Decennialang kregen Dictus en Douwe Hoeksma in Drogeham toestemming om de mest van hun koeien over het land te sproeien. Maar dit jaar is ook bij hen de mestinjecteur verplicht.

Het mestseizoen is weer begonnen. Vanaf 15 februari mogen boeren hun landerijen weer bemesten. Tot nu toe wordt daar amper gebruik van gemaakt omdat het land nog te nat is.

Vanaf begin jaren negentig gelden er strikte regels. De giertank met ketsplaat waarmee drijfmest over het land werd gesproeid, ging in de ban. Dit zogenaamde bovengrondse bemesten moest plaats maken voor het injecteren van mest in de zode of voor het aanbrengen van dunne strookjes mest op de zode. De reden: bij bovengrondse mestaanwending komt te veel ammoniak vrij waardoor de natuur belast wordt met een teveel aan stikstof. Met alle gevolgen van dien voor de biodiversiteit.

Kleine groep houdt er moeite mee

De grote meerderheid van de melkveehouders heeft zich neergelegd bij deze regelgeving, een kleine groep heeft er altijd grote moeite mee gehad. Die groep is vanouds in de Noardlike Fryske Walden vrij dominant. Boeren in dit gebied wijzen op de nadelen van deze veel zwaardere mestmachines op hun kleine, door boomwallen omzoomde percelen. ,,In die eerste jaren konden we op ons land echt zien waar de mestwagens gereden hadden. Daar was het gras lichtgroen van kleur, een teken van structuurbederf”, verklaart Dictus Hoeksma die samen met zijn broer Douwe een melkveebedrijf runt in Drogeham met 110 koeien en 80 hectare gras- en maisland.

Het was mede hun vader Taeke Hoeksma die gedaan kreeg dat boeren in delen van Achtkarspelen en Tytsjerksteradiel al na een paar jaar een ontheffing konden krijgen. Dat was vooral te danken aan de agrarische natuurcoöperaties Vel en Vanla die in dit gebied actief waren. Onder leiding van Wageningse onderzoekers leerden ze de ammoniakuitstoot van hun bedrijf te verminderen zonder gevolgen voor het inkomen. Ze deden dat door koeien structuurrijker en eiwitarmer te voeren en door minder kunstmest te gebruiken. Daardoor schijten hun koeien mest waaruit minder ammoniak ontsnapt.

'Voor de helsdeuren weghalen'

Tot dit jaar kregen circa 450 boeren toestemming om bovengronds te bemesten. ,,Maar het moest iedere keer wel voor de helsdeuren weggehaald worden”, verklaart Hoeksma die tevens voorzitter is van Vanla. ,,Eerst moesten we middelen aan de mest toevoegen, bijvoorbeeld kleimineralen die stikstof binden. En nadien golden steeds strengere regels voor de bedrijfsvoering wat betreft kunstmest, krachtvoer, weidegang en het tijdstip van mest uitrijden.”

Brussel en Den Haag zijn dit jaar echter met een regel gekomen waar Dictus en Douwe Hoeksma en nog circa 150 boeren in Nederland niet aan kunnen voldoen. Die schrijft voor dat boeren die bovengronds bemesten moeten afzien van derogatie. Derogatie is de ontheffing van de Europese regel dat grasland met maximaal 170 kilo stikstof uit dierlijke mest bemest mag worden. Door de derogatie ligt die norm in Nederland op 250 kilo op klei en veen en op 230 kilo op zand. ,,Als wij afzien van derogatie moeten we veestapel inkrimpen of extra land verwerven. Dat is niet haalbaar”, verklaart Hoeksma.

Werkloze giertank

Dus staat de eigen giertank met ketsplaat van de gebroeders Hoeksma dit jaar werkloos op het erf. Ook zij zullen nu de zode-injecteur van het loonbedrijf moeten inschakelen. Met grote tegenzin want naast structuurbedrijf van hun gronden, vrezen ze ook de gevolgen voor het bodemleven en de bodemvruchthaarheid. ,,Gevoelsmatig kan het gewoon niet goed zijn als mest geïnjecteerd wordt in de grond.” Ze begrijpen ook helemaal niks van de Brusselse redenatie. De derogatie heeft betrekking op de Nitraatrichtlijn en dus op de waterkwaliteit. De regels voor het uitrijden van mest houden verband met stikstof in de lucht.

Netwerk Grondig, de belangenorganisatie voor de grondgebonden melkveehouderij, lobbyt al geruime tijd om de beperking weer van tafel te krijgen. ,,Dat is voor dit jaar niet gelukt. Ambtelijke molens draaien traag”, zegt voorzitster Diana Saaman. Hoeksma: ,,Hopelijk lukt het volgend jaar wel, want dat injecteren, dat vinden we maar niks”,

De Europese Commissie maakte vorig jaar een nieuwe mestregel voor Nederland bekend die dit jaar ingaat. Deze luidt dat als het warmer is dan 20 graden, er niet bemest mag worden met een sleepvoet. Deze veelgebruikte machine op klei- en veengronden legt de drijfmest in smalle strookjes tussen de graszoden. De redenatie is dat erbij warm weer meer ammoniak vrijkomt in de lucht. De Europese Commissie heeft deze voorwaarde, naast die over het bovengronds bemesten, gesteld aan het verlenen van de derogatie aan de Nederlandse melkveehouderij. En dat is wonderlijk. Want derogatie, de ontheffing om grasland in Nederland extra te mogen bemesten, heeft betrekking op de waterkwaliteit en heeft niks van doen met stikstof in de lucht. Landbouwminister Carola Schouten legde destijds uit dat de Europese Commissie ,,de milieuontwikkelingen in Nederland in een breder perspectief wil plaatsen.’’

Je kunt deze onderwerpen volgen
Economie
Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct