Nu Dry January bijna voorbij is, kan je je afvragen: hoe verder? Er is geen gezonde dosis alcohol, zegt de Britse arts David Nutt. „Als het je echter gaat om de sociale voordelen, dan is het een heel ander verhaal.”

‘Als ik tegen je zou zeggen dat je morgen zou doodgaan als je vandaag een glas gin-tonic drinkt, zou je dat niet drinken. Maar wat als ik tegen je zeg dat veertig jaar lang een halve fles wijn per dag drinken je leven met een jaar verkort?” Zo begint hoofdstuk 2 van Drink? van de Britse arts David Nutt. Zijn boek is in het Nederlands verschenen als Drankje? en we spreken hem via het beeldscherm.

‘Stop ermee’ is niet het advies dat Nutt geeft. Dat zou ook schijnheilig zijn. Zijn dochter heeft een wijnbar in Londen waar hij geld in heeft gestoken. Hij houdt zelf ook van een goed glas. „Al ben ik sinds ik aan dit boek begon wel een stuk minder gaan drinken.” Hij lacht. We zien een zwaarlijvige 69-jarige man voor een boekenkast.

Wat is een matige drinker?

Hij noemt zichzelf een matige drinker. Wat is dat, in zijn definitie? „Voorheen dronk ik 20, 25 units per week. Nu ongeveer 15, en af en toe een avond niet.” Dat is één eenheid meer dan de richtlijn in het Verenigd Koninkrijk en veel meer dan het Nederlandse advies: drink geen alcohol of in ieder geval niet meer dan één glas per dag. (Eén eenheid in het VK telt 8 gram alcohol, een Nederlands standaard glas bevat gemiddeld 10 gram.)

David Nutt is psychiater en drugsonderzoeker en bekleedt de leerstoel neuropsychofarmacologie aan het Imperial College in Londen. In 2009 werd hij ontslagen als voorzitter van de Britse wetenschappelijke raad inzake drugsmisbruik omdat hij alcohol de schadelijkste drug noemde. Niet per se voor individuen, maar wel als je kijkt naar de gevolgen op bevolkingsniveau. Hart- en vaatziekten, allerlei soorten kanker, verkeersongelukken, zelfdoding en elk weekend overvolle afdelingen spoedeisende hulp. Met dit argument verzette hij zich tegen de criminalisering van cannabis. Dat hij paardrijden statistisch gevaarlijker dan xtc noemde, werd hem ook niet in dank afgenomen.

Gezonde dosis?

David Nutt drinkt alcohol. David Nutt waarschuwt tegen alcohol. Zo is hij de belichaming van de dubbelhartige houding die je overal ziet: te veel alcohol is slecht en de overheid moet iets doen tegen alcoholmisbruik. Maar wat is er mis met een drankje op zijn tijd als je er goed mee kunt omgaan?

Geen misverstand. Er is geen gezonde dosis alcohol, dat zegt Nutt ook. „Als je zo lang en gezond mogelijk wilt leven, drink dan geen druppel”, schrijft hij. „Als het je echter gaat om de sociale voordelen, dan is het een heel ander verhaal.” Vol overtuiging zegt hij: „Voor de meeste mensen heeft alcohol iets positiefs te bieden.”

Mensen zijn sociale dieren en alcohol is de sociale drug bij uitstek, betoogt Nutt. „Er zijn antropologen die zeggen dat drank essentieel was in de ontwikkeling van de georganiseerde samenleving. En vergeet niet: alcohol was lang de veiligste drank om te drinken, van water kon je ziek worden.”

Sociale dimensie

Nu dat excuus is weggevallen, blijft de sociale dimensie over. In zijn boek wijdt hij een heel hoofdstuk aan de voordelen: alcohol creëert een gevoel van verbondenheid, het ontspant, maakt vrolijk, energiek en positief. „Veel mensen worstelen met sociale interactie”, zegt hij voor zijn boekenkast. „Een drankje kan dan heel behulpzaam zijn.”

In dat opzicht zou je het boek van Nutt verfrissend kunnen noemen – in elk geval voor de drinker die al jaren smachtte naar een beetje mededogen. Van Nederlandse alcohol-experts zul je veel van zijn aanbevelingen niet te horen krijgen. Dat je kunt onderzoeken welke hoeveelheid voor jou genoeg is om je prettig bij te voelen. En dat een licht biertje of een verdund glas wijn thuis bij een speciale gelegenheid prima is om een vijftienjarige kennis te laten maken met alcohol. Pardon?

Achttien

Als we de Nederlandse versie erop naslaan, zien we dat de redacteur hier even heeft ingegrepen. In Nederland mag je drinken vanaf je achttiende, staat er. Onder de achttien wordt drinken sterk ontmoedigd omdat alcohol een negatief effect heeft op de ontwikkeling van botten, hormonen, je brein en andere organen. De norm stellen en daaraan vasthouden wordt hier gezien als de beste manier om jongeren van de drank te houden.

Nutt vindt het prima dat de Nederlandse versie is aangepast aan de Nederlandse inzichten. Maar hij neemt niet terug wat hij zelf schreef. „Kinderen hebben een neus voor hypocrisie. Jouw verbod zal weinig effect hebben als je zelf drinkt.”

'Ik denk dat verbieden een averechts effect heeft'

Als je van jezelf weet dat je verslavingsgevoelig bent, moet je ‘nee’ zeggen tegen je kinderen – kinderen van alcoholisten hebben meer kans zelf ook verslaafd te raken. Maar in andere gevallen: „Ik denk dat verbieden een averechts effect heeft. Ze zullen eerder meer dan minder drinken en het wordt moeilijker om erover te praten.” Dan maar een goed glas dure wijn voor ze inschenken in de hoop dat ze hun neus ophalen voor goedkope drank? „Dat is misschien best een goed idee.”

Hij geeft het in zijn boek ook als tip voor mensen die willen minderen: koop de duurste alcohol die je je kunt veroorloven, dat kan helpen niet méér te drinken dan je van plan bent en je geniet er waarschijnlijk meer van. „Ik zie het in de wijnbar van mijn dochter. Daar komen vooral jonge vrouwen die geen zin hebben om in een café vol lallende mannen te staan. Ze bestellen met z’n drieën één fles biologische wijn en dat is het.”

Slechte seks

Het lijkt misschien alsof Nutt drinken relativeert. Het kan troebel worden als je de grens niet simpelweg bij nul glazen trekt. Maar als zijn benadering helpt om de deur open te houden voor drinkers, krijgen ze vervolgens wel vol in hun gezicht wat drank kan aanrichten. Hoe het je leven verkort. Dat het je agressief maakt en aan de andere kant juist kwetsbaar om slachtoffer te worden van geweld. Angst, depressie, eetstoornissen, slaapapneu. Hersenschade, chronische ziektes. Slechte seks, een lelijke huid, onvruchtbaarheid. Help! Stop!

En dan wil je vanzelf minder drinken. Of in elk geval lezen wat voor soort drinker je bent, of je kunt volstaan met minderen of echt zou moeten stoppen, hoe je omgaat met een partner, kind of ouder die drinkt, hoe je weerstand biedt tegen sociale druk.

Misschien wil je zelfs lezen hoe sterk de lobby van de alcoholindustrie is en wat overheden zouden moeten doen tegen problematisch drinken. Accijnzen verhogen, aanbiedingen verbieden, alcohol uit de supermarkt halen, cafés om 23 uur dicht en zo nog zestien maatregelen, waarvan Nutt niet verwacht dat de Britse regering ze snel zal nemen – net zo min als dat in Nederland waarschijnlijk lijkt.

'Jullie gaan in Nederland vast verstandiger om met alcohol dan wij'

Toch zegt Nutt een aantal keer in het gesprek: „Jullie gaan in Nederland vast verstandiger om met alcohol dan wij.” In het Verenigd Koninkrijk wordt niet alleen per hoofd van de bevolking per jaar bijna drie liter meer aan pure alcohol gedronken, een veel groter deel van de drinkers zuipt zich geregeld onder de tafel. „Er is een vrij nieuwe groep jongeren die met trots low and no uitdraagt, maar bingen is nog steeds een groot probleem onder jongeren, drinken om dronken te worden.”

Geen wonder, zegt Nutt, in een land met een regering waarvan de wielen met alcohol gesmeerd worden. Rond Westminster, schrijft hij, zijn wel dertig plekken waar je kunt drinken. Hij somt de parlementariërs op die aan de gevolgen van drankmisbruik zijn overleden en schrijft dat sommigen soms te dronken zijn om nog hun stem uit te brengen. En de premier, Boris Johnson? „Die heeft onder invloed van alcohol vast veel gedaan waar hij later spijt van heeft gekregen.”

Wat drinkt hij vanavond?

Zijn aanklacht tegen het Britse alcoholbeleid heeft hem er in elk geval niet toe gebracht zich tot de blauwe knoop te bekeren. Zelfs Dry January laat Nutt aan zich voorbij gaan, al ziet hij wel de voordelen van een maand zonder alcohol. Wat drinkt hij vanavond? David Nutt geeft het sociaal wenselijke antwoord. „Vandaag werk ik tot laat, ik denk dat ik vanavond even oversla.”

David Nutt, Drankje, de nieuwe inzichten over alcohol en gezondheid , uitgeverij Nieuwezijds, 304 blz., 21,95 euro.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Extra
Eten & drinken
Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct