Van steeds meer producten zijn er tekorten. Gevolg: de prijzen exploderen. Zet deze trend door?

Sinds 2019 is er een groot tekort aan medicijnen . Vertrouwde geneesmiddelen die tienduizenden mensen decennialang van de huisarts kregen voorgeschreven, kunnen niet meer worden geleverd. De vanzelfsprekendheid dat er altijd genoeg geneesmiddelen zijn heeft een flinke deuk opgelopen.

Het staat niet op zichzelf. Er is ook een nijpend tekort aan chips , wat vooral de autoindustrie parten speelt: wie een nieuwe auto koopt moet rekening houden met lange levertijden. Verder is er een tekort aan allerlei grondstoffen en agrarische producten, variërend van ijzererts tot koffie, van papierpulp tot palmolie.

Tekort aan medicijnen onverminderd groot

Volgens Dennis Mulkens van apothekersorganisatie KNMP is het tekort aan geneesmiddelen nog steeds onverminderd groot. ,,Het gebrek eraan wisselt per dag. Gemiddeld zijn 300 geneesmiddelen niet beschikbaar. Dat is een schrijnende situatie. Het is lastig voor patiënten, maar ook vervelend voor apothekers die medicijnen niet kunnen leveren.’’

Er zijn volgens hem meerdere oorzaken voor aan te wijzen. Hij somt op: een tekort aan grondstoffen, productieproblemen in fabrieken, leveranciers die zich terugtrekken omdat de Nederlandse markt niet interessant genoeg is. ,,Achterliggende verklaring is dat de medicijnenprijzen al enkele decennia onder druk staan. Veel producenten zijn daarom uitgeweken naar China en India, waar geneesmiddelen goedkoper kunnen worden gemaakt. Wij pleiten er onder meer voor een deel van de productie terug naar Europa te halen en een ijzeren voorraad van medicijnen aan te leggen. ’’

Tekorten kennen diverse oorzaken

De tekorten van veel andere producten hebben eveneens diverse oorzaken, zegt Peter Verhoef, hoogleraar marketing aan de Rijksuniversiteit Groningen. Die hebben allereerst te maken met problemen in de bevoorradingsketen. Zo waren het afgelopen jaar wegens corona veel minder vliegtuigen in de lucht. ,,Een deel van de producten moesten per boot worden getransporteerd. De capaciteit van de vloot is beperkt, ook al doordat er niet genoeg containers zijn. Daarbovenop komt de blokkade van het Suezkanaal in maart.’’

Verder hebben veel bedrijven de productie te laag ingeschat. Ze hebben volgens Verhoef niet voorzien dat corona de vraag naar producten als e-bikes, campers, bouwmaterialen en medische hulpmiddelen juist stimuleerde. ,,Dat is een onvoorspelbare vraagontwikkeling. Daar kan de productiecapaciteit niet snel op inspelen. Om extra tuinstoelen te produceren heb je extra machines en een nieuwe fabriekshal nodig. Dat regel je niet als je verwacht dat de vraag na corona instort, want dan creëer je overcapaciteit.’’

Ook hebben sommige bedrijven door corona productieproblemen gehad. Ze konden minder producten leveren dan gepland.

‘Veel vraag naar elektronica, dus wordt koper duurder’

De toenemende vraag naar bepaalde producten leidt volgens Steven Brakman, hoogleraar economie aan de RUG, tot een grotere afname van grondstoffen. ,,Als mensen veel elektronica en zonnepanelen kopen, dan ontstaat er meer vraag naar koper. Mijnbouwbedrijven kunnen de productie ervan niet zomaar verhogen. Daar gaat tijd overheen. Dus wordt koper duurder.’’

Brakman verwacht dat de tekorten binnen afzienbare tijd afnemen. Dat denkt ook Verhoef. ,,Er is nu sprake van een marktverstoring. Uiteindelijk komt er een nieuw evenwicht tussen vraag en aanbod.’’

Olieprijs schommelt in de loop van de tijd

Beiden vergelijken het met de olieprijs. Die is momenteel erg hoog, wat zich vertaalt in de benzineprijs , maar kent in de loop van de tijd grote schommelingen. Als er zoals nu veel vraag is, dan besluit de Opec (Organisatie van olie-exporterende landen) de oliekraan verder open te zetten. Neemt de vraag af, dan wordt die weer een beetje dichtgedraaid.

Bang dat hogere prijzen de inflatie aanwakkeren is Brakman niet. ,,De grootste kostenfactor voor bedrijven is arbeid. De invloed van duurdere grondstoffen op het prijsniveau is beperkt. Verder is Nederland in belangrijke mate een diensteneconomie.’’

Je kunt deze onderwerpen volgen
Extra
Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct