Een van de pingoruïnes op de Duurswouderheide.

Hoe een onverharde route vanuit Makkum een wandeling in Donkerbroek werd

Een van de pingoruïnes op de Duurswouderheide. Foto: Paul Straatsma

Twee tochten voor de prijs van een, deze week in deze rubriek. Uw verslaggever wandelde in Makkum en in Donkerbroek, alleen de laatste tocht durft hij in de krant te zetten.

Het lijkt zo makkelijk, een route bedenken en wandelen aan de hand van wandelknooppunten. En dat is het natuurlijk ook, mits onderweg daadwerkelijk paaltjes staan op de plekken die de kaart belooft – u raadt het al, dat is niet een vanzelfsprekendheid.

Dit verhaal bij de wandeling vanuit Donkerbroek begint in Makkum, inderdaad, dat plekje van het aardewerk, aan de voormalige Zuiderzee, precies de andere kant van de provincie Fryslân. Vol goede moed toog uw verslaggever daarnaartoe, een lijstje met wandelknooppunten in zijn zak.

Een omgeving waar hij nog niet eerder wandelde en waar hij om die reden graag wilde kijken. Op de kaart zag hij een veelbelovend rondje. Voor wie er bekend is: langs de dijk noordwaarts richting de Afsluitdijk, dan om Cornwerd naar Wons en vervolgens langs de Molkfeart terug naar Makkum. Dat laatste stuk zou ongeasfalteerd zijn en leek hem het spannendst.

Klauterpartij

Dat werd het ook. Met dien verstande dat hij de weg kwijtraakte. Hij voelde al nattigheid toen er maar geen paaltje verscheen, volgde op goed geluk telkens het breedste pad. Enfin, het liep mis en kostte een aantal kilometers extra. Omdat het tegen zessen liep en teruglopen geen optie was, werd de ‘route’ toch gelopen, met dank aan gpx. Het betekende een klauterpartij over hekken en een gang door een weiland met nieuwsgierige, opdringerige pinken; is dat de bedoeling?

Raar is dat, zodra je ergens loopt waar je niet zeker over bent, voel je je opgejaagd, ga je sneller lopen, gebukt, schichtig, zoek je de randen van het veld op, in de hoop onder de radar te blijven. Conclusie: niet in de krant. Recreatieschap Marrekrite bij thuiskomst maar eens bellen, of zij er meer van weten.

Donkerbroek is plan B. Klinkt ondankbaar, maar dat is het niet. Integendeel zelfs, wel een totaal andere omgeving. Stond al op de planning, wordt nu vervroegd van de plank gehaald. Ach, u mag het wel weten, uw verslaggever woont zelf ergens in deze omgeving. Juist het wandelknooppuntennetwerk, met al die kruip-door-sluip-door paadjes langs houtwallen in een overwegend agrarisch gebied, bracht bij hem het verlangen omhoog om te zwerven voor deze rubriek.

Alleen had hij zich graag wat beter in de omgeving verdiept voordat hij daarover ging schrijven, om een coherent verhaal te vertellen over een aantal boeiende plekken onderweg. Maar de wandeling lijdt daar niet onder, de omgeving wordt er misschien nog wel wat mysterieuzer van als je niet precies weet wat zich er allemaal heeft afgespeeld.

loading

Hutten bouwen

Eerst het veld in. Een pad met behoorlijk hoog gras – betekent dat hier niet veel wandelaars komen – tussen de Bovenweg en de Schansdijk. Het is mistig, net geen miezer, maar voldoende om geluid van buiten te dempen, druppels vallen van de oude beuken die over het pad hangen. Er volgen een paar bosjes die je doen verlangen naar je kindertijd, om hutten te bouwen, een toplocatie.

Een stel koeien staart het bezoek verbaasd en wazig aan. Let op de verrassend glooiende omgeving. Het kost weinig verbeelding om te snappen dat deze hoge plekken altijd mensen zullen hebben getrokken. En wanneer je weet dat vlakbij een galgenberg stond, en dat even verderop een schans werd gebouwd in de Tachtigjarige Oorlog, dan snap je het beter.

Iets ook om te onthouden voor de Duurswouderheide verderop de route. Wie goed zoekt, kan daar in het heideterrein karrensporen vinden uit een ver grijs verleden. Dat alles duidt erop dat dit vroeger een omgeving was waar veel verkeer was – al is dat ‘veel’ ongetwijfeld betrekkelijk.

Prachtig weggetje, die Schansdijk, ook al is het asfalt. De enige smet is het varkensbedrijf, het stinkt er als een oordeel, je snapt niet dat zoiets mag. Enfin, wasknijper op de neus en snel doorlopen, arme varkens die hun dagen slijten in die geur. Even later ben je ze alweer vergeten, ja zo gaat dat. Weer een bosje en dan een pad dat de verbinding vormt naar de Janssenstichting, een doodlopende weg waar normaal gesproken niemand iets te zoeken heeft.

Ondertussen zijn we een piepklein beekdalletje overgestoken, met een kaarsrechte sloot die ooit flink gemeanderd zal hebben, en bevinden we ons in het dorpsgebied van Waskemeer. De Janssenstichting is genoemd naar het ontginningsproject dat in 1899 ter plekke gerealiseerd werd door weldoener Pieter Willem Janssen. In Friesland stichtte hij op meerdere plekken boerenbedrijfjes voor arbeiders.

Uitkijkheuvel

Ooit zal de Leidijk het zure veenwater gescheiden hebben gehouden van landbouwgrond. Nu is het de scheiding tussen de gemeentes Ooststellingwerf en Opsterland. De Duurswouderheide werd al genoemd door de karrensporen, maar het gebied is vooral bekend om de vennetjes die in feite pingoruïnes zijn. Wilt u daar meer van weten, loop dan de uitkijkheuvel even op, er staat een informatiebord.

Nog even terug naar de tocht vanuit Makkum. ,,Niet leuk als paaltjes ontbreken, maar goed als mensen het melden”, zegt Michiel Bakema van de Marrekrite door de telefoon. ,,Jaarlijks voor 1 mei houdt een aannemer een onderhoudsronde langs alle knooppunten. Mochten daarbuiten markeringen ontbreken: meld het ons en we proberen het binnen twee weken te herstellen.”

Wie weet ga ik binnenkort voor de herkansing.

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct