Als je kinderen (te) veel gamen. 7 vragen en antwoorden: 'Maak afspraken samen mét je kind en niet vóór je kind'

Schermspelletjes hebben een grote aantrekkingskracht op kinderen. Illustratie: Flos Vingerhoets

'Als de gevaren van gamen echt zo groot zijn als iedereen denkt, hoe begeleid ik dan mijn zoon of dochter daarbij?' Koen Schobbers en Deirdre Enthoven beantwoorden vijftig van dit soort vragen in hun boek Mijn gamende kind , dat deze week verschijnt. Dit zijn er alvast zeven.

Er zijn maar liefst 1,5 miljoen gezinnen met een of meer gamende kinderen in Nederland. Van alle spelletjes op de pc, een mobiel of gameboy krijgen hun ouders misschien geen goed gevoel, maar zíj wel, weten psycholoog Deirdre Enthoven, moeder van gamende pubers, en ‘topsportgamer’ Koen Schobbers. Samen geven ze ouders wat houvast.

1 Waarom heeft gamen zo’n grote aantrekkingskracht op mijn kind?

Games zijn slim in elkaar gezet, ze voldoen aan drie basisbehoeften. Deirdre Enthoven: ,,De eerste is zelfstandigheid: je mag bijvoorbeeld zelf je personage kiezen. Maar ook verbondenheid: je speelt steeds met anderen, vaak zijn dat vriendjes. En games helpen je aan vaardigheid. Je speelt op een niveau dat net iets hoger is dan waar jij zelf staat. Zo blijft het een uitdaging en heb je tegelijkertijd het gevoel dat je ergens goed in bent."

,,Kinderen groeien nu eenmaal op in een technische omgeving met internet en veel technologie", voegt Schobbers toe. Hij is Nederlands eerste professionele gamer met een officiële topsportstatus. ,,Waar ze vroeger een bordspelletje zouden doen, spelen ze nu een game op telefoon, tablet of spelcomputer."

2 Zijn de gevaren echt zo groot?

Volgens sommige onderzoeken zouden kinderen agressief, depressief of minder sociaal worden van gamen. Beide auteurs spraken met verschillende wetenschappers en concluderen dat het met de negatieve gevolgen wel meevalt. Zo gaan kinderen zich soms agressiever gedragen, maar worden ze niet agressiever in het algemeen. En hoewel er bij jongeren een verband is tussen gamen en depressie, is het eerste niet zozeer de oorzaak van het tweede. Een kind dat al somber is, gaat meer schermspelletjes doen, wat de negatieve gevoelens versterkt.

,,De gevaren zijn niet zo groot als veel mensen denken", zegt Enthoven. ,,De positieve effecten wegen zelfs op tegen de negatieve. Uit onderzoek blijkt dat kinderen die niet zo sociaal vaardig zijn door te gamen in contact komen met kinderen met dezelfde interesses als zij en hierdoor socialer worden, ook in de offline wereld. Daarbij verbeteren kinderen veel cognitieve vaardigheden. Denk aan samenwerken, strategisch denken en leren omgaan met verliezen. Toen mijn zoon ging gamen, had ik er in eerste instantie een aversie tegen. Maar door dit boek te schrijven, werd ik gerustgesteld: veel meer dan zorgwekkend, is gamen leuk en leerzaam."

3 Hoe begeleid ik mijn oogappeltje er zo goed mogelijk bij?

Ook al heb je zelf niet zo veel met dit soort spelletjes, het is goed je er toch in te verdiepen, zeggen de psycholoog en de e-sporter. Want zo kom je erachter waarom jouw kind graag gamet. Praat erover met elkaar, vraag wat hij doet, hoe en waarom. Door interesse te tonen kweek je wederzijds respect en versterk je de band met je zoon of dochter. En dat maakt het weer makkelijker om goede afspraken over gamen te maken.

Houd bij het maken van afspraken rekening met de zogeheten Spel Schijf van Vijf, door Schobbers bedacht. De schijf staat voor Slaap, Studie, Sport, Sociaal en Spel. Als deze vijf met elkaar in balans zijn, domineert gamen niet en verloopt de ontwikkeling van een kind op alle vlakken normaal. Zodra een digitaal spel een negatief effect heeft op een van die vijf, maak dan afspraken om er bijvoorbeeld minder tijd aan te besteden.

4 Moet ik als ouder een limiet stellen?

Je kind onbeperkt laten gamen is geen aanrader. Je kunt stellen dat een kind zolang mag gamen als de tijd die het overheeft nadat het alle andere activiteiten heeft gedaan. ,,Maak hier afspraken over, en maak deze samen mét je kind en niet vóór je kind", benadrukt Schobbers. ,,Afspraken opleggen werkt vaak averechts. Als je met je kinderen in gesprek gaat, geven ze vaak fantastische antwoorden. Ze zijn meestal strenger voor zichzelf dan je als ouder zou zijn. De verbinding goed houden is belangrijk. Want anders zal je kind het misschien achter je rug om spelen en dan heb je er geen controle meer over."

5 Hoe zorg ik dat mijn kind zo veilig mogelijk gamet?

Aan online gamen kleven risico’s: geld uitgeven, het contact met vreemden of via een webcam ongewenste beelden delen. Check een game daarom altijd eerst zelf. Bekijk bijvoorbeeld de trailer ervan op YouTube. Zit er een chat-mogelijkheid bij, lees dan eens samen met je kind de berichten die het ontvangt. Zet de pc of spelcomputer in een ruimte waar jij ook regelmatig bent, bijvoorbeeld in de woonkamer.

Als een wat ouder kind graag op zijn eigen kamer gamet, loop dan af en toe binnen zodat je een oogje in het zeil kunt houden en een chat wellicht minder snel escaleert. ,,Op internet ben je nooit echt veilig", zegt Enthoven. ,,Leer je zoon of dochter daarom dat het nooit gegevens moet delen, geen camera moet gebruiken en niks moet uittrekken voor de camera. Je kind leren ermee om te gaan, werkt beter dan iets verbieden of angst oproepen."

6 Hoe zie ik of een game (on)geschikt is?

Er zijn miljoenen verschillende games. Wil je een geschikt spel vinden, achterhaal dan wat je kind zoekt. Wil het ontsnappen aan de dagelijkse sleur of aan stress? Zoekt hij of zij sociale interactie? Of houdt je kind van verhalen en avonturen? Als je die drijfveren helder hebt, is het makkelijker een spel uit te zoeken dat daaraan tegemoetkomt. Ook zijn er sites die meer informatie bieden over games. PEGI, een soort Europese kijkwijzer voor games, en Common Sense Media geven informatie over het leeftijdsadvies en over mogelijk ongepaste elementen, zoals seks, enge beelden of scheldwoorden.

7 Wat doe ik als mijn kind professioneel gamer wil worden?

Als je dochter of zoon beter speelt dan de rest, kan zij of hij worden benaderd door een team en uiteindelijk profgamer of e-sporter worden. Het is dan van belang om de afspraken aan te houden. Schobbers: ,,Ook voor profgamers bestaat het leven uit meer dan alleen gamen: zij worden begeleid door diëtisten, fysiotherapeuten, mediatrainers en andere deskundigen. Het zijn atleten die op verschillende gebieden presteren op topniveau."

Maar misschien wel de belangrijkste tip van de auteurs: behoed je kind voor irreële verwachtingen. E-sporter worden is lang niet voor iedereen weggelegd. Praat samen ook over een plan B. En zorg dat je kind er plezier in blijft houden. Schobbers: ,,De lol die je erin hebt, moet altijd voorop blijven staan."

Mijn gamende kind verscheen op donderdag 1 oktober (Maven Publishing, 23,50 euro).