Mestplan kan op weinig steun rekenen van landbouworganisaties: 'Er is weer niet geluisterd'

. Foto: Jaap Schaaf

De landbouworganisaties hebben veel kritiek op het nieuwe mestplan van landbouwminister Carola Schouten. ,,Er is wederom niet geluisterd.”

Schouten trad in het najaar van 2017 aan als minister van landbouw. Ze verdiepte zich in het dikke mestdossier, om te komen tot beter grond- en oppervlaktewater, en kwam al rap tot de conclusie: dit moet eenvoudiger, minder fraudegevoelig. Ze nodigde landbouworganisaties uit om zelf ook mee te denken aan alternatieven.

LTO Nederland greep het aanbod met beide handen aan en ging uitvoerig in conclaaf met de leden. Het resultaat: een 2-sporen-benadering waarbij boeren kunnen kiezen tussen generiek (werken met algemene mestnormen, weinig regels) of specifiek (bedrijfspecifieke normen, meer controle).

'Er is wederom niet geluisterd, net als bij veel andere oplossingen die we hebben aangedragen'

Claude van Dongen van LTO Nederland (portefeuille Bodem en Water) vindt het dan ook zeer teleurstellend dat van ,,ons voorstel niets is overgenomen. Er is wederom niet geluisterd, net als bij veel andere oplossingen die we hebben aangedragen.” Ook betreurt hij het dat van een reductie van ge- en verboden geen sprake is. ,,In plaats daarvan worden vooral nieuwe bureaucratische ingrepen op het erf gepresenteerd.”

Schouten maakt in haar plan, dat in 2030 gerealiseerd zou moeten zijn, een onderscheid tussen grondgebonden en niet-grondgebonden veebedrijven. Grondgebonden bedrijven zijn bedrijven die de mest van de eigen veestapel benutten op eigen land of deze plaatsen op het land van een akkerbouwer of collega-veehouder met mestruimte in de regio. Deze mestafzet moeten boeren vastleggen via samenwerkingscontracten.

Afzetten

Niet-grondgebonden bedrijven, oftewel de meeste varkens-, kippen- en kalverbedrijven, moeten de mest verplicht afzetten naar een mestverwerker. De gedachte hierachter is dat deze bedrijven hoogwaardige mestproducten maken die de afzetbaarheid verhogen. Bij het huidige beleid weten boeren met een mestoverschot vaak niet waar hun mest terecht komt. Ze benaderen een mesthandelaar die vervolgens afnemers zoekt.

Schouten wil daarnaast extra maatregelen nemen in gebieden waar de kwaliteit van grond- en oppervlaktewater achterblijft. Het gaat vooral om de zand- en lössgronden in Zuid- en Oost-Nederland.

Volgens een woordvoerder van Schouten maakt dit plan de mestmarkt een stuk overzichtelijker en daardoor beter te handhaven. Bovendien drukt het de administratieve rompslomp voor boeren en zullen vaste relaties tussen veehouder en akkerbouwer en de verplichte mestverwerking leiden tot een betere benutting van de mest. ,,En dat betekent ook weer een stapje richting kringlooplandbouw.”

Voorzitter Harm Wiegersma van de Nederlandse Melkveehouders Vakbond hikt vooral aan tegen de snelle invoering. ,,In denk dat de intensieve melkveebedrijven in niet-akkerbouwregio’s echt meer tijd nodig hebben om grondgebonden te worden.”

Snelheid

Mestdeskundige Karen Eilers van Natuur & Milieu mist juist de snelheid in Schoutens plannen. ,,Dan denk ik: jongens, het probleem is al zo lang bekend. Over zes jaar moeten de normen voor waterkwaliteit, het doel van het mestbeleid, gehaald zijn. Het is dus tijd voor actie. Op veel zandgronden moet je afzien van uitspoelingsgevoelige teelten zoals aardappelen en mais. Bij deze gewassen spoelen veel meststoffen uit naar het water.” Ook heeft ze moeite met mestverwerking. ,,Dat vergt veel energie en bij de bewerking gaat altijd organische stof verloren. Terwijl organische stof zo belangrijk is voor de bodemvruchtbaarheid.” Wel juicht Eilders het streven toe naar grondgebondenheid en een betere samenwerking tussen veehouder en akkerbouwer van harte toe.

Voor Jan Scherff van Mestverwerking Fryslân in Wâlterswâld kon de dag woensdag niet meer stuk. Op de dag dat de Raad van State oordeelde dat zijn mestfabriek de capaciteit mag uitbreiden van 100.000 naar 250.000 ton, maakte Schouten bekend meer in te zetten op mestverwerking. ,,De toenmalige staatssecretarissen Henk Bleker en Joop Atsma (beiden CDA, red.) hebben dat ook al eens geopperd. Dat is toen niks geworden. Hopelijk heeft Schouten meer succes.”