Illustraties: Lotte Dijkstra

De meeste mensen willen meer vrienden: maar hoe vind je ze?

Illustraties: Lotte Dijkstra Foto: Lotte Dijkstra

Wie om vrienden verlegen zit, kan ook terecht op datingapps. Al lijkt dat verdacht veel op online daten en levert het lang niet altijd iets op, ondervond journalist Misha Melita (28).

’Ik bijt niet hoor”, zeg ik en ik klop op de lege stoel naast mij. Het blonde meisje dat een stoel verder zit schuift er een op, en zo begint tien jaar geleden de vriendschap met een van mijn beste vriendinnen. Verse studenten in een verloederd verenigingsgebouw – doorgezakte banken en bier voor 1 euro – de perfecte plek voor nieuwe vriendschappen, zo blijkt.

Want zij is niet de enige op wie ik in die tijd mijn charmes loslaat. Ik ontmoet mensen in de rij voor de vakinschrijvingen, op de fiets, bij de koffieautomaat en op het stille studeerbalkon boven de mensa. Natuurlijk hebben niet al die ontmoetingen geleid tot vriendschappen, maar de basis voor mijn verdere sociale leven is daar gelegd.

Dat beeld bevestigt Beate Volker, hoogleraar sociologie aan de Universiteit van Amsterdam en gespecialiseerd in vriendschap onder volwassenen. ,,We zien dat mensen veel contacten opdoen tijdens een nieuwe opleiding. In die levensfase ben je in transitie: je gaat uit huis, je begint aan iets nieuws en je komt allemaal gelijkgestemden tegen. De ideale setting om vriendschappen te sluiten.”

In een mensenleven is er nog één andere transitiefase, aldus Volker. ,,Wanneer je kinderen krijgt, is er weer een piek. Eerst wordt je vriendschapsnetwerk iets kleiner, omdat je meer op je familie gericht bent, als de kinderen naar school gaan komen er vrienden bij. Het schoolplein blijkt een goede plek om nieuwe vrienden op te doen.”

Natuurlijk kun je buiten die piekfases vrienden maken, zegt Volker. Maar volgende levensfases zijn ook momenten dat vriendschappen verwateren. Mensen verhuizen, trouwen of groeien simpelweg uit elkaar.

Ook mijn hypersociale fase is na het studeren tot een einde gekomen. Een ‘echte’ baan en echte verantwoordelijkheid gaat hand in hand met de zin om ’s avonds op de bank te hangen en vroeg onder de wol te kruipen. En met minder tijd is het een puzzel om af te spreken met bestaande vrienden. De meeste mensen hebben echter altijd wel ruimte voor een extra vriend. ,,Als je mensen in een vragenlijst vraagt: zou je meer vrienden willen? dan antwoorden ze meestal ‘ja’.”

Vrienden swipen

Om in die behoefte te voorzien mengen sommige datingapps zich nu ook op de markt van de platonische relaties. Tinder had een tijdje de optie social, maar stopte daarmee in 2017 om zich toch volledig op de romantische liefde te focussen. Er zijn kleinere apps als Patook, waar een algoritme meekijkt of er niet stiekem wordt geflirt, en Hey! Vina dat het matchen faciliteert met een kleurige interface en persoonlijkheidstests (onder meer: What planet are you from? en What is your friendship language?).

De populairste is Bumble BFF (Best Friends Forever) dat onderdeel is van de Bumble datingapp en belooft een eenvoudige manier te zijn om nieuwe vrienden te maken. Een account blijkt snel aangemaakt. Na het uploaden van een paar foto’s kan het grote swipen beginnen.

Na een eerste rondje valt op: het overgrote deel van de mogelijke vrienden is vrouw, ik kom slechts één man tegen. Ook springt in het oog hoe internationaal de vrouwen op de app zijn. Veruit de meeste profielen zijn in het Engels geschreven. Sommige gebruikers zijn ‘op Eurotrip’ en zoeken vooral een lokale gids, anderen zijn expats of Nederlanders die net nieuw zijn in Nederland. In hun bio geven ze aan waarnaar ze op zoek zijn, meestal brunch of naar een museum, en heel vaak wijn drinken.

Bij elke foto sta ik lang stil: zou dit een vriend kunnen zijn? Zie ik mezelf met deze persoon naar de bioscoop gaan? Of is dit iemand die me op zaterdagochtend appt om te gaan hardlopen en dat ik dan geen nee durf te zeggen?

Ik lees zorgvuldig de profielen en bedenk grappige openingszinnen. Bumble heeft ook ingebouwde suggesties, maar die zijn me te flirterig. Ik deed een vreugdedansje toen ik zag dat we matchten of Wat is de snelste manier om jouw hart te veroveren?

Het vinden van nieuwe vrienden en een levenspartner lijkt wel op elkaar, zegt Volker. ,,Vriendschappen hebben een minder duidelijk begin en eindpunt, maar er is dat moment dat je elkaar aankijkt en denkt: ja, dit is leuk.”

loading

De klik is overschat

De zogenoemde klik is daarbij wat overschat: ,,Die kan heel klein zijn: je hebt hetzelfde boek gelezen of je hebt allebei op pianoles gezeten.” We zijn vooral op zoek naar mensen waarin we onszelf herkennen. De factoren waarop we (onbewust) letten zijn leeftijd, etnische achtergrond, opleidingsniveau en gender. En daarmee creëren we netwerken die heel homogeen zijn.

Een vriendschapsapp biedt theoretisch de mogelijkheid om die maatschappelijke hokjes te doorbreken en ‘buiten je bubbel’ te treden. Hoewel het nog niet onderzocht is voor vriendschapsapps betwijfelt Volker of dat in de praktijk het geval zal zijn. Uit onderzoeken naar mensen die online een levenspartner zoeken, blijkt namelijk juist het omgekeerde. ,,Bij datingapps blijkt dat mensen juist nog strenger selecteren. Ze kiezen mensen uit die erg op hen lijken, qua leeftijd, opleidingsniveau en etnische achtergrond.”

Dat komt volgens Volker doordat je op het scherm minder informatie krijgt dan in het echt: je ziet alleen een foto, misschien een paar zinnen. ,,Maar of iemand bijvoorbeeld een mooie stem heeft, of heel grappig is, dat weet je niet.” Ik neem me voor om daarop te letten tijdens het swipen en potentiële vrienden te selecteren die ik in mijn dagelijks leven niet snel tegenkom.

Vriendschap in tijden van eenzaamheid

,,Ik vind het niet goed, maar ik was ook op zoek naar mensen die op mij lijken,” zegt Selma Franssen (31), die zich via Bumble BFF in haar nieuwe woonplaats Brussel op het vriendschappelijk daten stortte. ,,Mensen met dezelfde hobby’s of van wie ik dacht: die heeft een nog betere muzieksmaak dan ik, dan kan ik vast nieuwe dingen ontdekken.” Over haar zoektocht naar nieuwe vrienden en de rol van vriendschap in de maatschappij schreef Franssen een boek: Vriendschap in tijden van eenzaamheid.

Wat ze vooral merkte: we nemen vriendschap gauw voor lief. ,,Ik hoor vaak: ‘Hoe kun je nou een heel boek over vriendschap volschrijven?’, maar als ze het gelezen hebben zitten ze ineens vol met verhalen over eigen vriendschappen. We hebben het veel over eenzaamheid, maar niet over het tegenovergestelde.”

Juist omdat we vriendschap als een vanzelfsprekendheid zien, kan het lastig zijn om toe te geven dat je meer vriendschapsbanden zou willen. ,,Nog los van de apps, denk ik dat er een taboe ligt op het zeggen: ik wil nieuwe vrienden,” zegt Franssen. ,,We hebben toch het idee dat dat vanzelf moet gaan.”

Dat dat soms simpelweg niet zo is, merkte Thayenne Behr (30), toen ze na een periode in het buitenland terug naar Nederland verhuisde. Ze installeerde Bumble BFF. ,,Ik dacht vooral: hoe vertel ik dit aan mijn vriend? Dit is best raar. En hij vond het ook best gek. Lagen we daar, samen in bed, en ik was aan het swipen.”

Met mijn vriendschapsdates valt het tegen. Ik heb af en toe een match, maar het komt nog niet tot een ontmoeting. De gesprekken zijn over het algemeen oppervlakkig, soms leuk, maar eindigen vaak met een vraag die niet wordt beantwoord, en dan voelt het opdringerig om nog een bericht te sturen.

Veel matches leveren helemaal geen gesprek op. Ik krijg het idee dat veel gebruikers de app hebben geïnstalleerd en daarna zijn vergeten. Ik ben steeds minder kritisch en swipe iedereen naar rechts, voor grappige openingszinnen doe ik nauwelijks meer mijn best.

Verder kletsen

Net als ik het wil opgeven, krijg ik een bericht van een Amerikaanse, met wie ik alweer even geleden matchte. Ze woont nog niet zo lang in Amsterdam en is niet meer vaak op de app, schrijft ze. Misschien werkt WhatsApp beter om verder te kletsen? Ik app om iets af te spreken.

Zoals voorspeld, spelen dezelfde mechanismen als voor een eerste, romantische date op. Dezelfde vragen spoken door mijn hoofd: wat als het stilvalt? Wat als ze niet lacht om mijn grappen? Heb ik iets tussen mijn tanden?

Na een drankje gaan we naar de film, om er na 5 minuten in de bioscoopzaal achter te komen dat de personages Arabisch spreken en de ondertiteling Nederlands is. Twee talen die mijn expatdate niet machtig is. Ik verontschuldig me en fluister af en toe updates over het verhaal. Na 2 uur in het donker kan ze er gelukkig om lachen en na afloop blijkt het te klikken. Ook voor vriendschapsdates geldt: een bioscoop is geen geschikte plek voor een eerste afspraak.

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct