Kringlooplandbouw ver weg: Nederland voer meer soja in een teelt minder eiwitgewassen.

De oogst van soja in 2014 in Smilde. Het soja-areaal is dit jaar in Nederland flink gedaald. FOTO MARCEL JURIAN DE JONG

Alle pleidooien voor kringlooplandbouw, minder mest en meer plantaardige voeding ten spijt, Nederland voert meer soja in en boeren telen minder eiwithoudende gewassen.

Nederland importeerde in de eerste helft van dit jaar 2,4 miljard kilo sojabonen. Dat is 14 procent meer dan dezelfde periode vorig jaar, zo blijkt uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek. Daarmee is Nederland de grootste sojaimporteur in de Europese unie. Spanje staat op plek twee met2miljard kilo.

De geïmporteerde sojabonen hadden een importwaarde van 811 miljoen euro. Dat is 17 procent hoger dan vorig jaar. De belangrijkste importlanden zijn Brazilië en de Verenigde Staten. Daarnaast importeerde Nederland voor bijna 500 miljoen euro aan sojaschroot. In totaal had de soja-import in de eerste helft van 2020 derhalve een waarde van 1,3 miljard euro.

De sojaboon is een peulvrucht die verwerkt wordt tot olie en meel. De olie wordt gebruikt voor onder meer margarine, koekjes en sauzen. Het eiwitrijke meel, ook wel sojaschroot genoemd, wordt als veevoer gebruikt voor pluimvee, varkens en (in mindere mate) koeien. Dit laatste ligt gevoelig, omdat het mede bijdraagt aan de mestproblematiek in Nederland. Het past ook niet in de kringloopvisie van landbouwminister Carola Schouten om de veestapel zo veel mogelijk te voeren met voer uit de regio.

Het streven is derhalve om minder soja te importeren en meer eiwit- houdende gewassen in eigen land te telen zoals luzerne, soja, lupine, veldbonen en voedererwten, temeer omdat het bij soja uit Noorden Zuid-Amerika om gmo-gewassen (genetisch gewijzigd) gaat. Ook deze ambitie komt vooralsnog niet van de grond. Dit jaar is de totale oppervlakte eiwithoudende gewassen met 3 procent gekrompen tot 9100 hectare. Dat is circa 0,5 procent van het totale Nederlandse landbouwareaal.

De afname doet zich vooral voor bij soja en luzerne, veruit het grootste eiwitgewas in Nederland. De arealen veldbonen en lupine groeien wel.

Niet alleen Nederland laat een daling zien van het soja-areaal, ook in de Europese Unie is sprake van een afname. In 2019 bedroeg het areaal 896.000 hectare, 6,2 procent minder dan een jaar eerder. Ter illustratie: in Brazilië en de Verenigde Staten wordt soja geteeld op respectievelijk 35 miljoen en 31 miljoen hectare.

CBS-landbouwwoordvoerder Cor Pierik heeft niet echt een verklaring voor de toegenomen soja-importen. ,,Ik vermoed omdat het een goed en goedkoop gewas is. Dan blijft de vraag groot.’’