Eten uit de natuur: wildplukken in de (na)zomer

Lemke Statema.

Veel planten die we beschouwen als onkruid, zijn hartstikke eetbaar. Na een wildplukwandeling met Lemke Statema weet je niet alleen alles over wildplukken, maar kijk je ook anders naar de natuur om je heen. Bijna overal staat wel iets eetbaars. Wildplukken kan dan ook overal, zelfs in de stad. ,,Als ik de deur uitloop – ik woon in Leeuwarden – zie ik binnen 5 meter al eetbare planten staan.”

Statema organiseert als  ‘Natuurfaam’  educatieve lesprogramma’s en cursussen en werkt als projectleider voor duurzame, groene projecten. Ze kreeg haar liefde voor de natuur als kind mee van haar beppe, leerde veel door te moestuinieren en gewoon op pad te gaan en volgde later nog een hoveniersopleiding. Maar ook zonder uitgebreide kennis kun je in het wild op zoek naar je volgende maaltje.

Momenteel valt er volgens Statema meer dan genoeg te plukken. ,,Nu, volop zomer, vind je onder andere kleefkruid, brandnetels, klaver, smeerwortel en duizendblad. Veel staat nu in bloei, dus zijn er ook veel eetbare bloemen als korenbloem, teunisbloem, madeliefjes en paardenbloemen. De bramen zijn al lekker rijp en met een beetje geluk vind je zelfs nog rode bessen.” Ook de eerste vlierbloesemschermen heeft ze al gespot. ,,En over een paar weken kun je weer meidoorn- en sleedoornbessen plukken.” 

Handige hulpmiddelen

Zelf plukt Statema met blote handen, maar voor beginners zijn handschoenen bij het plukken van brandnetels aan te raden. Een schaar is ook geen overbodige luxe. Statema: ,,Een plant als de duizendschoon is stug. Met een schaartje voorkom je dat je onbedoeld de halve plant meetrekt.” Tot slot helpt een wildplukgids je bij het herkennen – officieel: determineren – van soorten.  

Op apps als Google Lens vertrouwt Statema liever niet. ,,Bij deelnemers aan mijn wildplukwandelingen blijkt dat meestal goed te gaan, maar ook wel eens niet.” Een foutje is zo gemaakt. Om het zekere voor het onzekere te nemen, kun je bij twijfel het beste een deskundige raadplegen of de plant laten staan. 

loading  

Wildplukregels 

Er zijn bepaalde geschreven en ongeschreven regels voor wildplukken waaraan je je dient te houden. De basisgedachte is dat je plukt met respect voor de natuur. ,,Pluk dus niet te veel en alleen voor eigen gebruik. Denk er ook om dat je niet te ver van de paden af gaat of andere planten kapottrapt.” Voor bramen en paddenstoelen geldt dat je  van Staatsbosbeer  maximaal een hoeveelheid ter grootte van een 250-grams champignonbakje mag plukken. In sommige gemeenten mogen paddenstoelen zelfs helemaal niet geplukt worden. Statema komt steeds minder wilde paddenstoelen tegen en laat ze liever met rust.  

Voor een schone oogst pluk je het best iets hoger, boven kniehoogte. ,,Anders kan het zijn dat er een vos overheen heeft geplast.” Mensen kunnen daar ziek van worden. Pas in meer bewoonde gebieden ook op voor de uitwerpselen en urine van honden en katten en zorg ervoor dat je je vondsten voor gebruik goed wast.  

 

loading  

In de keuken

Mocht je je afvragen wat je kunt bereiden met je wilde oogst, dan is een betere vraag: wat niet? Zo zijn daslook (te vinden in het voorjaar) en zevenblad perfect voor pesto of kruidenboter en leent brandnetel zich voor soep, thee en smoothies. Met vlierbloesem maak je ouderwets lekkere limonade en eetbare bloemen zijn smakelijk (en mooi) door salades. 

Gezond is het ook, eten uit het wild. Volgens Statema bevatten sommige planten tot wel 10 keer zoveel vitaminen en mineralen dan de groenten en fruit die je in de supermarkt koopt. ,,Dit komt omdat het langzamer groeit, op precies de goede plek, en op grond die niet uitgeput is door landbouw.” Veel puurder vind je het nergens.