Jan Bles heeft voor FrieslandCampina zaken gedaan in de hele wereld.

Jan Bles woonde en werkte in vele landen voor FrieslandCampina: 'Het is vast te stellen dat melk veel te goedkoop is'

Jan Bles heeft voor FrieslandCampina zaken gedaan in de hele wereld. FOTO NIELS DE VRIES

Hij woonde en werkte in vele buitenlanden waar FrieslandCampina en haar voorgangers actief waren en zijn. Sinds dit voorjaar richt de 60-jarige Jan Bles zich meer op zijn ‘boergondische’ restaurant en ontmoetingsplek Omke Jan in Woudsend om van daaruit te pleiten voor het grote belang en de rijkdom van melk.

,,Waarschijnlijk stond bij mijn geboorte al ‘molke’ op mijn voorhoofd geschreven’’, zegt Bles. ,,Mijn hele leven staat in het teken van melk. Mijn pake was boer en heit was directeur bij Frico. Wij verhuisden veel en woonden altijd in het huis naast de zuivelfabriek. Ik vond en vind het geweldig, die hele dynamiek rond boer, melkverwerking en verkoop.”

'Mijn hele leven staat in het teken van melk'

Hij volgde – hoe kan het ook anders – de zuivelschool in Bolsward en doorliep een vijf jaar durende voorbereidingsperiode bij de CCF, de Coöperatieve Condensfabriek Friesland in Leeuwarden – in de volksmond De Condens genaamd. Met de latere zuiveltopman Luc Dahlhaus als mentor specialiseerde Bles zich in de verkoop en marketing van vooral de buitenlandse zuivelmerken.

Hij was actief in onder meer Nigeria, Indonesië en Vietnam waar respectievelijk Peak, Frisian Flag en Dutch Lady nog altijd grote consumentenmerken zijn. ,,Voor marketeers was CCF een El Dorado. Dat komt doordat deze toenmalige topcoöperatie vraaggestuurd kon werken. Ze nam de melk af van de leden-coöperaties die ze nodig had. In zo’n positie kun je geweldig merken opbouwen en versterken. Bij Frico, destijds eveneens een topcoöperatie in Friesland, was dat niet het geval. Die had de kaas maar te verkopen die de coöperaties, de zogenaamde deelgenoten, aanleverden.”

Uiteindelijk ging de CCF op in het latere FrieslandFoods dat eind 2008 fuseerde met Campina tot het huidige FrieslandCampina. Bij deze nieuwe zuivelreus werkte Bles onder meer mee aan de uitrol van het kindervoedingmerk Friso in Vietnam en China en de overname van zuivelconcern Alaska in de Filipijnen.

Ook kreeg hij de opdracht om posities op te bouwen in snelgroeiende zuivelmarkten zoals Oost-Afrika en Pakistan. In Pakistan resulteerde dat een paar geleden in de aankoop van een meerderheidsbelang in zuivelconcern Engro Foods.

'We hebben in april op een goede manier afscheid van elkaar genomen'

Bij veel buitenlandse avonturen werkte Bles volgens een vast stramien. Hij liet zich introduceren in huishoudingen om samen met de moeders de inhoud van de koelkast te introduceren. ,,Waar hebben ze op het gebied van zuivel behoefte aan en wat kan beter?” En dan ineens is er sprake van een paradox. Bles vond het geweldig om zijn steentje te kunnen bij te dragen aan de groei van FrieslandCampina, maar anderzijds nam het werkplezier af. ,,Hoe groter een concern, des te meer corporate er gewerkt moet worden. Meer overleg, meer afstemming. Dat ligt me minder, ik kom dan te weinig aan ondernemen toe. We hebben in april op een goede manier afscheid van elkaar genomen. Een moeilijke stap want ik heb ontzettend veel aan de CCF, FrieslandFoods en FrieslandCampina te danken.”

Omke Jan

Vervelen doet hij zich sindsdien niet. Bles en zijn vrouw Nienke de Boer zijn eigenaar van restaurant Omke Jan B&B in Woudsend, fraai gelegen aan De Ie en genoemd naar zijn oud-oom die veehandelaar en levensgenieter was. Het ‘boergondische’ horecabedrijf zetelt in een boerderij waar tot 2012 een zeilschool was ondergebracht.

Bles was al eigenaar van de naastgelegen woning dat tijdens zijn buitenlandse periodes diende als vakantiehuis. Hij besloot het pand te kopen om een oude droom te realiseren: het hebben van een eigen restaurant. De oude ‘pleats’ is stijlvol gerestaureerd en ingericht door ontwerper Piet Hein Eek en bevat ook vijf slaapkamers, genoemd naar zijn muoikes, en een vergaderzaal.

Omke Jan is er niet alleen om te eten en te drinken van producten van het liefst boeren en tuinders uit de omgeving. Bles wil er ook het debat levend houden tussen boer en burger. De afgelopen jaren vroeg hij zich steeds meer af hoe het in vredesnaam mogelijk is dat groepen in de samenleving de agrariër zo bekritiseren, terwijl het buitenland de Nederlandse boer en de Nederlandse zuivel beschouwt als absolute wereldkampioenen. Waarom is er niet meer waardering voor de melkveehouder als producent van dat prachtige product melk en, zoals de Engelsen dat zo mooi zeggen, als steward of the land , als hoeder van het landschap?

loading

'Ook ik vind dat deze op maximalisatie gerichte landbouw eindig is en dat Nederland de wereld echt niet hoeft te voeden'

Hoeder van het landschap? De kritiek is toch juist dat het landschap inboet aan kwaliteit door grote monotone graslanden met minder weidevogels en biodiversiteit? ,,Klopt’’, zegt Bles, ,,maar dat heeft een reden en laten we er dan voor zorgen dat de boer ook weer hoeder van het landschap kan zijn. De melkprijs die de boer ontvangt schommelt, maar gemiddeld bevindt die zich al tientallen jaren op hetzelfde niveau van circa 35 cent. Bizar. Een boer kan dat alleen opvangen door de kostprijs te verlagen onder andere door schaalvergroting en hogere opbrengsten van het land.”

,,Maar let wel, ook ik vind dat deze op maximalisatie gerichte landbouw eindig is en dat Nederland de wereld echt niet hoeft te voeden. En ik weet zeker dat een grote meerderheid van de boeren dat ook vindt en wel anders wil. Een manier om uit deze patstelling te komen is, is vast te stellen dat melk veel te goedkoop is. We moeten melk in het algemeen en Nederlandse melk in het bijzonder weer de waardering te geven die het verdient. Dat stimuleert de vraag, zorgt voor een hogere melkprijs en daardoor is de boer beter in staat om een invulling te geven aan maatschappelijke wensen.”

Daar ligt volgens hem een belangrijke taak voor het zuivelbedrijfsleven. Dat heeft het laten gebeuren dat de consument meer betaalt voor een liter Coca-Cola dan voor een liter melk. ,,Waar is dat fout gegaan? Het zuivelbedrijfsleven zou veel meer de voordelen van melk moeten benadrukken, een gezond product bomvol nutriënten. In de discussies over de groeiende wereldbevolking, het wereldvoedselvraagstuk en het klimaat is dat een zeer waardevol aspect.”

Een aantal maanden geleden lanceerde het zuivelbedrijfsleven de campagne ‘Nederland draait op zuivel’ met de boodschap dat zuivel de Nederlander sterk heeft gemaakt zodat we de puf hadden om dijken te bouwen. Is dat niet voldoende? Bles zucht en zegt: ,,Dit soort campagnes moet structureel zijn en daar moet je de allerbeste marketeers op zetten.”

'Bij wijn is het normaal om die verscheidenheid aan druiven, regio en grondsoort te benoemen en te promoten'

Een andere taak voor het zuivelbedrijfsleven is om melk minder als een bulkproduct te beschouwen. ,,Stuur meer op smaak en gezondheid. Ik verkoop hier melk van Zuco, een klein zuivelbedrijfje in Sibrandahus met voorheen een winkel in Dokkum. De melk komt van koeien van dat oude Fries-Hollandse ras. De smaak is echt overdonderend. Een liter kost 2,50 euro, maar voor een product met zoveel smaak en nutriënten betaal ik dat graag.’’

,,Eigenlijk zouden er meer Zuco’s moeten komen. Bij wijn is het normaal om die verscheidenheid aan druiven, regio en grondsoort te benoemen en te promoten. Ze noemen dit de terroir van de wijn. Bij melk is het nog een niche maar ik ben heel nieuwsgierig naar de mogelijkheden.”

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct