwerpen volgen
Extra
Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct