B&G Factory met Jos Blom (rechts), midden Simon Jolmers en met bril Henk van der Heide.

Verrassende sporen van de coronacrisis op industrieterreinen - deel vier

B&G Factory met Jos Blom (rechts), midden Simon Jolmers en met bril Henk van der Heide. FOTO MARCEL VAN KAMMEN

Wat vertelt de enorme voorraad ingevroren schelpdieren in Harlingen? Hoe staan lege kantoortuinen in verband met konfijterij Steensma? En wat hebben 60.000 zakken afgekeurd zout met deze bijzondere tijd te maken? De coronacrisis treft Friese bedrijven op de meest uiteenlopende manieren. Aflevering 4.

Alle verhalen uit deze aflevering en uit de drie voorgaande zijn ook te bekijken in de interactieve kaart hieronder:

Klik hier om de kaart op volledig scherm te zien.


1. Handelsgeest

loading

Normaal vliegen de ijsjes de deur uit bij B&G Foodfactory in Surhuisterveen. Daar kwam de klad in toen corona begin maart het openbare leven begon te ontregelen. Directeur Jos Blom was er maar heel even stil van. Want een vriend, Simon Jolmers, kwam aanzetten met hele mooie handel. Hij kon 32.000 liter desinfectiemiddel bezetten. Geen alcohol, maar een middel dat hetzelfde resultaat geeft, natriumhypochloriet.

De timing was perfect. Er bleek in Nederland te weinig alcohol om aan de exploderende vraag uit de zorgsector te kunnen voldoen. Importeren ging niet omdat elk land zijn eigen alcohol vasthield.

De productielijn was zo maar klaar. Het mengen van water en natriumhypochloriet is niet moeilijk; het afvullen en etiketteren van de flessen gebeurt handmatig.

Simon Jolmers regelde vrijstelling van het ministerie voor het beleveren van de zorgsector tot eind september. Er kwam toestemming van de gemeente Achtkarspelen en het was gaan met die banaan. Het hele land wist hen te vinden. Snel bestelde het duo 880.000 liter bij.

Fase twee brak vorige week aan, toen duidelijk werd dat de kinderen weer naar school zouden. ,,Die tafeltjes en stoeltjes moeten vaak gedesinfecteerd worden’’, bedachten Jolmers en Blom. Ze schreven alle 150 Kamerleden aan om het product ook voor scholen erkend te krijgen.. ,,Verschillende Kamerleden reageerden en het verzoek kwam zelfs bij de minister van Volksgezondheid, Hugo de Jonge, te liggen. Het is nu even afwachten.’’

Fase 3? Die breekt aan als op 1 juni de terrassen opengaan. Ook daar is het beleid dat er gedesinfecteerd moet worden. Rijk worden Jolmers en Blom niet van dit uitstapje. Blom: ,,Maar ik houd mijn ijsfabriek overeind en mijn mensen aan het werk zonder woekerprijzen te vragen. Mooi toch.’’

2. Zuid-Europa in lockdown

loading

Tijdenlang kon Meromar Seafoods in Harlingen maar moeilijk aan inpakpersoneel voor zijn schelpdieren komen. Dus bestelde directeur André Seinen machines die handwerk over konden nemen. Ze zijn nog maar net gearriveerd. ,,Straks heb ik machines en sterft het van de werklozen’’, zegt Seinen sarcastisch.

Zijn bedrijf is hard getroffen door het coronagebeuren. De eerste klap kwam eind februari, toen de export van verse schelpdieren naar Italië op nul sprong. Drie weken later gebeurde hetzelfde met de export van diepgevroren schelpdieren voor Spanje en Frankrijk. Corona legde de horeca plat en daarmee de vraag naar zeevruchten.

Het vrieshuis van Meromar ligt nu vol Nederlandse kokkels, scheermessen, nonnetjes en andere schelpdieren. De meeste zijn afgelopen herfst en winter gevangen; schelpdieren zijn op hun best als de R in de maand zit. Opgegeten worden ze het hele jaar door, maar vooral in het zomerseizoen, als drommen toeristen neerstrijken op de warme Zuid-Europese terrassen. Voor een beetje afzet zorgen de supermarkten.

Niets duidt op een snel herstel, laat staan inhaalomzet. ,,Mensen gaan niet opeens meer eten als de horeca weer open mag. Bovendien duikt Zuid-Europa de recessie in.’’ Niemand ziet het toerisme snel terugkeren op pre-coronaniveau. ,,De overheid ziet de economie als een lichtschakelaar. Aan/Uit, Aan/Uit. Maar zo werkt het gewoon niet.’’

Bij alle somberheid prijst Seinen zich gelukkig dat Meromar een familiebedrijf is. ,,We zijn flexibel, hebben een lange historie en een behoorlijk reserve om moeilijke, onvoorziene periodes door te komen.’’

3. Klusdrift

loading

Daar gaat weer een container. De klusdrift van thuiszittende burgers is nog altijd niet geluwd. Afvalinzamelaar Visser ATR in Harlingen heeft er mooie handel aan. ,,We hebben rond de 1500 afvalcontainers voor de verhuur. Dagelijks hebben we zo’n 15 vrachtwagens onderweg in Friesland. De vraag van particulieren is verviervoudigd’’, zegt bedrijfsleider Jaap Jilderts.

Sinds de corona-uitbraak in Nederland bracht Visser ATR al zo’n 400 extra containers naar particuliere erven. Een andere, typische corona-niche vormen de horeca-bedrijven die de lockdown benutten voor een verbouwing

De rest van de containers gaat naar de bouwbedrijven, traditioneel de grootste afnemers. ,,De bouw loopt tot nu toe eigenlijk redelijk normaal door.’’

De extra inkomsten uit de particuliere verhuur komen goed uit. ,,Vorig jaar begon spectaculair goed, Totdat we het gedoe met stikstof en de PFAS kregen. Mede door de grote vraag van particulieren zitten we qua omzet weer op het niveau van voor die crisis. Ja, het is wonderlijk, hoe alles loopt.’’ Naast de containerverhuur is Visser ATR actief in het sorteren van afvalstromen en de verwerking daarvan tot grond- en bouwstoffen. Op het terrein in Harlingen staat één van de twee in Friesland gestationeerde sloopafval- en sorteerinstallaties.

4. Mazzel

loading

Elk bedrijf heeft ook wel eens geluk nodig. Daar kijken we naar bij Nesta Shipping in Harlingen. Het was er sinds de corona-uitbraak rustiger dan normaal en er zou niet genoeg werk zijn voor iedereen. Totdat er mazzel kwam in de vorm van een reusachtige partij afgekeurd zout van overbuurman Frisia. Werk aan de winkel: 60.000 zakken van 25 kilo moeten opengesneden en leeggeschud worden. Daar zijn ze bij Nesta nu al vijf weken zoet mee. Nog één week te gaan.

,,De partij zou naar de veevoederindustrie gaan’’, licht directeur Durk van Tuinen van zoutfabriek Frisia toe. Tijdens de productie ontdekte de eigen kwaliteitsafdeling dat circa 1500 ton vervuild was met minuscule snippers rubber. ,,Van de transportband. Zo klein, die krijg je er niet uitgezeefd.’’

Voor de voederindustrie was de partij niet langer geschikt. Maar Van Tuinen vond een nieuwe koper die wel het zout maar niet de zakken wilde hebben. ,,Een handelaar, ik weet niet wat diens plannen zijn.’’

Nesta was de aangewezen partij om de snijklus te klaren. Het bedrijf verzorgt de distributie van praktisch al het Frisiazout.

5. Tuinvakantie

loading

Als Mark Rutte heeft gesproken, merken veel fabrikanten meteen de volgende dag de gevolgen. Burgers en bedrijven passen subiet hun gedrag aan en gaan dingen kopen of blazen dingen af. ,,Na de vorige toespraak was het wel duidelijk dat we niet met zijn allen op vakantie naar Frankrijk kunnen’’, zegt Romy Wester van Wester Beton in Harlingen. Dit jaar wordt Tuinesië de favoriete bestemming. ,,De mensen hebben al die tijd binnen gezeten op en op hun tuin uitgekeken, en denken: die kan ook wel wat mooier.’’ Een dag later bestellen ze betontegels.

Sommige Nederlandse betonfabrieken hebben het zo druk met siertegels voor particulieren, dat ze er niet tegenaan kunnen produceren. Hen help Wester ook aan tegels.

Het Harlinger bedrijf ziet na een dip de vraag van boeren naar betonplaten weer voorzichtig aantrekken. En ook de bouwbedrijven blijven nog redelijk bestellen. Maar wat het jaar verder brengt is spannend. Romy Wester: ,,We leveren normaal veel betontegels aan gemeenten, maar hebben die straks nog geld om oude wijken op te knappen?’’

6. Minder traktaties

loading

Er wordt veel minder getrakteerd nu de kantoortuinen zo goed als dicht zijn. Dat zie je bij Royal Steensma in Faneker en Leeuwarden terug in de arbeidsroosters: meer lege vakjes dan normaal. De flexkrachten zijn al naar huis.

Steensma maakt zoetwaren voor het banketwezen in binnen- en buitenland. ,,De fruitafdeling in Leeuwarden heeft een behoorlijke klap gekregen’’, zegt directeur Rimmert de Jong. ,,En de geplande groei op de choco-afdeling, ook in Leeuwarden, blijft nu achterwege. Men koopt gewoon minder banket. Mensen in landen in complete lockdown snellen naar de supermarkt, maar gaan daarna niet even naar de banketbakker. De impulsinkopen lopen terug.’’

Jarige werknemers trakteren hooguit thuis, niet op het werk. Veel kantines zijn dicht; de automaten worden niet bijgevuld met gevulde koeken. Mede daardoor zag de Steensma-fabriek in Vlaardingen, die gespecialiseerd is in spijs, de afzet inklappen. En begrafenissen zijn zo sober van opzet dat de traditionele plak cake ontbreekt.

Het thuisbakken neemt toe, maar dat zet voor Steensma weinig zoden aan de dijk. ,,We doen 90 procent business to business en 10 procent retail.’’

Lichtpunt: de bestellingen voor kerst liggen behoorlijk op niveau . Daar profiteert de fabriek in Franeker van, die zich toelegt op gekonfijte vruchtjes.

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct