Anne Harmsma uit Aldeboarn woont al meer dan veertig jaar in Paramaribo. Hij publiceerde een boek over het Surinaams deviezenrecht. Die studie kan volgens de bancair jurist helpen om de economie van Suriname weer op weg te helpen.

Nog voordat de pandemie zich vorig jaar in Suriname aandiende, kreeg de toch al broze economie een forse tik. Op Schiphol was bij een geldtransport van de Centrale Bank van Suriname voor 19,5 miljoen euro aan verdacht geld opgedoken. Dat nieuws deed de valutakoers in Paramaribo instorten. Voor de gewone Surinamer een ramp: plotseling moesten ze voor alledaagse producten als rijst, meel en tandpasta de hoofdprijs betalen.

Anne Harmsma (69) uit Aldeboarn had tot zijn achttiende nauwelijks een stap buiten Friesland gezet. In 1979 emigreerde de jonge advocaat met zijn collega en echtgenote Ilse Theunissen naar Suriname, het land van haar voorouders. Het juristenechtpaar ervoer de Surinaamse samenleving als een warm bad, zelfs in de dreigende dagen rondom de staatsgreep van Desi Bouterse en de daaruit vloeiende Decembermoorden.

Schrijnende corruptie

,,Ik kom Bouterse wol ris tsjin’’, zegt Harmsma. ,,Hjir wenje mar 600.000 minsken. Yn Paramaribo komst elkenien hieltyd wer tsjin.’’ Surinamers zijn hartelijk, attent en meelevend, zegt de Friese landverhuizer. In zijn nieuwe woonplaats maakte hij carrière als bankbestuurder. Op zo’n positie moet je de soms schrijnende corruptie weten te keren, zonder vijanden voor het leven te maken.

Daarvoor hoef je jezelf niet te corrumperen, stelt Harmsma. Vriendelijk blijven en tegelijk duidelijk zijn helpt daarbij. Wanneer hij door de straten van Paramaribo wandelt, steekt de gepensioneerde bankier minstens zo vaak zijn hand op als in het Aldeboarn van zijn jeugd.

Als Harmsma president Chan Santokhi een appje stuurt, krijgt hij gewoon antwoord. Zo kort zijn de lijntjes daar. In de Surinaamse hoofdstad kennen ze hem als een autoriteit op het gebied van financiële wetgeving en Santokhi kan iedere hulp gebruiken.

De nieuwe regeringsleider staat voor een indrukwekkende opgave. In het rampjaar 2020 verloor de Surinaamse dollar maar liefst 43,9 procent aan waarde. Het land kampt met een fiks begrotingstekort en het Internationaal Monetair Fonds (IMF) schat de staatsschuld op 145 procent van het bruto binnenlands product. In euro’s uitgedrukt staat het land voor 3,32 miljard in de min.

Zo’n dure schuld is dodelijk in deze tijden van corona. Het straatarme Suriname telt slechts 26 ic-bedden en die zijn allemaal bezet. De geldkrapte wreekt zich bovendien bij de aankoop van vaccins. Tachtig procent van de bevolking leeft onder de armoedegrens, die voor Suriname op een maandinkomen van 150 Amerikaanse dollar zit.

loading

Hopeloze situatie

,,Ik skamje my dat ik mei myn ynkommen yn de winkel itselde foar iten betelje moat as minsken dy’t hast gjin jild ha’’, bekent Harmsma. De economische situatie oogt dus tamelijk hopeloos. Toch klinkt de Surinaamse wetsgeleerde uit Aldeboarn niet somber. ,,We sitte no wer yn de lift.’’

De ontslagen president van de Centrale Bank van Suriname en de directeur van de Surinaamse Postspaarbank wachten achter tralies op hun fraudezaak. Suriname staat weliswaar nog altijd in het rood op de corruptielijst van Transparency International, maar het vertrouwen lijkt voorzichtig terug te keren.

Eind april tekende het IMF bijvoorbeeld voor een herstelprogramma van 569 miljoen euro en deze week werd duidelijk dat De Nederlandsche Bank de banden met zijn Surinaamse collega’s weer aanhaalt. Hoe Harmsma zich op dat toneel beweegt? De Nederlander bezweert dat hij zijn vingers niet brandt aan politiek. Hij voorziet beleidsmakers slechts van juridische adviezen. Zijn vrouw speelt een vergelijkbare rol in de zorg.

Enrome kenniskloof

In de veertig jaar dat Bouterse het landsbestuur domineerde, ging de kennis over de monetaire wetten grotendeels verloren. Niet zo gek, meent Harmsma. Er gaapt een enorme kenniskloof, maar 4 procent van de bevolking is hoger opgeleid. Het is nuttig om te weten welke regels in het verleden wel hebben gewerkt en welke niet.

Daarom gebruikte de jurist de coronamaanden voor literatuur- en archievenonderzoek. Hij ploegde door oude beleidsstukken, wetsteksten en regelgevingen. De vruchten van dat speurwerk boekstaafde Harmsma in Van Surinaams Deviezenrecht, een oriëntatie .

Toen president Santokhi het boek in ontvangst nam, was er nog geen groen licht van het IMF. ,,Het enige wat ik weet als president is dat het zeer precair is’’, sprak de bewindsman. ,,De monetaire reserve bij de Centrale Bank is bijna uitgedroogd, maar we zijn een regering die garant staat voor terugbetaling. Geef me even ademruimte.’’ Die ruimte heeft het IMF hem gegund.

Harmsma denkt dat de meeste Surinamers nu wel snappen dat hun geldnood is ontstaan doordat Bouterse ze paaide met dure veelal Chinese leningen. Zijn regering misbruikte de ambtenarij als sociaal vangnet voor de allerarmsten, waardoor er een overschot aan ambtenaren is. Zelfs die misère doet Harmsma niet terugverlangen naar zijn geboortegrond. In Paramaribo kan de oud-voorzitter van de Groninger studentenclub Bernlef dan wel geen Fries spreken, ,,mar as ik nei bûten sjoch, is de loft eltse dei wol blau. Suriname is in prachtich lân.’’

Je kunt deze onderwerpen volgen
Economie
Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct