Jan Douwe de Jong bedacht een manier om beter met elkaar te kunnen communiceren op gigantische vrachtschepen

Jan Douwe de Jong aan boord van de Fairlane. Op de achtergrond een van de twee kranen die gebruikt worden om de zware lading aan en van boord te hijsen. EIGEN FOTO

Jan Douwe de Jong had allang weer thuis willen zijn, maar zit voorlopig nog aan boord van het transportschip Fairlane. Vanuit Australië vertelt hij waarom communicatie aan boord van zulke schepen cruciaal is – en hoe die beter kan.

,,De bemanning van schepen valt door de coronacrisis tussen wal en schip’’, aldus Jan Douwe de Jong (27). Op het moment van spreken ligt ‘zijn’ schip, de Fairlane, voor anker bij Dampier, een klein havenstadje aan de Australische westkust. Met een graad of 28 is het weer wel een stuk beter dan hier, maar eigenlijk had hij begin mei alweer afgelost moeten worden.

De autoriteiten in Singapore stonden echter niet toe dat de bemanning van boord ging, omdat het schip net uit Bangladesh kwam – en daar was het aantal coronabesmettingen, net als in India, juist hard opgelopen. De voorspelling is nu dat hij over een week of vier naar Nederland kan vliegen. ,,We zullen het zien’’, zegt hij nuchter.

Jan Douwe werkt als eerste stuurman bij Jumbo Shipping. Deze Schiedamse rederij is gespecialiseerd in offshore installatiewerk en transport over zee van zware lading. ,,Zeg maar: alles wat niet in een standaard container past’’, omschrijft hij. ,,Het kan heel zwaar en heel groot zijn. Denk aan reactoren of destillatiekolommen voor raffinaderijen, complete havenkranen, of schepen zoals mijnenvegers.’’ Zulke objecten kunnen 120 meter lang zijn en 2000 ton wegen. De Fairlane haalt dat niet: dit schip heeft twee kranen aan boord die samen 800 ton kunnen tillen.

Na zijn studie op Maritiem Instituut Willem Barentsz op Terschelling ging Jan Douwe aan het werk bij Jumbo. ,,Als stagiair had ik al opgemerkt dat de communicatie bij het laden of lossen van die grote objecten niet altijd optimaal verliep. Ik vond het interessant om te onderzoeken of dat beter kan.’’

Voor zijn master Marine Shipping Innovation, ook bij Willem Barentsz, dook hij in de materie. Hij legt uit: bij het laden of lossen van bij voorbeeld zo’n reactor zijn veel mensen betrokken. Het is een cruciale operatie, want de vracht is kostbaar en moet onbeschadigd aan boord komen en er weer vanaf gehesen worden. En omdat het zulke grote en zware dingen zijn, moet ook goed rekening gehouden worden met de stabiliteit van het transportschip zelf. Dat moet niet te veel slagzij maken bij de hijsoperatie.

,,Zo’n klus is echt mensenwerk. Er gebeurt veel tegelijk. De kraandrijver is bezig, op de brug houdt iemand in de gaten of het schip wel recht blijft liggen, er zijn mensen bezig met de uitlijning van de vracht en er is de ‘banksman’, zeg maar de dirigent van de hele operatie.’’

De communicatie verloopt aan boord met portofoons. Anders dan bij een telefoon kun je hiermee niet tegelijk praten en luisteren. En juist daar gaat vaak wat mis. ,,Doordat er ontzettend veel gebeurt en er veel informatie wordt uitgewisseld tijdens de hijsoperatie, komt het geregeld voor dat er twee mensen tegelijk beginnen te zenden en door elkaar heen praten. Dan hoor je gekraak, of soms maar een klein deel van het bericht. In de meeste gevallen wordt het wel gecorrigeerd, maar als het onopgemerkt blijft kan dit tot gevaarlijke situaties leiden.’’

Communicatie met mobiele telefoons, die wel tegelijk kunnen zenden en ontvangen, is geen alternatief: te vaak is er geen netwerk of wifi beschikbaar. En andere geavanceerde technieken bleken te storingsgevoelig. ,,Ik heb gekeken of informatie deels via hololenzen zou kunnen worden gedeeld, of door smartwatches en Google Glasses te gebruiken. Dat bleken ook geen goede alternatieven.’’

Maar zijn onderzoek wees uit dat visuele informatie wel goed werkt. ,,Daarom bedachten we een proef met een scherm, vergelijkbaar met de borden die Rijkswaterstaat boven de weg heeft hangen om automobilisten te informeren.’’ Met daarop de informatie die het vaakst werd gevraagd en gecommuniceerd tijdens de hijswerkzaamheden: de slagzij van het schip en de kraanbelasting. Hij noemde het een Lifting Operation Information Panel (LOIP).

Het leverde een vermindering van 26 procent op van de onderlinge gesprekken. ,,En daarmee dus ook de kans op fouten.’’ De schermen kunnen worden aangesloten op de kranen, zodat iedere betrokkene, aan dek of op de wal, er steeds goed zicht op heeft.

Jumbo denkt nog na over de invoering, ,,maar ook zij vonden de test geslaagd’’.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Extra