Na gevallen van zeldzame trombose is Nederland voorlopig gestopt met het vaccineren van mensen onder de 60 jaar met het AstraZeneca-vaccin. Nu is die bijwerking ook in enkele gevallen gevonden bij het Janssen-vaccin. Maar hoe groot is de kans op deze klachten?

Door de zorgen over bijwerkingen dreigt de Nederlandse vaccinatiecampagne flinke vertraging op te lopen. Voor 60-minners werd vorige week al een prikstop afgekondigd met het AstraZeneca-vaccin. Dinsdag kondigde farmaceut Johnson&Johnson aan de leveringen van het Janssen-vaccin aan Europa tijdelijk te stoppen, nadat in Amerika zes gevallen van een zogeheten sinustrombose in de hersenen waren gemeld.

Nederland kreeg vorige week net de eerste levering van het Janssen-vaccin binnen en zou de komende weken dankzij het door Leidse wetenschappers ontwikkelde middel een groot deel van de bevolking vaccineren. Mogelijk kan dit nog steeds, maar eerst wil de farmaceut zeker weten dat het veilig genoeg is. Tot die tijd kan er niet worden geprikt, al vindt er nog overleg plaats over de al 80.000 geleverde doses. Deze zouden vanaf donderdag voor een deel in de bovenarmen van nog niet gevaccineerd zorgpersoneel worden gezet.

1 op 1,15 miljoen

De meldingen van bijwerkingen krijgen veel aandacht, maar hoe groot is de kans op een zeldzame trombose? We duiken in de wetenschap van de kansberekening.

In het Verenigd Koninkrijk kregen inmiddels zo’n 20 miljoen mensen een vaccinatie met AstraZeneca, waarvan 79 mensen hierna te maken kregen met de zeldzame trombose. Op basis hiervan is de kans pakweg 1 op de 250.000. In Amerika werd het prikken met het Janssen-vaccin gestopt na zes meldingen op ruim 6,8 miljoen toegediende vaccins. Dat duidt op een kans van 1 op 1,15 miljoen.

loading  

Daarmee is de kans vele malen groter dat je als fietser in Nederland omkomt in het verkeer: 1 op de 74.832. Ook maak je meer kans op een bedrag van een miljoen of hoger bij deelname aan de BankGiro Loterij dan dat je sinustrombose krijgt van het Janssen-vaccin: volgens de Consumentenbond 1 op 790.499. En stel dat de selectie voor het Nederlands elftal geheel bepaald wordt het loten van 23 mensen uit de hele Nederlandse bevolking, dan heb je 1 op 750.000 kans dat je als speler naar het EK Voetbal mag. Nog altijd groter dan de kans op een zeldzame bijwerking bij het middel van Janssen.

Jonge vrouwen

Maar, zei demissionair zorgminister Hugo de Jonge dinsdagavond tijdens de persconferentie, sinustrombose kan vooral bij jonge vrouwen een te groot risico zijn. Als we zonder maatregelen door zouden prikken, becijferde hij, dan zouden er 60 jonge vrouwen zijn die deze trombose met mogelijk dodelijke afloop zouden oplopen. Reden om uiterst voorzichtig te zijn met wie waarmee wordt geprikt.

Volgens hoogleraar vaccinologie Anke Huckriede van het UMCG klopt die redenatie, maar moet het risico worden afgewogen tegen de baten. Ze verwijst naar onderzoek van Cambridge-wetenschappers, die nagingen hoe groot het risico is om na een AstraZeneca-prik op de intensive care te belanden. Dit plaatsten zij tegenover het risico om met corona op de intensive care te belanden, waarbij ze verschil maakten tussen mensen die weinig, gemiddeld en veel kans hebben om aan het virus blootgesteld te worden.

Zelf kiezen

Het onderzoek kent een opmerkelijke uitkomst: in alle scenario’s levert het doorprikken met het AstraZeneca-vaccin vanaf de leeftijdsgroep 30+ meer voordelen op dan nadelen. Alleen voor de groep 20- tot 29-jarigen met een laag risico om blootgesteld te worden aan het virus loonde het om niet gevaccineerd te worden, met het oog op een ernstig ziekteverloop.

,,Mijn conclusie zou zijn om het aan de mensen zelf over te laten of ze het AstraZeneca-vaccin willen nemen of niet. Je moet ze natuurlijk goed voorlichten en eventueel laten tekenen dat ze vrij voor dat vaccin hebben gekozen.’’, stelt Huckriede. Ze volgt daarmee de Gezondheidsraad, die maandag adviseerde om de keuze om met AstraZeneca geprikt te worden aan de burger over te laten.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Extra
Coronavirus
Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct