Arno en Selma Landman met hun kinderen Espen, Einar en Bjarne.

Noorwegen is het beste land voor een boer, maar snel even aanwippen voor een bakje is er niet bij

Arno en Selma Landman met hun kinderen Espen, Einar en Bjarne.

Het Friese echtpaar Arno en Selma Landman heeft met vallen en opstaan een mooi melkvee- en zuivelbedrijf opgebouwd in Noorwegen. Met dank aan de lokale pannenkoekenfabriek en de hoge melkprijs.

Zijn vader werkte in crematoria en ook de rest van de familie heeft geen relatie met de landbouw. Toch had Arno Landman (41) van jongs af aan een intense band met het boerenleven. Waar hij in zijn jeugd ook woonde, in Oude Schouw, Hurdergaryp of Heerenveen, Landman was er altijd te vinden bij de koeien. Hij had maar één doel: ooit zelf boer worden. ,,Hoe dat komt? Ik wit it net. It sit gewoan yn de genen.”

Zonder familiebanden of een flinke zak met geld is het echter onmogelijk om in Nederland die droom te realiseren. Daarom oriënteerde Landman zich in Canada en Australië, maar dat vond echtgenote Selma (38) wat te ver van huis. Het werd Noorwegen. Ze kochten een piepklein boerderijtje met wat zoog- en vleeskoeien in Midden-Noorwegen op de grens met Zweden. Dat werd een sof omdat de monumentale boerderij niet aangepast mocht worden. Daarop verkasten ze naar de fjordenkust naar een boerenbedrijf met 25 koeien die er graasden op steile hellingen.

loading

Totdat er een aanbod kwam uit Nederland. Een van de boeren waar Landman vroeger werkte had geen opvolger en bood aan om gedurende tien jaar een maatschap aan te gaan, waarna hij en Selma het bedrijf konden overnemen. Ze namen het aanbod aan mede omdat ze de nabijheid van familie en vrienden toch ook misten en Arno steeds meer moeite had met die donkere wintermaanden in het Noorse berglandschap. ,,De sinne giet dan echt snel ûnder.”

Dat werd echter een teleurstelling. ,,Twa kapteins hè”, zo luidt de conclusie kort en bondig. Achteraf zijn ze er ook blij mee. ,,Al dat gedoe mei fosfaat en stikstof. Dat ha wy hjir yn Noorwegen gelokkich net.”

Onzeker avontuur

Het werd dus weer Noorwegen. En weer stortten zij en hun kinderen Espen (10), Einar (7) en Bjarne (5) zich in een onzeker avontuur. Ze kochten een boerderij met meststieren en twee vakantiewoningen in Åmli, een dorpje bij de Zuid-Noorse havenstad Kristiansand. Stapje voor stapje hoopten ze er weer een nieuw bestaan op te bouwen. Alles kwam in een geweldige stroomversnelling toen de lokale pannenkoekenfabriek aan de deur klopte. Ze wilden werken met een lokale melkleverancier. Of ze jaarlijks ook 300.000 liter melk konden leveren. Gepasteuriseerde, gehomogeniseerde melk met een vast vetpercentage van 3,5 procent.

Dat aanbod konden ze niet afslaan. ,,De investering in zuivelapparatuur is beduidend lager dan melkquotum kopen voor 2 euro per kilo melk. En ik vind het ook leuk werk”, verklaart Selma die voeding en diëtiek studeerde in Groningen.

Noorwegen heeft een melkquotum voor fabrieken. De levering aan de pannenkoekfabriek valt daar niet onder. ,,Dat beschouwen ze als eigen zuivelverwerking.” Ze leveren daarnaast 100.000 liter melk aan een zuivelfabriek. Die melk leasen ze. Door deze onverwachte ontwikkeling kan Landman zich veel sneller dan gedacht richten op zijn passie: het melken van koeien. Naast melk voor de pannenkoeken – die in veel Noorse supermarkten te koop zijn – leveren ze ook room en boter aan de fabriek die er in de zomermaanden kerstkoekjes van maakt. Daarnaast verkopen ze aan huis melk, slagroom, zure room, yoghurt, boter en karnemelk.

Volgens Landman zijn Canada en Noorwegen de beste landen om boer te zijn dankzij de quotering en de marktbescherming. Op producten die Noorwegen zelf ook kan produceren, zit een importheffing. Dit alles resulteert in een fraaie melkprijs van omgerekend 50 cent per kilo melk. Ter illlustratie: in Nederland is dat 35 cent. ,,Boeren ha it hjir goed. Se ha dêrom ek net sa de drive om grutter te wurden. Se ynvestearje mear yn arbeidsgemak. Dat is ek de reden dat Noorwegen in protte melkrobots hat. Mei 20 kij ha boeren soms al sa’n robot.” Er is bovendien veel waardering voor het werk van de boeren, stelt Selma. Vanwege de lange werkweken en vanwege het feit dat Noren graag lokale en Noorse producten kopen.

Het echtpaar Landman staat wel op het punt om uit te breiden. Van de buurman kunnen ze een stal en 50 hectare grasland huren. ,,It hie foar mei wol wat minder kind, mar dizze kâns koene wy net rinne litte.” De extra melk hopen ze af te zetten via huisverkoop en door nieuwe projecten op te zetten. Ze denken onder meer aan de levering van melk aan scholen.

loading

Min 20

Al die extra werkzaamheden zelf oppakken is ondoenlijk. De huidige bedrijfsvoering is al zeer tijdrovend. ,,We hebben een paar dagen geleden nog geschaatst, gisternacht was het nog min 20. Dat soort leuke dingen willen we eigenlijk wat vaker doen”, zegt Selma. Om die reden plaatsen ze begin deze week een oproep op Facebook voor een enthousiast Nederlands stel dat hen wil helpen bij het nieuwe avontuur. De belangstelling was overweldigend. Inmiddels hebben al ruim veertig stellen gereageerd. ,,Ik zette het ’s avonds laat op Facebook, ’s ochtends om half zeven was de eerste reactie al binnen.”

Met het in dienst nemen van een Nederlands stel mikken ze ook op het aangaan van nieuwe vriendschappen. Want dat missen ze in Noorwegen soms wel, het sociale leven. ,,Noren binne prima minsken, mar se bin bot rjochte op harrensels en de famylje”, zegt Arno. Selma: ,,Snel even aanwippen voor een bakje is er niet bij.”

loading

Je kunt deze onderwerpen volgen
Economie
Agrarisch / Landbouw
Instagram
Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct