Deze supplementen en vitaminepillen slikken we massaal tegen corona. Werken ze echt of is dat een illusie?

Wondermiddelen of overbodig? Foto's: Shutterstock

Van vitamine C tot resveratrol. Sinds het coronavirus ons leven bepaalt, duikt om de haverklap een middeltje, pilletje of supplement op dat zou werken tegen corona. Welke middelen zijn in omloop? Wat zouden ze moeten doen en doen ze dat ook werkelijk? Of betalen we veel geld voor een illusie?

Vitamine C

Vitamine C. Misschien wel het meest genomen tabletje om vitaminen aan te vullen. In coronatijd grijpen nog meer mensen ernaar.

Het idee: het verhoogt de weerstand. Ook zijn er volgens het Voedingscentrum claims dat extra vitamine C helpt tegen luchtweginfecties of een spoedig herstel bij ziekte versnelt.

Helpt het? Het klopt dat vitamines helpen voor een hogere weerstand. Het beste is om te zorgen dat je ze binnen krijgt door gezond te eten. Uit een voedselconsumptiepeiling die het RIVM uitvoerde tussen 2012 en 2016 bleek dat Nederlanders al bijna twee keer de aanbevolen hoeveelheid binnen krijgen via hun eten.

Het Voedingscentrum noemt verder bewegen en slapen voor een goede weerstand. Als die zaken op orde zijn, doet extra vitamine C helemaal niets.

Vitamine D

loading

Vitamine D is vooral aan het einde van de tweede coronagolf in opkomst als gedroomd wondermiddel. Wat doet het? Vitamine D is volgens het Voedingscentrum belangrijk voor een goede werking van het immuunsysteem. Vitamine D krijg je binnen door te eten volgens de Schijf van Vijf en door buiten te zijn (15 tot 30 minuten per dag).

Volgens het Voedingscentrum krijgen de meeste mensen zo al voldoende binnen. Voor bepaalde groepen adviseert het centrum bijslikken: voor jonge kinderen, vrouwen ouder dan 50, mannen ouder dan 70, mensen met een getinte huidskleur, mensen die weinig buitenkomen en zwangere vrouwen.

Werkt het tegen corona? Adviescommissies voor voeding zijn nog niet overtuigd. Wetenschappelijk is onvoldoende aangetoond dat het iets zou doen. Resultaten lopen uiteen. Veel onduidelijkheid dus.

Resveratrol

loading

Meteen was er een run op het voedingssupplement toen hoofd ic van het UMCG Peter van der Voort bij Jinek aan tafel zei resveratrol veelbelovend te vinden in de strijd tegen corona. Volgens hem kan het stofje (dat ook in kleine hoeveelheden zit in druiven, pure chocola en rode wijn) voorkomen dat een patiënt op de intensive care belandt. Dat komt doordat resveratrol het leptinegehalte in het bloed vermoedelijk verlaagt: een hoog gehalte daarvan wordt in verband gebracht met ernstige coronaklachten.

Het UMCG deed onderzoek naar het middel. De resultaten zijn inderdaad veelbelovend. Maar, stellen de onderzoekers: 'Deze resultaten hebben we tot nu toe alleen nog maar gezien in kweeksystemen. We hebben natuurlijk geen idee wat er gebeurt als je dit in echte mensen test.' Meer onderzoek is dus nodig.

Resveratrol zou volgens deze studies dus vooral werken bij mensen die al corona hebben. Van der Voort verwacht dat het middel vooral werkt in de eerste fase van de ziekte covid-19. Preventief slikken heeft vermoedelijk weinig zijn en de arts waarschuwt dat niet bekend is wat het doet bij echte mensen.

Melatonine

Een hormoon dat mensen vooral slikken bij slaapproblemen. Het wordt soms genoemd in de strijd tegen corona, zeker nadat bleek dat president Trump het in zijn cocktail tegen covid-19 kreeg. Officiële instanties, wetenschappers en deskundigen in Nederland zien melatonine niet als middel tegen corona. Hier en daar wordt beweerd dat het helpt voor een goed immuunsysteem, maar dat is vooral op sites die het middel verkopen en zonder wetenschappelijke basis.

Zink en selenium

loading

Nog zo'n middeltje uit de cocktail die Trump kreeg toegediend. Zink zou de weerstand tegen een virus verhogen. Het is niet duidelijk of dat ook zo is tegen corona. De Volkskrant legde het voor aan drie experts. Twee van hen zijn enthousiast, ook omdat Nederlanders vaak 'relatief lage zink- en seleniumspiegels hebben'. Het zou volgens hen geen bijwerkingen hebben en is goedkoop. De derde expert is per definitie minder enthousiast over supplementen, behalve als duidelijk is dat je een tekort hebt.

Vitamine K

Vitamine K is volgens het Voedingscentrum nodig voor een goede bloedstolling en mogelijk voor de aanmaak van botten.

Artsen van het Canisius Wilhelmina Ziekenhuis in Nijmegen deden onderzoek onder ruim 120 mensen met corona. Wat bleek? Patiënten die erg ziek werden en op de ic overlijden hebben laag gehalte vitamine K in hun bloed.

Bijslikken verstandig? Ook hier geldt dat we vitamine K wel binnenkrijgen. Bijvoorbeeld via spinazie, margarine, kwark of zuurkool. Een teveel aan vitamine K lijkt niet voor de hand te liggen: alleen voor mensen met trombose die bloedverdunners gebruiken is het middel gevaarlijk. Bewezen effectief tegen corona? Daarvoor is meer onderzoek nodig en dat vindt ook plaats.

HCQ (Hydroxychloroquine)

loading

De laatste. Geen supplement dat je zomaar even koopt, maar we noemen het toch, omdat het een van de meest omstreden en meest besproken middelen in coronatijd is: HCQ, afkorting van hydroxychloroquine. Het leek in de eerste golf gunstige effecten te hebben en artsen gebruikten het bij mensen die ernstig ziek waren. Huisarts Rob Elens zei mensen met behulp van een combi van HCQ en zink genezen te hebben.

Daarna kwamen er berichten dat de werking toch minder zou zijn dan gedacht en kwam informatie over bijwerkingen als hartproblemen, zo stelt apotheek.nl. Officiële instanties wilden niet meer dat het gebruikt werd en meer onderzoek is opgestart.

Het middel remt ontstekingen en kan sommige bacteriën en parasieten doden (zo wordt het gebruikt bij Q-koorts en malaria).

HCQ kwam dus even in het verdomhoekje, maar een recente studie van twee Zwolse Isala-artsen haalt het daar weer uit. Het middel zou toch een gunstig effect op coronapatiënten hebben, als die het vanaf de eerste dag van hun ziekenhuisopname toegediend krijgen. De discussie tussen deskundigen blijft.