Friesland was dit weekend 20 jaar geleden in rep en roer door de uitbraken van mond- en klauwzeer in Ee en Anjum. Veearts Peter Egberink maakte de crisis van zeer nabij mee. ,,Wat me nog het meest bijstaat? Dit had niet gehoeven.”

,,Het heugt me nog als de dag van gisteren, het telefoontje van melkveehouder Piet Meindersma op 10 april om circa 10.00 uur. Of ik even wilde kijken naar een zieke pink. Hij vertrouwde het niet. Daar stond ze, vastgezet aan het voerhek. Ze had hoge koorts en at niet. Mijn eerste gedachte: dit is foute boel. Uiteraard had ik de beelden in gedachten van de Noord-Veluwe, waar ze al een paar weken vochten tegen deze zeer besmettelijke dierziekte. De pink had pijnlijke blaren in de bek, echt een klassiek mkz-beeld. Ter bevestiging moesten ook nog een specialist van de toenmalige Rijksdienst voor Vee en Vee (RVV) en van de Gezondheidsdienst voor Dieren hun oordeel vellen. Er werd meerdere monsters genomen en op 11 april om 01.00 volgde de uitslag: mkz. Een dag later werd de ziekte door een collega vastgesteld op het bedrijf van Henk Vlasma in Anjum.”

,,Dan weet je wat er gaat gebeuren. Er werd een toezichtsgebied vastgesteld en er werden cirkels van 1 kilometer gedraaid rondom de besmette bedrijven waar alle koeien, geiten, schapen en andere evenhoevigen geruimd moesten worden. Omdat de cirkels elkaar raakten, werd er een soort ovaal van gemaakt. Al die boeren in dat gebied waren aangesloten bij onze Dierenartsenpraktijk Dokkum e.o. Het was dan ook logisch dat wij gingen optreden als tussenpersoon voor de boeren en het in Drachten opgerichte crisiscentrum van de overheid. Wij wisten van uur tot uur en van dag tot dag van de planning. We vormden ook een soort vraagbaak voor de boeren en hun gezinnen. Wij vertelden wat en wanneer er ging gebeuren en wat ze konden verwachten.”

,,En ja, dan ineens rijden de vrachtwagens en de kranen de erven op vergezeld van de ruimingsploegen. Ik kan niet anders zeggen dan dat de RVV het heel goed geregeld had. Temeer omdat iedere ruimingsploeg een Friestalige medewerker had. Iedere boer of boerin kon in de memmetaal toegesproken worden, vragen stellen en antwoorden geven. Er was veel emotie, vele tranen zijn er weggepinkt en af en toe hoorde je ingehouden gevloek, maar toch zijn de werkzaamheden snel en heel beheersbaar verlopen. Na tien dagen was de klus geklaard en waren alle dieren gedood en afgevoerd.”

,,De ruiming verliep inderdaad veel geruislozer dan op de Veluwe, in de regio’s Oene, Wijhe, Olst. Absoluut waar. Daar liepen de emoties hoog op en wierpen boeren en actievoerders hier en daar blokkades op. Ik heb me dat ook vaak afgevraagd: waarom bleven dergelijke reacties hier uit. Mijn verklaring is dat er geen twijfel bestond: mkz was er, geen discussie mogelijk. Er heerste een rationale stemming van: dit is het beleid, dat gaan we niet veranderen, laten we zo snel mogelijk door de zure appel heen bijten. Men kijkt hier graag met de blik vooruit. Nog geen twee maanden na de laatste ruiming hadden een aantal veehouders al weer een nieuwe veestapel, graasden hier al weer koeien in de weilanden. Nadien zijn in dit gebied twee boeren gestopt, maar dat zouden ze ook al doen zonder mkz.”

Eigenlijk is de mkz-crisis nooit meer onderwerp van gesprek

,,Wat me nog het meeste bijstaat uit die tijd? Nou dat is die voortdurende gedachte dat het doden van al die gezonde dieren niet had gehoeven. We hadden en hebben fantastische vaccins tegen mkz. Vanwege handelsbelangen (zie kader hieronder) zetten we ze niet in, maar ten opzichte van die dieren voelt het gek, niet eerlijk. Onze oudste dochter, destijds 5 jaar oud, verwoordde het heel treffend. Ze zei: ,,Mijn vader doodt gezonde koeien om te voorkomen dat ze ziek worden.’ Laat dat eens op je inwerken.”

,,Mijn indruk is dat er geen zware littekens meer zijn. Hier en daar onderhuids een kleintje misschien, maar ach, nee, eigenlijk is het nooit meer onderwerp van gesprek. Af en toe rond deze tijd van het jaar, maar dan meer in de trant van: goh, al weer 16 of 17 jaar geleden hè. Mij persoonlijk staat het najaar van 2001 nog goed bij. In die tijd van het jaar worden de sloten gehekkeld en het geluid wat je dan hoort, deed me erg denken aan het geluid van de kranen van de ruimingsploegen. Toen kwam het wel weer even binnen.”

,,Als er nu weer mkz uitbreekt, is er op papier een andere aanpak. Toen moesten de dieren geruimd worden, ook de dieren die na de uitbraak via een noodvaccinatie ingeënt waren om de ziekte in te dammen. Dat was Europees beleid, ingegeven door handelsbelangen. Nu mogen de geënte dieren in leven blijven. Ik zeg met nadruk op papier. De grote vraag is hoe de praktijk uitpakt. Hoe gaan partijen en landen buiten Europa reageren? Als het de handel zwaar dupeert, vrees ik dat het toch weer spaak loopt.”

Nadelen van preventief enten zijn groter dan de voordelen

loading

Je kunt deze onderwerpen volgen
Economie
Agrarisch / Landbouw
Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct