Rienk Waaksma, de taxibaas die doorvecht

Archief foto Rienk Waaksma. FOTO JILMER POSTMA

Al veertig jaar brengt Taxi Waaksma kinderen in Kootstertille en wijde omtrek naar school. Dit jaar verloor Rienk Waaksma een groot deel van dat werk. ,,Ik freegje my ôf, wêr sit no de winst?’’

Het is de mistige woensdag voor kerst. In de garage van Taxi Waaksma in Kootstertille poetst een medewerker een busje. Lachend zwaait hij naar Rienk Waaksma. Die loopt door naar zijn kantoor, neemt een slok water en legt dan een A4-tje met vijftig namen op tafel. Allemaal chauffeurs voor wie ander werk moet worden gevonden.

Aanbesteding verloren

In de aanbesteding van het leerlingen- en Wmo-vervoer in Noordoost-Friesland verloor Waaksma een groot deel van zijn ritten. ,,Yn Koatstertille ha wy aanst niks mear te riden’’, vertelt de ondernemer. ,,Dat fielt raar. Hjir leit ús fleis en bloed.’’ Vader Jouke startte het bedrijf aan de Koaten in 1971.

Toen hij 27 jaar later overleed, nam zoon Rienk het roer over. Onder zijn hoede groeide het taxibedrijf uit naar 160 vaste werknemers en 60 inhuurkrachten. ,,We ha in hiele hechte, gesellige ploech.’’ Dat die nu uiteen dreigt te vallen doet pijn, bekent de taxibaas. Sommigen werken al tientallen jaren voor hem.

,,Der sitte minsken tusken dy’t sels net iens in auto betelje kinne. Dy ride in pear oerkes foar my op ’e taksy en dan fertsjinje se in pear sinten.’’ Ze brengen kinderen naar school en vervoeren passagiers met een geestelijke of lichamelijke beperking, het zogenoemde Wmo-vervoer.

De provincie en de gemeenten Achtkarspelen, Dantumadiel, Dongeradeel, Kollumerland, Tytsjerksteradiel en Ferwerderadiel kozen bewust voor een andere aanpak. Om het voorzieningenniveau in de krimpregio op peil te houden, willen ze gewone passagiers de mogelijkheid bieden in de school- en Wmo-busjes mee te rijden. Waaksma snapt het idee achter die keuze, maar hij waarschuwde al in een vroeg stadium voor de gevolgen.

Vrees werkelijkheid

Zijn vrees lijkt nu werkelijkheid te worden. In de afgelopen weken kregen zeker meer dan tien chauffeurs te horen dat ze straks voor hun nieuwe bazen VMNN en Taxi Dorenbos helemaal in Assen of Emmen moeten werken . Een reiskostenvergoeding zit er niet in. ,,Dat is itselde as te sizzen: ik wol dy hjir net op it hiem ha’’, stelt Waaksma. ,,Dan moatte se aanst foar in pear oerkes nei Emmen ta. Dy minsken dogge dat net.’’

Anderen leven nog tussen hoop en vrees. Misschien mogen ze in hun eigen gebied blijven werken, maar zeker zijn ze daar niet van. ,,Ik fyn dit sa laf en gemien’’, zegt hun huidige werkgever. ,,Dizze minsken kinne gjin kant út. Se stappe hjir gûlend by my binnen. Nachts lizze se der wekker fan.’’

VMNN en Dorenbos benadrukken dat ze zich keurig aan de cao houden. Waaksma vindt zijn concurrenten harteloze werkgevers. ,,Doe’t wy yn 2007 Taxi Stellema oernamen, krigen al harren sjauffeurs by ús in baan. En mei Taxi Klomp gong it ek sa. Dat hat ús jild koste en net elkenien paste by ús bedriuw, mar do besikest derút te kommen.’’

Wethouder niet overtuigd

Wethouder Pytsje de Graaf van Dongeradeel, politiek verantwoordelijk voor de aanbesteding, lijkt niet overtuigd van de goede bedoelingen. ,,It liket derop dat Waaksma en De Jong (taxibedrijf uit Ee, red.) it dreech fine om it oan oaren te gunnen’’, liet de FNP-politica zich dit najaar ontvallen.

De kwestie heeft zeker gevolgen voor zijn bedrijfsvoering, geeft Rienk Waaksma toe. Zijn jaaromzet zal van 10 miljoen naar 8 miljoen euro teruggaan. Waaksma heeft weliswaar nog altijd Zorggroep Alliade als belangrijke opdrachtgever, maar de bank en zijn boekhouder maken zich zorgen. Laconiek reageert Waaksma: ,,Je sitte net yn dit fak om der ryk fan te wurden. It giet my foaral om de minsken.’’

Vorige week vrijdag kwamen zo’n dertig Waaksma-chauffeurs onuitgenodigd naar de feestelijke opening van de nieuwe mobiliteitscentrale Noordoost-Friesland in Dokkum . Ze vroegen de wethouder ervoor te zorgen dat ze straks niet helemaal naar Emmen of Assen hoeven voor hun werk.

Die lastige vraag verwees Pytsje de Graaf door naar het Sociaal Fonds Taxi (SFT), een gezamenlijke stichting van werkgevers, werknemers en vakbonden. Ook het SFT heeft bedenkingen bij het baanaanbod van VMNN en Dorenbos. ,,Het is echter niet aan het SFT om te toetsen op redelijkheid en billijkheid’’, zo laat het taxifonds in een brief aan FNV Taxi weten. Voor de taxichauffeurs is het dus slikken of stikken.

Hoe nu verder?

,,Ik freegje my ôf, wêr sit no de winst?’’, zegt Waaksma. Over enkele dagen is een flink deel van zijn wagenpark overbodig geworden. De nieuwe contractanten moeten op hun beurt investeren in nieuwe busjes. Dat is je reinste kapitaalvernietiging, vindt Waaksma. Hij heeft zich de afgelopen maanden afgevraagd hoe het nu verder moet met zijn onderneming. ,,Ik bin no 55 jier en dit is best in swiere perioade foar my’’, zegt de taxi-ondernemer. ,,Mar ik sjoch nei oplossingen. Soe ik dan no sa’n Europeeske oanbesteging my de kop kostje litte? Ik leau der net yn! Froeger haw ik marinier west. Ik haw acht moanne yn Libanon sitten. De striid sit yn my, ik lis my hjir net by del.’’

Dus kiest Rienk Waaksma voor de aanval. In plaats van zich te ontdoen van overtollige taxibussen en chauffeurs, gaat hij nieuwe markten aanboren. ,,Wy gean fierder yn it partikuliere ferfier’’, zo kondigt Waaksma aan. ,,Ik gean gewoan oeral riden yn Fryslân. Yn Ljouwert, wit ik, is hast gjin taksy te krijen.’’ Dat gaat met ingang van 2018 veranderen.

De taxibaas vertrouwt op de kwaliteit van zijn bedrijf. ,,Ik haw superminsken om my hinne.’’ Hij noemt het voorbeeld van twee hoogbejaarde zusters in Kollum, die jaarlijks hun zuster in Alkmaar bezoeken. Elk jaar weer rijden ze met dezelfde chauffeuse, die dan de hele dag met het drietal dames gaat winkelen. ,,Dit ôfrûne jier hawwe wy safolle goeie reaksjes fan klanten krigen, dat sterkt my sa bot. Wy kinne hiel Fryslân wol oan. Uteinlik dogge wy dêrmei in oprop oan it folk.’’