FOTO

Klaas Fokkinga: 'Wy moatte echt oan de bak'

FOTO JAN SPOELSTRA

Gedeputeerde Klaas Fokkinga heeft het stikstofdossier nog maar kort onder zijn hoede, maar lang genoeg om twee conclusies te trekken: de situatie van de natuur is zorgelijk en het kabinet trekt veel te weinig geld uit om de landbouw te begeleiden naar een rendabele bedrijfsvoering met minder stikstof. 

En dan ineens staat vrijwel dagelijks de dienstauto van de provincie voor je woning in Nes (NEF). Het overkwam Klaas Fokkinga (66), sinds januari gedeputeerde van de provincie Fryslân. Hij had in 2016 een punt gezet achter zijn carrière als directeur en bestuurder in het protestants-christelijk onderwijs en was nadien nog vier jaar Statenlid geweest voor de FNP. Voor de verkiezingen in het voorjaar van 2019 had hij al kenbaar gemaakt niet meer in te zijn voor een nieuwe termijn. Alle tijd voor vrouw, kinderen (drie) en kleinkinderen (vier).

Dringend beroep van FNP-bestuur

Totdat de partij bij hem aanklopte. Het FNP-bestuur deed een dringend beroep op Fokkinga om Johannes Kramer, die tot burgemeester was benoemd in Noardeast-Fryslân, op te volgen. Na enige bedenktijd stemde Fokkinga ermee in. Hij voelde zich vereerd met de voor Friesland zo belangrijke landbouwsector in zijn portefeuille. 

Een belangrijke portefeuille, maar ook een beladen portefeuille. Dat bleek toen op 11 oktober vorig jaar tractoren de Tweebaksmarkt vulden en boeren het provinciehuis bezetten, omdat de provincies stikstofbeperkende maatregelen wilden nemen die verder gingen dan de minister had voorgesteld. De provincie Fryslân besloot het nadien anders op te pakken, via de Friese aanpak. Alles wat de provincie over stikstof besluit, wordt vooraf uitvoerig overlegd met de betrokkenen van landbouw, natuur en het bedrijfsleven.

Stikstofdeken

Dat de ‘stikstofdeken’, ontstaan door ammoniak uit drijfmest en stikstofoxiden uit verkeer en industrie, ook in Friesland minder dik moet, dat staat voor Fokkinga als een paal boven water. Friesland telt twaalf stikstofgevoelige natuurgebieden en de overschrijding van de normen is er fors. Sommige plantjes krijgen twee keer meer, oftewel 100 procent, stikstof te verstouwen dan ze eigenlijk aankunnen. ,,Dat binne wol útsûnderingen, mar yn de measte gebieten is wol 75 prosint tefolle. Wy moatte echt oan de bak.”

Fokkinga heeft dit voorjaar werkgroepen opgezet met vertegenwoordigers van alle betrokken partijen. Het gaat om de werkgroepen vergunningen, stikstofdeken, gebiedsgerichte aanpak, data en monitoring en landbouwstructuurverbetering. Deze geven dit najaar hun adviezen aan Fokkinga, waarna Gedeputeerde Staten nog dit jaar knopen zullen doorhakken. Waar GS vooral naar kijken, zegt Fokkinga, is of de plannen bijdragen aan een substantiële vermindering van de stikstofneerslag en aan een grondgebonden, natuurinclusieve landbouw met als het even kan een hoger aandeel biologische bedrijven. ,,Want dat is wat wy wolle yn Fryslân. Dat stiet ek yn ús bestjoersakkoart.”

Ruim 5 miljard voor stikstofreductie

Veel van de maatregelen zijn afhankelijk van geld. Geld waar landbouwminister Carola Schouten eind april enige duidelijkheid over verschafte. Het kabinet wil tot 2030 ruim 5 miljard euro uittrekken voor natuurherstel en stikstofreductie. Van dat geld is 1 miljard euro gereserveerd voor een beëindigingsregeling en 350 miljoen euro om piekbelasters op te kopen. Deze laatste pot met geld is voor de provincies om veebedrijven met een hoge stikstofuitstoot en gelegen nabij stikstofgevoelige natuurgebieden (vrijwillig) op te kunnen kopen. Friesland telt 51 piekbelasters.

Het zijn enorme bedragen, maar zetten ze ook zoden aan de dijk? Met die 1,35 miljard euro kunnen landelijk zo’n 350 veebedrijven uitgekocht worden. ,,It is fansels fierstente min”, stelt Fokkinga. ,,Hjir kin it net by bliuwe. As de maatskippij dit probleem oplosse wol, sil der folle mear jild komme moatte.”

Andere manier van boeren

In plaats van bedrijven opkopen, zou dat extra geld vooral besteed moeten worden aan een andere manier van boeren, vindt Fokkinga. ,,Der binne mear wegen dy’t nei Rome liede, dêr bin ik wis fan.” Hij heeft goede hoop dat uit de werkgroepen inventieve ideeën opborrelen om het stikstofprobleem op een andere manier op te lossen dan alleen door bedrijven op te kopen. Fokkinga erkent dat de financiële ruimte van de provincie beperkt is. ,,Mar wy kinne it wol stimulearje.”

Een actueel onderwerp in de overleggen met landbouwminister Carola Schouten is het zogenaamde extern salderen met de stikstofrechten van veehouderijbedrijven. Daarbij worden deze rechten overgenomen met een bepaalde afroming. 

Boerenorganisaties eisen maatregelen om te voorkomen dat veehouderijen massaal opgekocht wordt worden door niet-landbouwpartijen die stikstofruimte nodig hebben. Landbouwminister Schouten wil daar niet aan. 

Wellicht is die zorg misplaatst, stelt Fokkinga. Hij wijst erop dat Limburg het extern salderen al een jaar geleden vrij gegeven heeft en dat er geen sprake is van een uittocht van stikstofrechten uit de landbouw geen sprake is.

Waken over stikstofrechten

De FNP’er benadrukt dat de provincie er niettemin voor zal waken dat de Friese landbouw te veel stikstofrechten verliest, mocht ook hier het extern salderen tijdelijk mogelijk gemaakt worden. ,,Wy hâlde dan de hân oan de kraan. Mocht it de ferkearde kant opgean, dan draaie wy de kraan wer ticht.” 

Belangstellenden voor stikstofruimte in de veehouderij dienen zich te melden bij de provincie. Een mogelijkheid is dat de provincie voorwaarden eist over sloop of herontwikkeling van locaties en dat de overnemende partij de grond overdraagt aan de provincie. ,,Sa kinne wy dan wer boeren helpe dy’t bygelyks natuerynklusyf buorkje wolle.”

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct